نظم آدم پیرمحمدی — ص 141 تا 145

۰ للً قانون آیین دادرسی مدنی در نمی‌باشد. آیراد دعوای خارج از مهلت در مواردی قابل طرح و پذیرش است که که در موعد معینی آقامه نماید. مانند مهلت ۰ روزه‌ی دعوای اعتراض به ثبت ملک (ماده ۱۶ ق. ث)» مهلت یکساله یا دوساله مطالبه‌ی وجه آسناد تجاری (مواد ۳۸۶ و ۸۷) مهلت دو ماهه دعوای نفی نسب (ماده ۱۱۶۲ ق. م)در صورتی که دعاوی فوق خارج از مهلت‌های مقرر طرح گردد مواجه با قرار رد دعوا خواهد بود ۰ایراد وسیله ای است که خوانده معمولا در جهت ایجاد مانع موقتی یا دائمی بر جریان رسیدگی به دعوای مطرح شده يا بر شکل گیری مبارزه در اصل و ماهیت حق مورد آدعا به منظور باز داشتن موقت یا دائم خواهان از پیروزی بکار می‌گیرد ( شمس, عبداله, پیشین, چ۱. ص۴۵۶ ۱ رأی دادگاه فاقد صلاحیت محلی در دیوان عالی کشور در صورتی نقض می‌شود که در مهلت قانونی نسبت به آن ایراد شده باشد ( ماده ۳۵۲ بند۱ ماده ۳۷۱ و ماده ۹ ۲۳ «... موضوع ایراد عدم صلاحیت محلی دادگاه منحصرا در مرحله بدوی قابل تصور است » (شمس., عبداشه, پیشین. ولی, چنانچه دعوا یا امری که در صلاحیت مراجع عمومی دادگستری (صلاحیت ذاتی ) است. در مرجع غیر داد گستری مورد رسیدگی و صدور رأی قرار گی‌رد. رسیدگی دوباره به دعوا یا امر پیشین در دادگاه صالح دادگستری نباید با ایراد آمر قضاوت شده منتفی باشد ( همان» ص۴۷۴). زیر استناد به عدم صلاحیت ذاتی مستلزم این است که دعوا یا رأی صادره در چریان رسیدگی قرار داشته باشد ۵ مرور زمان در آمور حقوقی» در حال حاضر در قانون آیین دادرسی مدنی مصوّب ۹ پیش بینی نشده است پس صدور قرار عدم استماع دعوا به این سبب در حال حاضر منتفی می‌باشد. در عین حال مرور زمان‌های پیش بینی شده در مواد ۲۱۹ ۸ ۳۹۳ قانون تجارت. چون قانون خاص می‌باشد به اعتبار خود باقی است.(همان, ش۴ ۶ احکام دادگاه‌ها ( مطابق تعریف ماده ۹) دارای اعتبار امر قضاوت شده اند و قرارهایی که قاطع دعوی نیستند ( قرارهای مقدماتی )» از آنجا که دعوا را به طور کلی حل و فصل نمی کنند. مشمول حکم اعتبار امر مختومه نیستند. ولی» در مورد قرارهای قاطع دعوا مانند قرار رد یا سقوط دعوا اختلاف نظر وجود دارد. برای دیدن نظری که اين نوع قرارها را نیز مشمول حکم اعتبار امر مختومه می‌انگارند. واحدی» قدرت اه پیشین» ص۲۹۸). برای دیدن نظریه مخالف اینهاء بنگرید به ( شمس, عبداله, پیشین»ج اول, ص۴۷۷ دعوا فقط قرار سقوط دعوا از اعتبار امسر قضاوت شده برخوردار است. ۷ گزارش اصلاحی از حیث آثار مانند حکم است و موجب فصل دعوا می‌شود. بنابراین» اگر قرار سقوط دعوا به این دلیل یا به هر دلیل دیگری صادر شود. دارای اعتبار امر قضاوت شده است ( شمس عبدالشه, پیشین, ج۰۱ ص۴۷۸). ۸ نبودن جزم در دعوا با منجز نبودن دعوا متفاوت است. منجز بودن دعوا در برابر معلق یا مردد بودن دعوا