مفهوم حق پذیره در وقف

مفهوم حق پذیره در وقف با توسعه محدوده شهری، اراضی موقوفه کشاورزی در محدوده شهری قرار گرفته اند و عملاً انتفاع مورد هدف واقف ناممکن شده است. هرچند حکم اولیـه ایـن مـوضـوع، جواز فروش مال موقوفه و تبدیل آن به مال اقـرب بـه هـدف واقف بود، ولـی بـه دلـيـل سرمایه محسوب شدن زمین مسکونی، متولیان وقف عمل به آن را به مصلحت ندیدند و به اجاره هایی روی آوردند که به طور بلندمدت حق احداث بنا و مستحدثات را به مستأجر اعطا می.کند متولیان در قبال اعطای چنین حقی که منجر به تحمیل برخی آثار از جمله تمدید اجباری قراردادهای اجاره بر موقوفات می شود، مبلغــي تحـت عنـوان پذیره یا حق تقدیمی از مستأجران دریافت مینمایند مشروعیت این شیوه در خصوص پذیره ابتدایی از این جهت است که از یک طرف متضمن منفعت عقلايي مشروع برای طرفین است و از طرف دیگر، در راستای هدف واقف و تأمين منافع موقوف عليهم، منجر به حفظ و بقای عین موقوفه میشود همچنین در خصوص پذیره انتقالی این مشروعیت به استناد شرط مندرج در ضمن عقد اجاره توجیه پذیر است، ولی پذیره تراکم فاقد وجاهت حقوقی است. اما مبلغ پذیره در مقررات، حداقل ۳۰٪ تعيين شـده کـه متولیان باید در پرتو سه معیار ساختاری خیریه و فرهنگی بودنِ سازمان حقـوقـي وقـف، سود و منافع منصفانه، و حفظ مصلحت تمام موقوف عليهم اقدام کنند که متأسفانه از این اصول عملاً غفلت شده است. پذیره در حکم عوض زمین اوقافی است که بایـد در جهت تحقق اهداف واقف و منافع موقوف عليهم مدیریت شود. از آنجا که اموال و املاک موقوفه خرید و فروش نمی شود، متولیان وقف می توانند پس از کارشناسی با در نظر گرفتن عواملی از قبیل موقعیت جغرافیایی و نوع کاربری قیمتی را با عنوان «پذیره» تعیین کنند و این املاک را در قالب قرارداد اجاره، به متقاضیان واگذار کنند و سالانه مبلغی را بابت اجاره از آنها بگیرند. این گونه قراردادها ۸ تا ۱۰ ساله است مگر اینکه موجبات فسخ اجاره فراهم گردد. آغاز این قراردادها در سازمان اوقاف به بعد از انقلاب اسلامی و سال ۱۳۶۵ و تصویب «آیین نامۀ نحوۀ وصول پذیره و اهدایی» بر می گردد. پس از انقلاب، در آستان قدس نیز شاهد انعقاد این گونه قراردادها تحت عنوان «حق تقدیمی» هستیم. در مطلب تهیه شده با استفاده از مقالات و منابع مختلف ماهیت حقوقی حق پذیره تشریح و در ادامه مبانی قیمت گذاری و تعیین این حق توسط کارشناسان رسمی دادگستری تبیین و تشریح شده است. بختیار سید نظامی- آذرماه ١۴٠١ برای مطالعه مطلب instant view را لمس کنید. پی نوشت مطالعه مطالب ذیل پیشنهاد می شود. وقف جواز بیع عین موقوفه مقالات برای مطالعه، بخش های آبی رنگ را لمس کنید.