مفهوم اماره

ماده ۱۳۲۱ ق.م مقرر می دارد اماره عبارت از اوضاع و احوالی است که به حکم قانون یا در نظر قاضی دلیل بر امری شناخته می شود. مقصود از اوضاع و احوال عبارت از شرایط وضعیت و بستری است که زمینه ساز رسیدن به امری باشد و منظور از به حکم قانون یعنی قانونگذاری با ایجاد فرض قانونی چیزی را دلیل برای دیگری شناخته باشد. مانند ماده ۳۵ ق.م که تصرف به عنوان مالکیت را دلیل مالکیت دانسته است. یا ماده ۱۱۵۹ ق.م که ولد فراش را دلیل تعلق آن به صاحب فراش میداند. قاضی یا دادرس کسی است که به شغل قضاوت مشغول باشد که به قاضی ایستاده و نشسته تقسیم می شود. قضات دادسرا اعم از دادستان دادیار و بازپرس که وظیفه کشف و تعقیب جرائم و اجرای احکام را دارند را قاضی ایستاده Magistrat debout) گویند و دادرسان اعم از رئیس شعب حقوقی یا کیفری دادگاه های عمومی و انقلاب و نظامی و قضاوت تجدیدنظر استان و دیوان عالی کشور که عهده دار رسیدگی به دعاوی و جرایم و صدور رأی نسبت به آنها هستند را قاضی نشسته (Magistrat assia) نامند.