معیارهای احراز مشروعیت اعمال حق خروج از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT): ارائه الگوی ارزیابی بر پایه فقه امامیه و حقوق بین‌الملل

معیارهای احراز مشروعیت اعمال حق خروج از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT): ارائه الگوی ارزیابی بر پایه فقه امامیه و حقوق بین‌الملل نویسندگان: حیدری خورمیزی, سیدمحمد نشریه: مجله حقوقی بین المللی، 2026/10/13 چکیده: حق خروج از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) در ماده ۱۰ این معاهده به رسمیت شناخته شده است، اما اعمال آن منوط به رعایت شرایطی است که احراز مشروعیت آن را با چالش‌های حقوقی مواجه می‌سازد. هدف پژوهش، ارائه الگویی منسجم برای ارزیابی مشروعیت اعمال حق خروج از NPT با تلفیق معیارهای حقوق بین‌الملل و اصول فقه امامیه است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع حقوق بین‌الملل، اسناد مرتبط با NPT و مبانی فقه امامیه انجام شده است. در این راستا، شرایط ماده ۱۰، از جمله وقوع وقایع فوق‌العاده، ارتباط آنها با موضوع معاهده، تأثیر بر منافع عالی کشور و رعایت الزامات شکلی خروج، در کنار حسن نیت و منع سوءاستفاده از حق بررسی شده و ضرورت و تناسب به‌عنوان آزمون تکمیلی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین، معیارهای فقه امامیه، از جمله وفای به عهد، اصل لزوم، نفی سبیل، لاضرر و نفی حرج، حفظ نظام و مصلحت عمومی بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد مشروعیت خروج صرفاً با رعایت تشریفات ماده ۱۰ احراز نمی‌شود و نیازمند ارزیابی مجموعه‌ای از معیارهای حقوقی و فقهی است. بر این اساس، الگوی سه‌سطحی شامل الزامات ماده ۱۰، اصول عمومی حقوق بین‌الملل و معیارهای فقه امامیه ارائه می‌شود.