است. در حالی که» جزم در دعوا در پرابر ظن و اختمال است ( مهاجری, علیء پیشین» جچ۰۱ ص۱۶۳). ۹ دفاع به معنای عام در بر گیرنده دفاع به معنای خاص یعنی پاسخ در ماهیت دعوا, ایرادها و دعوای متقابل است. ۰تفاوت ایراد و دفاع به معنای خاص این است که در دفاع به معضای خاص, خوانده حقوق ادعایی خواهان را نفی و انکار می‌کند باب سوم: دادرسی نخستین 88 ۱۵۱ ولی ایراد بدین معنا است که خوانده ادعای خواهان را به طور ماهیقی نفی نمی کندء بلکه اظهار می‌دارد که دعوا به گونه ای که اقامه شده در خور پاسخ دادن نیست و آن را به بعد موکول می‌کند ( متین دفتری, احمد. پیشینء ج۰۱ ص۳۹۸ ). ۱ میان دفاع و ایراد تفاوت است؛ ایراد نسبت به خود دعوا ولی» دفاع نسبت به موضوع دعوا مطرح می‌شود؛ ایرادات, مشخص و احصاء شده اند ولی» دفاع به دلیل تنوع موضوعات غیر محصور و گوناگون هستند از اين روء به نظر می‌رسد حکم ماده ۶۵۴ ق.م. که از بطلان قمار و گروبنشدی و دعاوی ناشی از آن سخن می‌گوید ناظر به ایرادات نبوده و حکمی ماهوی را مقرر می‌نماید که در نتیجه آن قاضی ملزم به رسیدگی ماهوی و در صورت احراز حکم به بی حقی می‌شود ( کریمی, عباس» پیشین» ص۲۰۳) ۲ ایراد مرور زمان متفاوت از ایراد زمان اقامه دعوا که اصطلاحا مهلت نیز خوانده می‌شود است پیرو ایراد مرور زمان دادگاه» صرفاً دعوی مطروحه را نمی شنود ولی حق ماهوی مبنای دعوای خواهان باقی است و اگر خوانده به میل خود آن را ایفاء کند نمی تواند آن را باز پس بگیرد (ماده ۲۶۶ ق.م. ) در جهت مقابل» ایراد زمان آقامه دعوا نسبت به اصل ماهیت حق مورد ادعا مطرح می‌شود که مطالبه آن در قانون مقید به مهلت خاصی است. به عنوان مشال, قانون آیین دادرسی مدنی زمان تجدید نظر خواهی ۲ لقا قانون آیین دادرسی مدنی در دد را ۲۰ روز پس از ابلاغ رای دادگاه بدوی قرار داده است از اين رو اگر تجدیدنظر خواه در روز بیست و دوم چهست تجدی دنظر خواهی به دادگاه مراجعه کند با ایراد زمان اقامه دعوا مواجه می‌شود. همچنین است حکم مواد ۱۱۶۲ و ۱۱۶۳ ق.م. در خصوص مهلت نفی ولد. ( همان» ص۲۱۴) ۳ مبنای اعتبار امر قضاوت شده آماره صحت آرای دادگاه است و می‌توان اماره صحت آرای دادگاه‌ها راء اماره ای مطلق . تلقی نمود. (همان» ص۲۱۵). ۴ آیا رای صادره از مراجع فاقد صلاحیت مشمول اعتبار امر قضاوت شده هستند؟ در این باره دو نظر قابل طرح است بر اساس نظر نخست رأی دادگاه غیر صالح خواه ذاتی و خواه محلی نمی تواند مینای اعتبار باشد. بر مبنای نظر دوم که از شهرت بیشتری برخوردار است و به نظر نیز صحیح می‌رسد این اعتبار برای آرای دادگاه‌های غیر صالح نیز وجود دارد. بنابراین همان طور که گفته اند عدم صلاحیت محلی مانع اعتبار احکام نیست و درباره ی عدم صلاحیت ذاتی نیز باید گفت اگر دادگاهی خود را برای رسیدگی به امری صالح بشناسد و این تصمیم او نیز قطعی شود» دادگاه دیگر نمی تواند او را ناصالح بداند و بدین پهانه حکم او را معتبر نشناسد. ص۱۶ ۵ ایراد به صلاحیت ذاتی همه وقت مسموع است اما ایراد به صلاحیت نسبی محاکم لااقل باید در جلسه اول محکمه بعمل آید.» ( رأی تمییزی د.