مفهوم و تعریف — اثبات و دلیل اثبات (کاتوزیان)

. در این باره رک ناصر کا توزیان نظریه عمومی تعهدات ش ۱۴۸ و ۱۶۳ نیست و از خواهانی که دلیل کافی برای اثبات ادعای خود دارد نمی توان سوگند اضافی طلب کرد تا وجدان دادرس آسوده و قانع شود. این است که قانون به طور نوعی اموری را که می توان قسم استظهاری مطالبه کرد معین میکند و به دادگاه اختیار می دهد که برای دفع شبهه خود در اصابت به واقع از مدعی درخواست سوگند تکمیل کننده دلیل بخواهد: به طور مرسوم در دعوای بر متوفی که وارثان طرف ادعا قرار می گیرند، هر چند که دعوا با دلایل کافی همراه باشد و وجود دین را ثابت کند این احتمال باقی است که حادثه ای آن را از بین برده باشد و وارثان از آن آگاه نباشند یا نتوانند دلیل سقوط دین را ارائه کنند مانند پرداخت و تهاتر و ابراء و مدیون اصلی نیز در حیات نیست تا توان دفاع از خود را داشته باشد. پس نوع دعوا اقتضا دارد که دادگاه بتواند برای ایجاد اطمینان بیشتر به بقای دین از طلبکار سوگند استظهاری بخواهد هر چند که استصحاب بقای دین این اطمینان نسبی و متزلزل را ایجاد کرده است. ماده ۱۳۳۳ ق.م. در پیش بینی چنین فرضی مقرر می دارد