دکترین
نظم آدم پیرمحمدی — ص 161 تا 165
⚠
۰ 8 قانون آیین دادرسی مدنی در ن
ماده ۹۶ - هر یک از اصحاب دعوا می تواز
نمایند ولی در مواردی که دادرس حضور ند
بداند این موضوع در برگ اخطاریه قید می
خواهند بود. ۱.تکلیف حضور در جلسه ی دادرسی به
معنای امکان جلب در صورت عدم حضور
نیست ) مهاجری. علی. پیشین. ۹
ص۸۰)). ۲عدم حضور خوانده ای که حضور شخص
وی در اخطاریه تصریح شده و نیز عدم
حضور خواهان در غیر مواردی که برای
ادای توضیح دعوت می‌شود. به خودی خود
ضمانت اجرای کیفری ندارد. [۱ شمس. اْ
عبدالله؛پیشین؛ ج۰۲ ص۱۵۹ ). ۳با توجه به مواد ۵۲ و ۵۹ همین قانون. ولی يا قیم یا مدیر شرکت يا نماینده ی
قانونی می‌تواند از جانب دیگری طرح دعوا
کند. در این موارد نیز ممکن است حضور
شخص اصیل در دادگاه لازم باشد ؛ هرچند
سخنان او قابلیت استناد نداشته باشد. برای
نمونه» ممکن است دادگاه به جای مدیر
تصفیهء حضور شخص تاجر ورشکسته /
لازم بداند. (زراعت. عساس. پیشین. ص۵۲
۴با تمیین زمان و مکان جلسه‌ی دادرسی
مراتب باید به اصحاب دعوا ابلاغ شود
معرفی کرده باشند. وقت جلسه به وکیل
ابلاغ می‌شود و در صورتی که هر یک از
اصحاب دعوا نماینده‌ی قانونی (برای مشال,
بلم حقوقی کنونی
ند به جای خود وکیل به دادگاه معرفضی
مخص خواهان یا خوانده یا هر دو را لازم
شود. در این صورت مکلسف به حضور
ولی) و یا قضایی (برای مشال, قیم) داشته
باشندوقت جلسه به نمایندهدر نشانی او
ابلاغ می‌شود. اما هرگاه یکی از اصحاب
دعوا وزارت‌خانه» موْسسه‌ی دولتی و....باشد
و از نماینده‌ی حقوقی استفاده نموده است
با توجه به اینکه نماینده کارمند رسمی آنما
میباشد و در هر جلسه ممکن است جایگزین
شود, وقت جلسه در هر حال باید به خود
وزارت‌خانه یا موْسسه و....ابلاغ گردد.(همان,
ش. ۲۷۳)
۵مبا ابلاغ دادخواست و وقت دادرسی به
خوانده اقدام مجدد برای ابلاغ به وکیلی که
بعداً از طرف او معرفی شده موردی ندارد
زیرا یک‌بار ابلاغ به شخصی که صلاحیت
دارد از نظر مقررات آیین دادرسی مدنی
کافی میباشد»؛ نظریه‌ی کمیسیون
مشورتی آیین دادرسی مدنی» مجموعه‌ی
نظرهای مشورتی» آداره‌ی حقوقی وزارت
دادگستری, از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۵ منبع
پیشین» شء ۰۱۵۶ ص. ۰۱۶۱
۶پرسش این است که چنانچه اصیل و یا
نمایندگانی غیر از وکیل از جمله ولی» قیم
و... دارای عذر موجهی باشند می‌توانند عذر
خود را به دادگاه اعلام و درخواست تخیر
جلسه‌ی دادرسی نمایند؟ آنچه مسلم است
ماده ۴۱ ق. آ.د.م ناظر به وکلای دادگستری
است و تسری آن به اصیل و یا نمایندگانی
غیر وکیل دادگستری, با استفاده از ملاک
آن مجاز نمی‌باشد. در حقیقت» اثبات خلاف
عذری که وکیل دادگاه یا سایر مراجع
قضاوتی اعلام نموده از مهم‌ترین تخلفات
انتظامی است که مجازات آن محرومیت
دائم از شغل وکالت است( ماده ۲ها.ل. ق. ۱
ک. و. د. مصوب ۱۳۳۴.)(همان؛ ش. ۳۸۶)
ماده ۹۵- عدم حضور هر یک از اصحاب ۵
مانع رسیدگی و اتخاذ تصمیم نیست. در م۰
نیاز داشته باشد و نامبرده در جلسه تعیین