ع.ک مورخ ۳/۶ ۶ « اگر ملک صنیری را قیم بفروشد. خریدار نمی تواند بعنوان عدم تسلیم مبیع بر صغیر مزیور ( که با کپیر شدن در موقع دعوی» ملک از طریق قیم به تصرف او داده نشده) اقامه دعوی نماید چه» فروشنده واقعی قیم بوده است نه صغیر و نفوذ عمل قیم درباره صفیر ملازمه با مکلف بودن او به تسلیم ملکی که در تصرف او نیست ندارد » ([ش ۱۹۴ ۸. ۱۳۲۶/۷/۱۹ شعبه ۲ د.ع. ک : ۷ « قرار سقوط دعوی در حکم رأی بر بی حقی است و چنانچه قطعیت یافته باشد اعتبار امر مختومه را خواهد داشت » ( ش. ۷۵۷۶ ۰۶ ۲۰ احق. ق ) ۸ « برای امکان طرح دعوا قیم علیه صفغار تحت قیمومت خویش باید از سمت خود استعفاء بدهد » ( ش. ۷/۹۳۲۶ م. ۷۱ اح.ق. ق ) ۹ « در صورت عدم توجه دعوی به مدعی علیه ( بند ۲ ماده ۱۹۸ ) باید قرار عدم استماع دعوی صادر شود.» (ش. ۷/۵۳۳۴ م. ۱۳۷۶/۹/۵ ا.ح.ق. ق ) ۰ از آنجایی که اعسار امری است ‏ حادث و هر آن ممکن است شخص معسر شود بنابراین که یک بار اعسار محکوم علیه رد شده باشد حکم صادره نمی تواند اعتبار قضیه محکوم بها پید! نماید و محکوم علیه می‌تواند مجدداً با تقدیم دادخواست اعسار, دعوای اعسار خود را در تاریخ موْخر اقامه نماید.» ( ش. ۷/۸۳۲۳ م. ۱۳۷۹/۸/۷ ا.ح.ق. ق). ۱ واژه‌هایی مانند«دادخواست تکمیلی» و «دادخواست اصلاخی» مبنای قانونی نداشته و پذیرش آنها با مقررات هماهنگی ندارد زیرا اگر موضوع آنها تغییراتی است که دراین مادّه پیش‌بینی شده که نیاز به تقدیم دادخواست ندارد و اگر خواسته‌ی جدیدی است که باید در صورت وجود سار شرایط در قالب دعوای اضافی و در غیر این صورت در قالب دعوای اصلی اقامه شبود. بنابراین اگر برای مثال خواهان لازم دانست که خوانده‌ی دعوا را از (الف)به (ب) تغییر دهد.ء راهی جز» حسب موردء استرداد دادخواست و یا استرداد دعوای نخست و تقدیم دادخواست جدید ندارد و نیز اگر لازم دانست ماده ۸۵ - خواهان حق دارد نسبت به کس یا وصایت پاسخ دعوی را داده است در ص نماید. باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۱۵۳ که شخص دیگری را به خوانده یا خواندگان مندرج در دادخواست اولیه اضافه نماید و نخواهد دادخواست جدید دهد راهی چرز جلب او به دادرسی وجود ندارد و همچنین اگر مصلحت دانست که خلع ید رابه تخلیه‌ی ید تغییر دهد می‌تواند در محدوده‌ی ماذّه ۹۸اقدام کند. اما اگر لازم دانست که علاوه بر اعلام بطلان قرارداد که در دعوای پیشین مطالبه نموده» اصل سندی را که در اجرای قرارداد به طرف مقابل تحویل داده مطالبه کند نیز باید معیارها و ضوابط دعوای اضافی بیاندیشد.