مطالعه تطبیقی ساختار هیئت مدیره در نظام اداره شرکت ها در حقوق آلمان، چین و ایران (مقاله علمی وزارت علوم)

مطالعه تطبیقی ساختار هیئت مدیره در نظام اداره شرکت ها در حقوق آلمان، چین و ایران (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: حسین عابدینی سید محمدرضا تراشیون منبع: پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب دوره 11 زمستان 1403 شماره 4 (پیاپی 42) چکیده رویکرد ذی نفع محور در نظام اداره شرکت ها، در کنار رویکرد سهام دار محور، ازجمله مدل های مشهور و پرطرفدار در حقوق شرکت های تجاری در دنیا است. در این میان، بازخوانی مدل نظام اداره شرکت ها در آلمان، به عنوان پیشرو این رویکرد در دنیا و اروپا و چین، به عنوان یکی از کشورهای پیرو این مدل در آسیا، می تواند برای حقوق تجارت ایران راهگشا باشد. نبودِ قانونی مستقل و مقررات منسجم و یکپارچه درباره نظام اداره شرکت ها در حقوق ایران و عدم اتخاذ رویکرد واحد در این خصوص، به عنوان آسیبی در حرکت این نظام و فعالیت های شرکت های سهامی شناخته می شود و مطالعه دو مدل یاد شده می تواند در تقنین مدل مستقل نظام اداره شرکت ها در ایران کمک کند. پژوهش تطبیقی پیشِ رو، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانه ای ضمن ارائه تصویری کلی از ساختار دولایه این دو مدل، این نتیجه را به دنبال داشته است که تقنین با نگاه بومی، در خصوص هیئت مدیره نظارتی (با اختیارات نظارت دقیق بر هیئت مدیره اجرایی، نصب و عزل اعضای آن و حق تعقیب آنان در موارد مقتضی) و حضور فعالانه کارکنان در این هیئت (در جایگاه مهم ترین ذی نفعان بعد از سهام داران) و ایجاد شبکه ارتباطی میان سهام داران و شرکای تجاری (به عنوان یکی دیگر از ذی نفعان مهم شرکت) می تواند به پیشبرد اهداف مقنن در رفع آسیب فوق یاری رسانده، مسیر هدایت صحیح و فعال شرکت های تجاری را بهتر تسهیل کند. The structure of the Board of Directors in the “Corporate Governance” in the Law of Germany, China and Iran Stakeholder-Oriented Approach” in the Corporate Governance along with “Shareholder-Oriented Approach” is one of the famous and popular models in the Law of Commercial Companies in the world. in the meantime, rereading the model of the Corporate Governance in Germany, as the leader of this approach in the world and Europe and China, as one of the countries following this model in Asia can open the way for Iran's business rights. The absence of an independent law and coherent and unified regulations about Corporate Governance in Iranian Law and the lack of adopting a single approach in this regard is known as a damage to the movement of this system and the activities of Joint-Stock Companies and the study of two mentioned models can help in the legislation of the independent model of the Corporate Governance in Iran. The present comparative research with a descriptive-analytical view and through library studies, while presenting a general picture of the two-layer structure of these two models, has followed the conclusion that the legislation with a native view regarding the “With the powers of strict supervision over the executive board, appointing and dismissing its members and the right to prosecute them in appropriate cases)”, “the active presence of employees in this board (in the position of the most important stakeholders after shareholders)” and creating a communication network between shareholders and business partners (as another important stakeholder of the company)” can help to advance the legislator's goals in removing the above damage, and facilitate the correct and active direction of commercial companies.