مقررات مستثنیات دین در اسناد تقنینی — ماده ۲۱۲ قانون مالیاتهای مستقیم در دامنه

ضروری او و خانواده اش است؛ مسکن را پوشش نمی دهد. بلکه بر پایه ماده ۲۱ قانون اخیر اداره تصفیه اختیار دارد تا برای مدتی اجازه دهد ورشکسته و خانواده او در خانه تحت اختیار سکونت نمایند. در قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ ماده ۶۵ به اموال مشمول مستثنیات دین اختصاص یافت. برابر این ماده اموال زیر برای اجرای حکم توقیف نمی شود: ۱ - لباس و اشیاء و اسبابی که برای رفع حوائج ضروری م. ع. و خانواده او لازم است. ۲ آذوقه به قدر احتیاج یک ماهه م. ع. و اشخاص واجب النفقه او. وسائل و ابزار کار ساده کسبه و پیشه وران و کشاورزان. اموال و اشیایی که به موجب قوانین مخصوص غیر قابل توقیف میباشند. شورای نگهبان به موجب نظریه شماره ۷۶۲۱/۵۱۱ مورخ ۱۳۷۶/۰۳/۰۱ در ارتباط با ماده ۶۵ ق.ا.ا.م گفته است: ماده ۶۵ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ مخصوص اموال منقول است و شامل مسکن نمی شود و علی ای حال مسکن مورد نیاز متناسب شرعا از مستثنیات دین است. ماده ۲۱۲ قانون مالیاتهای مستقیم در دامنه نظام اجرایی مالیاتی معطوف به برگ تشخیص قطعی مالیاتی مقرر میدارد: توقیف اموال زیر ممنوع است: ۱- دو سوم حقوق حقوق بگیران و سه چهارم حقوق بازنشستگی و وظیفه. ۲- لباس و اشیاء و لوازمی که برای رفع حوائج ضروری مودی و افراد تحت تکفل او لازم است و همچنین آذوقه موجود و نفقه اشخاص واجب النفقه مودی - ابزار و آلات کشاورزی و صنعتی و وسایل کسب که برای تأمین حداقل معیشت مودی لازم است. ۴- محل سکونت به قدر متعارف». بند ۱ ماده ۲۱۲ قانون مزبور از جهت میزان حقوق و مزایای مستخدمین بازنشستگان و وظیفه بگیران متفاوت با حکم ماده ۹۶ ق.ا.ا.م و تبصره آن است و تفکیک مربوط به بدهکار دارای زن یا فرزند یا بدون زن یا فرزند و نیز بدهی مربوط به شخص بازنشسته یا وظیفه بگیر یا غیر آن را نپذیرفته است. تلاش تقنینی دیگر در شناسایی مستثنیات دین با تمرکز و پوشش کامل تر به موجب مواد ۵۲۳ تا ۵۲۷ ق.آ.د.م مصوب ۱۳۷۹ صورت گرفت. ماده ۵۲۴ این قانون اشیاء و ۱ - مجموعه نظریات شورای نگهبان به کوشش حسین مهرپور. سازمان انتشارات کیان. چاپ اول. ۱۳۷۱ و سامانه جامع نظرات شورای نگهبان و نیز روزنامه رسمی ش ۱۵۲۳۳ مورخ ۱۳۷۶/۰۳/۳۱، ص ۷. اموال مشمول مستثنیات دین را برشمرده است که تفاوت اندکی با مقررات پیشین دارد. ذکر ابزار علمی و تحقیقاتی که متمایز از کتاب ترجمه ها و تصنیفات است، ره آورد این مقرره است. این مقرره به موجب ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م و تبصره های آن نسخ شده است. برابر این ماده: «مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است: الف منزل مسکونی که عرفاً در شان م. ع. د. حالت اعسار او باشد. ب اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری م. ع. و افراد تحت تکفل وی لازم است. ج - آذوقه موجود به قدر احتیاج م. ع. و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره میشود. د - کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شان آنها. ه - وسایل و ابزار کار کسبه پیشه وران کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است.