(همان, ش ۵۵) ۲ گر ملک موردی دعوی در جریان دادرسی از طرف خواهان به شخص ثالث منتقل شود انتقال گیرنده با استفاده از ملاک بند ۴ ماده ۱۸ قانون آیین دادرسی مدنی [ بند ۶ ماده ی ۸۶ کنونی ] و تبصره ماده ۳ قانون ثبت قائم مقام خواهان محسوب و می‌تواند دعوی را تعقیب نماید....» ( نظریه کمیسیون مشورتی آّیین دادرسی مدنی شماره ۱۴۸ ؛ به نقل از: شمس, عبدالله پیشین ؛ ج۰۲ ص۲۷). ی که به عنوان وکالت يا ولایت یا قیومست ورتی که سمت او محرز نباشد.ء اعتراض ۳ قتاً قانون آیین دادرسی مدنی در ذ ماده ‎۸٩‏ - در صورتی که خوانده اهلیت ند دعوی امتناع کند. ۱ مستفاد از ماده ۵۶ قانون امور حسبی هر گاه عدم اهلیت خوانده بدوی بر دادگاه ثابت شود دادگاه مکلف است برای تعیین ماده ۸۷ - ایرادات و اعتراضات باید تا پا: اینکه سبب ایراد متعاقباً حادث شود ماده ۸۸ - دادگاه قبل از ورود در ماهیت د آتخاذ تصمیم می‌نماید. در صورت مردود نز رسیدگی خواهد نمود. ۱حقوق اختصاصی خوانده تا پایان جلسه اول: الف-ایرادات: این ایرادات که یازده مورد می‌باشند در ماده ۸۴ ق.ا.د.م بیان شده است و اگر این ایرادات را تا پایان جلسه اول مطرح نماید.ء دادگاه موظف است که در پایان جلسه اول نسبت به آن اتخاذ تصمیم نماید که یا قبول ایراد خواهد کرد و یا رد آیراد ولی اگر اين ایرادات در جلسات بعدی مطرح شود و در جلسه اول نباشد دادگاه ملزم به اتخاذ تصمیم مجزاً در مورد آنها نیست و می‌تواند هنگام ختم دادرسی و صدور رأی در مورد آنها اتخاذ تصمیم نماید چرا که ماده ۹۰ ق..د.م مقرر میدارد هرگاه ایرادات تا پایان جلسه اول دادرسی اعلام نشده باشد دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دعوا نسبت به آن رأی دهد. همچنین است ایراد رد دادرسی که در ماده لم حقوقی کنونی اشته باشد می‌تواند از پاسخ در ماهیت قیم واقعه را به دادسرا اطلاع دهد......م (ش. ۰.۰۶۰۹ ۱۳۲۱/۲/۳۱ شسعبه سوم د.ع. ک ) ان اولین جلسه دادرسی به عمل آید مگر عواء نسبت به ایراد و اعتراضات وارده مناختن ایرادء وارد ماهیت دعوی شده ۱ ق.آ.د.م به آنها اشاره شده است. ب-< ایراد معروف به تأمین دعوای واهی: زمان طرح این ایراد از وحدت ملاک ماده ۱۴۴ ق.آ.د.م استفاده می‌شود لذا می‌گوییم همچنان که در ماده ۱۴۴ ق.آدم راجع به اخذ تأمین از اتباع خارجی» درخواست تأمین از طرف خوانده ایرانی باید تا پایان جلسه اول باشد. در مانحن فیه نیز باید تا پایان جلسه اول باشد. که رویه قضایی نیز این مسأله را تأیید می‌کند. پ-آخذ تأمین از اتباع دولتهای خارجی موضوع ماده ۱۴۴ ق.آ.د.مت-جلب ثالث: موضوع ماده ۱۳۵ که در مورد جلب ثالث در مرحله بدوی و تجدید نظر می‌باشد. اما خوانده چنانچه به موجب حکم غیابی محکوم شده باشد در صورت تمایل به جلب ثالث, باید دادخواست جلب ثالث را همراه با دادخواست واخواهی تقدیم نماید. ( موضوع ماده ۱۳۶ ق.اًد.م ث-طرح