خوانده هم دادگاه نتواند رأی بدهد. همچنی
اصحاب دعوا حاضر نشوند. و دادگاه نتواند
صادر کند دادخواست ابطال خواهد شد. ماده ٩3 - خواهان باید اصل اسنادی که ر
است در جلسه ی دادرسی حاضر نماید. (حیاتی, علی عباس, آیین
دادرسی مدنی در نظم حقوق کنونی» ص
۱۹۷ شماره ۴ ماده ٩۹۴ (
وردی که دادگاه به اخذ توضیح از خواهان
شده حاضر نشود و با اخذ توضیح از
ن در صورتی که با دعوت قبلی هیچ یا از
در ماهیت دعوا بدون اخذ توضیح رأی
ونوشت آنها را ضمیمه دادخواست کرده
وانده نیز اصل و رونوشت اسنادی را که
رسی حاضر نماید. رونوشت اسناد
سخه باشد. یک نسخه از رونوشتهای یاد
لرف تسلیم می‌شود. دیگری نباشد در آن خصوص ابطال
می‌گردد. در صورتی که خوانده به واسطه
کمی مدت يا دلایل دیگر نتواند اسناد خود
را حاضر کند حق دارد تاخیر جلسه را
درخواست نمایدء چنانچه دادگاه درخواست او
را مقرون به صحت دانست با تعیین جلسه
خارج از نوبت. نسبت به موضوع رسیدگی
مینماید. این ماده مانند ماده۱۴۶ ق.ق. ارائه اصول
مستندات را به طور مطلق پیش‌بینی نموده
۲ لا قانون آیین دادرسی مدنی در ند
است. در عین حال» ارائه‌ی اصول مستندات ۰
در صورتی الزامیست که طرف مقابل
درخواست نماید. بنابرین چنانچه خوانده
حاضر بوده درخواست ارائه‌ی اصول
مستندات را ننماید دادگاه نمی‌تواند» رأساء
خواهان را مکلف به ارائه‌ی آنها نماید. می‌تواند به
لحاظ مواد ۲۷۰ به بعد قانون آیین دادرسی
مدنی به سوگند متوسل شود یا قرار ابطال
دادخواست را بپذیرد (همان ). ماده ٩۷ -در صورتی که خوانده تا پایان <
دفاع از آن برای خواهان جز با آرایه اسناد
خواهان و تشخیص موجه بودن آن از سو
۱.منظوراز جلسه‌ی دادرسی عادی (معمولی)
جلسه‌ی است که برای رسیدگی یا ادامه
رسیدگی به دعوای خواهان با تعیین وقت
قبلی و دعوت اصحاب دعوا یا وکلای آنان
تشکیل می‌شود. ۳
۲.جلسه‌ی فوقالعاده یا وقت فوقالعاده در
مواردی به کار رفته است که دادگاه خارج از
اوقاتی که در دفتر مخصوص, چه به صورت
عادی یا خارج از نوبت تعیین می‌شود علی
الاصول بدون حضور طرفین نسبت به
لم حقوقی کنونی
۴خواهان مکلف است ادله و وسایلی را که
برای اثبات ادعای خود داردء به همان ترتیب
ادله و وسایل مورد استناد خود را در اولین
جلسه‌ی دادرسی مطرح نماید. بنابراین
دادگاه علی‌القاعده به ادله و وسایلی که
اصحاب دعوا خارج از مهلت مقرر به دادگاه
عرضه مینمایند نباید توجه کند. در عین
حال, با توجه به ماده۱۹۹ ق. آ.د.م در موارد
استئنایی» از جمله دستیابی بعدی به ادله. دادگاه می‌تواند به ادله‌ای که خارج از
مدتهای مزبور اراشه می‌شود عنایست
نماید.(همان» ش. ۳۶۱)
لسه اول دادرسی دلایلی اقامه کند که
جدید مقدور نباشد در صورت تقاضای
دادگاه, مهلت مناسب داده خواهد شد
پرونده رسیدگی و اقدام به صدور ری
مینمایند.برای مثال به موجب ماده ۱۲۰ ق. ج. +.مطالبه‌ی خسارت در این مورد
(خسارت ناشی از اجرای قرار تأمین خواسته)
بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی و
پرداخت هزینه دادرسی صورت می‌گیرد مفاد
