اگر در عقد ازدواج، علاوه بر تعیین مهر برای زوجه، مالی معین نیز برای پدر یا فردی دیگر شرط شود، مهر تعیین شده برای زوجه بر عهده زوج لازم و مال شرط شده برای غیر او، ساقط و باطل است و چیزی بر عهده زوج نخواهد بود. همچنین بنابر مشهور، فرضی که مال تعیین شده برای غیر زوجه، جزئی از مهر باشد. اگر مهر تعیین شده برای زوجه در باطن، چیزی و در ظاهر و آشکار، چیزی دیگر -خواه بیشتر یا کمتر ـ باشد، مانند اینکه در باطن عقد به مهری با ده دینار و پس از آن در ظاهر عقد به مهری دیگر با پنجاه دینار خوانده شود، مهر تعیین شده در عقد نخست برای زوجه ثابت خواهد بود.
ازدواج با دو یا چند زن با یک مهر جایز و صحیح است؛ لیکن در اینکه مهر میان آنان برابر تقسیم میشود یا بر حسب مهر المثل هر یک، میانشان توزیع میگردد، اختلاف است. چنانچه برای زوجه مهری تعیین نشود، در صورتی که زوج قبل از دخول چیزی به زوجه داده باشد، بنابر مشهور، همان مهر به شمار میرود و زوجه افزون بر آن، حق مطالبه مهری ندارد. در ازدواج موقت، اگر پیش از آمیزش، زوج مدت عقد را ببخشد، زوجه مستحق نیمی از مهر و چنانچه پس از آمیزش ببخشد، مستحق همه مهرِ تعیین شده است.
زوجه در صورت ارتداد ، قبل از دخول مستحق مهر نیست؛ لیکن در صورت ارتداد زوج قبل از دخول، آیا زوجه مستحق همه مهر م. ب. یا نصف آن؟ مسئله اختلافی است. جمعی قائل به قول دوم شدهاند. در مقابل، گروهی قول نخست را برگزیدهاند، و اگر ارتداد پس از دخول پدید آید، زوجه مستحق تمامی مهر خواهد بود؛ خواه مرتد زوج باشد یا زوجه. اگر عقد نکاح به سبب یکی از عیوبِ مجوز فسخِ عقد، فسخ شود، در صورتی که فسخ، قبل از آمیزش باشد، زوجه مستحق مهر نیست، مگر در عیب عَنَن (ببینید: عنن ) که مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر فسخ بعد از آمیزش صورت گیرد، مستحق همه مهر م.
ب.. چنانچه مهر پول رایج باشد و بر اثر گذشت زمان ارزش آن کاهش یابد، آیا زوج هنگام پرداخت آن، ضامن کاهش ارزش پول است و باید آن را جبران کند، یا ضامن نیست و متعهد به همان مبلغی است که در عقد تعیین شده است؟ مسئله محل اختلاف است. برخی قول دوم را برگزیدهاند (ببینید: پول ) برخی گفتهاند: در صورت فاحش و زیاد بودن کاهش، به گونهای که عرف آن را ادای دین نداند، باید معادل ارزش روز در نظر گرفته یا بر مبلغی مصالحه شود. بعضی در صورت افزایش فاحش نرخ تورم ، احتیاط را در مصالحه با یکدیگر دانستهاند.
مهر متعلّق خمس نیست. بعضی در صورت افزون بودن آن از مهر السنه، مقدار افزون را متعلّق خمس دانستهاند. زنی که مهرش کفاف هزینه حج را میکند و آن را از شوهر خود طلبکار است، در صورتی که شوهر قدرت ادای آن را دارد و مطالبه آن نیز مفسدهای ندارد، باید آن را مطالبه کند و به حج برود. زن میتواند مهر خویش را به همسرش ببخشد، در این صورت همه مهر از آنِ زوج خواهد بود. پدر و جد پدری زوجه میتوانند بعض مهر را ببخشند؛ لیکن حق بخشش همه آن را ندارند. بخشش بعض نیز مشروط به وقوع طلاق قبل از آمیزش است. چنانکه زوج در فرض یاد شده میتواند نصف مهر را -که مستحق شده ـ به زوجه ببخشد؛ لیکن ولی زوج نمیتواند از طرف او ببخشد.
منبع: ج۸، ص۱۷۶ - ۱۷۹ · ج۲، ص۵۴۷ · ج۲، ص۵۴۶ · غنیة النزوع، ص۳۴۸ · جواهر الکلام، ج۳۰، ص۱۶۶ · ج۴، ص۲۳۸ · ج۵، ص۲۲۹ - ۲۳۰ · جواهر الکلام، ج۳۰، ص۴۹ · ج۱، ص۱۸۷ · استفتائات، ج۳، ص۱۸۳ · استفتائات جدید، ج۱، ص۱۹۱ · استفتائات، ج۳، ص۲۷۹ – ۲۸۰ · العروة الوثقی، ج۴، ص۲۷۷ · مراجع تقلید، مناسک حج، ص۴۶ · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۱۲۵ · ج۳، ص۵۷۷-۵۷۸ · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۱۱۶
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
