منفعت

منفعت به فایده و ثمره ای که به تدریج از عین مال به دست آمده و به نحو محسوس از عین آن مال نمی کاهد؛ منفعت گویند.[۱] به عبارت دیگر منفعت، مالی است که اگرچه استقلال نداشته و به تدریج از مال دیگری حاصل می‌شود، اما موجود است.[۲] ▪اقسام منفعت دارای تقسیم‌بندهای متعددی است که عبارتند از: الف - منفعت، به سه دسته طبیعی، مصنوعی و مدنی قابل تقسیم است. برخلاف منافع طبیعی و مصنوعی، منافع مدنی، از عین مال به دست نمی‌آیند؛ بلکه موجودیت آنها، وابسته به انعقاد یکی از عقود است؛ نظیر مالکیت منفعت در اجاره.[۳] ب - منافع ممکن است به صورت منظم و مستمر یا به‌طور نامنظم و به تبع زمان خاصی، به وجود آید، مانند استفاده از آب چشمه برای آبیاری زمین زراعی. [۴] منفعتی را که به تبع زمان خاصی به وجود آید؛ منفعت مستمر نامند، نظیر عقد اجاره، که باید محدود به زمانی معین باشد.[۵] پ - منفعتی که به صورت مال مادی از عین مال به دست آید را منفعت مادی نامند، مانند میوه درخت، چنین منافعی، پس از جدایی از عین، مال مستقلی محسوب می‌گردند.[۶] ت - منافع مال، ممکن است طبیعی، مصنوعی یا عهدی باشد. منافع طبیعی، به خودی خود و بدون دخالت انسان، به دست می‌آید. منافع مصنوعی، در نتیجه عمل انسان حاصل می‌گردد و منشأ منافع عهدی، قرارداد است.[۷] ▪تفاوت منفعت با نفع واژه نفع به معنای سود، ربح و فایده است و در برابر ضرر به‌کار می‌رود درحالی‌که منفعت به معنای بهره‌مندی و استفاده و فایده‌ای است که در برابر عین به‌کار می‌رود.[۸] ▪در حقوق تطبیقی در حقوق فرانسه، مال را به اصل و منفعت تقسیم نموده‌اند.[۹] ▪مصادیق • فربه شدن گوساله از منافع متصل به‌شمار می‌آید.[۱۰] • جو، تا روزی که برداشت نشده، منفعت بوده و پس از آن، عین محسوب می‌گردد.[۱۱] • دیدن تئاتر و بازدید از موزه را می‌توان در دسته منافع معنوی قرار داد.[۱۲] منابع را در بخش comment ببینید. ▪منفعت طبیعی منافع مال ممکن است طبیعی، مصنوعی یا عهدی باشد. منافع طبیعی، به خودی خود و بدون دخالت انسان، به دست می‌آید.[۱] گیاهان دارویی خودرو، منفعت طبیعی زمین محسوب می‌گردند.[۲] منابع ١↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ ١١. میزان، ١٣٨٩. ٢↑ سیداحمدعلی هاشمی و ابراهیم تقی زاده. حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت). چاپ ١. مجد، ١٣٩١. ▪منفعت مصنوعی منافع مال، ممکن است طبیعی، مصنوعی یا عهدی باشد. منافع مصنوعی، درنتیجه عمل انسان حاصل می‌گردد.[۱] منابع ١↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ ١١. میزان، ١٣٨٩. ▪منفعت مدنی منفعت مدنی یا منفعت عهدی، از عین مال به دست نمی‌آید؛ بلکه موجودیت آنها، وابسته به انعقاد یکی از عقود است؛ نظیر مالکیت منفعت در اجاره،[۱] بنابراین منشأ منافع عهدی، قرارداد است.[۲] منابع ١↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ ۶. گنج دانش، ١٣٨٨. ٢↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ ١١. میزان، ١٣٨٩. ▪رابطه مالکیت منافع با حق انتفاع «مالکیت منافع» و «حق انتفاع»، هر دو از حقوق عینی بوده، اما دو مفهوم جداگانه و مستقل به‌شمار می‌آیند.[١] بین حق انتفاع و مالکیت منفعت، تناسب وجود دارد، اما حق انتفاع، ضعیف تر از مالکیت منفعت است، چرا که در حق انتفاع، برخلاف مالکیت منفعت، فقط استفاده از عین ممکن بوده و تملک منتفع در منافع مال، منتفی است.[٢] منابع ١ ناصر کاتوزیان. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ ٢۶. میزان، ١٣٨٩. ٢↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ ١١. میزان، ١٣٨٩ ▪منفعت مستمر منفعتی را که به تبع زمان خاصی به وجود آید؛ منفعت مستمر نامند، نظیر عقد اجاره، که باید محدود به زمانی معین باشد.[۱] منابع ١↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ ۶. گنج دانش، ١٣٨٨. ▪مال مادی مال مادی آن مالی است که وجود ملموس خارجی داشته و قابل حس و تجربه (به خصوص با لمس کردن) با حواس پنجگانه است.[۱][۲][۳] مواد مرتبط • ماده ١٨٣ تا <a class="artref" href="/ماده/ماده-300-a_0815110235946">ماده ٣٠٠ قانون مدنی</a> منابع ١↑ محمدجعفر حبیب زاده. تحلیل جرایم کلاهبرداری و خیانت در امانت در حقوق کیفری ایران. چاپ ٢. دادگستر، ١٣٨٩. ٢↑ محمدجعفر حبیب زاده. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه اموال). چاپ ۶. سمت، ١٣٨٨. ٣↑ محمدجعفر حبیب زاده. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه اموال). چاپ ۶. سمت، ١٣٨٨. ▪منفعت مادی منفعتی که به صورت مال مادی، از عین مال به دست آید را منفعت مادی نامند، مانند گندم روییده از زمین، چنین منافعی، پس از جدایی از عین، مال مستقلی محسوب می‌گردند.[۱] منابع ١↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ ۶. گنج دانش، ١٣٨٨. 1 comment بختیار سید نظامی 1