مفهوم حقوق و مزایا

در بند ۲ ماده ۱۴۸ ق.م همانند ماده ۹۶ ق.ا.ا.م قانونگذار دو واژه بیش و کم همسان حقوق» و «مزایا» را با هم بکار برد. حقوق و مزایا در تامین حداقل شرایط زندگانی دادباخته با ذخیره قسمتی از درآمد او در هنگام بازداشت اموال و رعایت حق تقدم دادبرده ی مستخدم داد باخته کارایی مشترکی دارند. حقوق از سوی واژه شناسان به معنی حقها، سزا‌ها، پاداش ها و واجبات آمده است. مزایا، پاداش یا پرداختی است که به ازای فعالیت خدمتی قابل توجه بر پایه متغیرهای مشخص به مستخدم داده می شود. در مطالعات علمی حقوق و مزایا همان جبران خدمت است. بر اساس مواد ۳۴ و ۳۵ قانون کار کلیه پرداختی های قانونی به کارگر به اعتبار قرارداد کار اعم از مزد یا حقوق کمک عائله مندی هزینه های مسکن خواربار ایاب و ذهاب مزایای غیر نقدی پاداش افزایش تولید، سود سالانه و نظایر آنها حق السعی، وجوه نقدی و غیر نقدی و همه آن چه که به ازای انجام کار پرداخت میشود، مزد نامیده می شود. اما در مفهوم دقیق؛ مزد و حقوق وجوهی است که در ازای فعالیت و خدمت مستمر به مستخدم پرداخت میشود. برغم تمایل عرف به یکی دانستن حقوق و مزایا، در اندیشه اندیشمندان حقوق اداری مزد برای ساعتهای کار انجام شده معنا دارد و از اینر و بیشتر در مورد کارگر صدق می کند. ولی حقوق مستخدم مانند: مزد کارگر، تنها برای کار انجام شده پرداخت نمی شود، بلکه بیشتر وسیله ای است که باید به مستخدم اجازه دهد تا زندگی آبرومندانه ای متناسب با شغل داشته باشد. تعیین حقوق ماهیانه مستخدم با قانون و به دست قدرت عمومی است و میزان مزد یا دستمزدها با توافق کارگر و کارفرما تثبیت می شود. در عینی سازی حکم بند ۲ ماده ۱۴۸ ق.م باید از قواعد و معیارهای دشوار فهم گریخت و به دامان عرف و مفهوم ساده این دو عنوان پناه آورد. از اینرو مقصود قانونگذار را باید حقوق و مزایایی دانست که بنا به آن چه متعارف است اشخاص در رابطه رسمی استخدامی و قراردادی یا رابطه شفاهی با کارگر و مستخدم در ازای خدمت روزانه یا ماهیانه او پرداخت می نمایند.