نخستین جلسه دادرسی و آثار آن — ماده ۲۴۲ ق

ماده ۲۴۲ ق.آ.د. م : دادگاه می تواند به درخواست یکی از اصحاب دعوا همچنین در صورتی که مقتضی بداند گواهان را احضار نماید. در ابلاغ احضاریه مقرراتی که برای ابلاغ اوراق قضایی تعیین شده رعایت می گردد و باید حداقل یک هفته قبل از تشکیل دادگاه به گواه یا گواهان ابلاغ شود.. حاضر شوند و با وجود آن که فاصله زمانی میان ابلاغ وقت جلسه دادرسی و برگزاری جلسه مزبور کمتر از پنج روز است رضایت خ. ر. ب. برگزاری جاسه دادرسی اعلام دارند، آیا دادگاه میتواند به اعتبار توافق طرفین در برگزاری جلسه دادرسی با وجود رعایت نشدن یکی از قواعد و اصول دادرسی آن قاعده را نادیده بگیرد و جلسه دادرسی و استماع را برگزار کند؟ به نظر می رسد رعایت این بازه زمانی فقط از حقوق اصحاب دعوا نیست تا آنها بتوانند پیشاپیش از آن بگذرند و صرفنظر کنند. افزون بر آن رعایت بازه زمانی یاد شده را باید از قواعد آمره و اصول دادرسی بند ۳ ماده ۳۷۱ ق.آ.د. م) شمرد که نادیده گرفتن آن جلسه رسیدگی را در معرض بی اعتباری و مالاً نقض رأی صادره قرار میدهد. با این وصف چنانچه وقت جلسه رسیدگی مورد ابلاغ پیش از گذشت بازه زمانی و مواعد مقرر مزبور باشد و همه اصحاب دعوا در آن جلسه حاضر شوند و رضایت خود را نیز به تشکیل جلسه رسیدگی اعلام دارند به نظر می رسد تشکیل جلسه دادرسی بلامانع است. اما عدم حضور هر یک از آنان در چنین جلسه ای حتی با ارسال لایحه اعلام رضایت طرف غایب به دادگاه حق نمی دهد جلسه رسیدگی را بدون رعایت بازه زمانی مقرر در قانون و پیش از سپری شدن مواعد مزبور حسب مورد تشکیل بدهد. بی تردید صدور رأی با چنین شرایطی از موجبات نقض رأی در مراجع عالی است. از میان همه جلسات دادرسی مهمترین آن که وضعیتی منحصر به فرد نیز دارد، نخستین جلسه دادرسی است. پیش از بیان هر نکته ای لازم است نخستین جلسه دادرسی را توصیف و شرح دهیم و سپس به آثار این جلسه نظری بیندازیم.