مهریه: حکم مهر در عقد فاسد یا فسخ عقد

در موارد حکم به بطلان عقد نکاح، در فرض عدم آمیزش، مهری به زوجه تعلق نمی‌گیرد؛ لیکن در فرض وقوع آمیزش و عدم تعیین مهر، آیا مهر المثل ثابت می‌شود یا مهر المسمای تعیین شده در عقد؟ مسئله محل اختلاف است. در موارد حکم به صحت عقد و فسخ آن بر اثر پیدایی عیبی در زوج یا زوجه، چنانچه فسخ عقد، پس از آمیزش باشد و منشا آن، تدلیس (ببینید: تدلیس ) و فریبکاری زوجه نباشد، مهر المسمی ثابت می‌شود؛ خواه منشا فسخ، عـیـب پدیدار شده قبل از آمیزش باشد یا بعد از آن. برخی گفته‌اند: اگر منشا فسخ عقد، عیب سابق بر آمیزش باشد، مهر المثل ثابت می‌گردد؛ خواه پیدایی عیب قبل از عقد باشد یا بعد از آن. در عقد موقت، در صورت بطلان عقد، چنانچه آمیزش صورت گرفته باشد، اختلاف است که برای زوجه در فرض جهل به بطلان عقد، آیا مهر المسمی ثابت می‌شود، چنان‌که جمعی بدان قائل شده‌اند؛ یا مهر المثل، چنان‌که گروهی دیگر آن را برگزیده‌اند و یا وی تنها مستحق آن مقدار از مهری است که گرفته است و مستحق باقی مهر نیست، چنان‌که برخی قائل‌اند؟ در صورت آگاهی زوجه از بطلان عقد، مستحق چیزی از مهر نخواهد بود؛ چنان‌که در صورت عدم دخول نیز مستحق آن نمی‌باشد. آیا مقصود از مهر المثل، مهر المثل در عقد دائم است یا مهر المثل در عقد موقت بر حسب مدتی که زوجه از زوج تمکین کرده است؟ مسئله محل اختلاف م. ب.. منبع: غایة المرام، ج۳، ص۱۳۱ · ج۴، ص۲۵۲ – ۲۵۳ · ج۲، ص۱۲ · کنز الفوائد، ج۲، ص۴۰۸ · شیخ طوسی، النهایة، ص۴۹۱ · جامع المقاصد، ج۱۳، ص۲۴ – ۲۵ · جامع المقاصد، ج۱۳، ص۲۵