نظریة مرگ قراردادها

نظریة مرگ قراردادها نویسندگان: کاظمی, محمود، حسینی دهنوی, فاطمه السادات نشریه: مطالعات حقوق خصوصی، دوره 55، شماره 1، 2025/04/09 چکیده: نظریة «مرگ قراردادها» که در حقوق آمریکا مطرح شده، کمک شایان توجهی به حقوق قراردادهای مدرن کرده و مفهوم سنتی قراردادها را به‌عنوان معاملات ایستا و گسسته به چالش کشیده است. واژة «مرگ» در این نظریه، برای برجسته کردن چالش‌هایی است که پیش روی حقوق سنتی قراردادها در دوران مدرن وجود دارد. بر مبنای این نظریه، مدل سنتی حقوق قراردادها، مبتنی بر فرضیاتی منسوخ در روابط قراردادی از جمله آزادی قراردادی است. این نظریه ادعا دارد که واقعیت روابط قراردادی مدرن بسیار پیچیده‌تر، چندبعدی‌تر و ارتباطی‌تر از مدل کلاسیک است. از اصول نظریة یادشده، بهره‌گیری از «قراردادهای رابطه‌ای» به‌عنوان ابزاری کارا برای جان تازه بخشیدن به حقوق قراردادهاست. اهمیت این موضوع، در هماهنگی حقوق قراردادها با مقتضیات دنیای مدرن جلوه‌گر می‌شود. هدف این پژوهش ، بررسی اصول نظریة مرگ قراردادها در گسترة حقوق آمریکا و تأثیر آن بر نظام حقوقی ایران، به شیوه‌ای توصیفی-تحلیلی و روش کتابخانه‌ای است. فرضیة پژوهش آن است که آثاری از وجود مرگ قراردادها در حقوق ایران وجود دارد و قراردادهای رابطه‌‌ای نیز با حفظ نسبی آزادی قراردادی و به‌کارگیری ابزارهایی چون عرف، تعامل، قاعدة فقهی عدالت، و تعدیل قضایی، قابلیت پیاده شدن در این نظام حقوقی را دارد.