تقاضا به طرف ابلاغ می‌شود تا چنانچه
دفاعی داشته باشد ظرف ده روز از تاریخ
ابلاغ با دلایل آن را عنوان نماید. دادگاه در
وقت فوقالعاده به دلایل طرفین رسیدگی و
رأی مقتضی صادر مینماید این رأی قطصی
است..».اصطلاح وقت اضافه در ماده
۲یق. اا. م. نیز بکار رفته است.بنابراین
تفاوت اصلی وقت عادی و خارج از نوبت از
یک سو و وقت فوقالعاده از سوی دیگرء این
است که وقت فوق‌آلعاده خارج از اوقاتی
است که از پیش تعیین شده است و حضور و
بنابراین دعوت قبلی اصحات دعوا ضروری
نمی‌باشد و در عین حال» همواره برای
صدور رأّی قاطعء پرونده تحت نظر قرار
می‌گیرد. در عمل از جمله پس از رسیدن
نتیجه ترتیبات تحقیقی یا ترتیبات مربوط به
ادله ( اجرای قرار تحقیق و معاینه محل,
اجرای قرار کارشناسی)دادگاه در صورتی که
پرونده آماده صدور رأّی باشدء در وقت فوق-
العاده اقدام مینماید.(همان» ش۵۸)
۲دقیق‌ترین معیار جلسه‌ی خارج از نوبت و
وقت فوقالعاده و نیز وجه تمایز آنها در ماده
۹ ق. ا.ا. م. دیده می‌شود که مقرر می‌دارد:
«در مورد حدوث در اختلاف در مفاد حکم
هر یک از طرفین می‌تواند رفع اختلاف را از
دادگاه بخواهد. دادگاه در وقت فوق العاده
رسیدگی و رفع اختلاف می‌کند و در صورتی
که محتاج رسیدگی بیشتری باشد رونوشت
درخواست را ابلاغ نموده, طرفین را در
جلسه‌ی خارج از نوبت برای رسیدگی دعوت
می‌کند و عدم حضور آنها باعث تأخیر
رسیدگی دادگاه نخواهد شد».( همان
ش.۲۵۸)
۴در مواردی قانونگذار اصطلاح جلسه‌ی
دادگاه را به کار برده است منظور از جلسه
دادگاه, جلسه‌ی دادرسی است که در دادگاه
تشکیل شود و اصطلاح «جلسه‌ی محاکمه»
که در ماده ۴۱ ق.آ.د.م آمده نیز به همین
باب سوم: دادرسی نخستین [ ۱۷۳
مفهوم میباشد.آثاری که در جلسه‌ی دادگاه
مترتب است» در برخی موارد بر سایر جلسات
مترتب نمی‌باشد برای مثال» ضمانت اجرای
مقرر در ماده ۱۰۱ ق. ,دم در خصوص
اختلال نظم جلسه‌ی دادگاه, همانگونه که از
ماده برداشت می‌شودء شامل سایر جلسات
نمی‌باشد.(همان» ش.۲۶۰۰)
۵ منظور از جلسه‌ی رسیدگی جلسه‌ای است
که دعوا یا امری توسط دادگاه در دادگاه با
خارج از آن مورد بررسی» اقدام یا تصمیم
گیری قرار می‌گیرد بنابراین جلسه رسیدگی
مفهومی اعم از جلسه‌ی دادرسی دارد و
افزون بر این مفهوم به سایر جلسات که در
ارتباط با دعواء ادعا یا ادله‌ای با قیود مزبور
برگزار می‌شود و می‌توان آنها را جلسه‌ی
رسیدگی به مفهوم اخص نامید.ء نیز گفته
می‌شود(همان, ش۲۶۱) ,
۶جلسه‌ی رسیدگی معمولا در دادگاه برگزار
می‌شود اما تشکیل آن در خارج دادگاه نیز,
در موارد منصوص, بلامانع است مانند
رسیدگی دادگاه به امور فوری (ماده ۲۱۴ق. آدم ) و همچنین رسیدگی به حال شخص
ثالث اجرایی که در ماده ۱۴۷ ق. ا. ا. م. آمده است. (همان» ش۲۶۱)
۷در قانون جدید عبارت «جلسه اداری» به
کار نرفته است اما از جمله در ماده ۴۸ق. ق» ماده۱۶ قانون ثبت و ماده ۵ قانون
اداره‌ی امور ورشکستگی مصوب ۱۳۱۸
اصطلاح مزبور دیده می‌شود با بررسی مواد
یاد شده روشن می‌شود که در جلسه‌ی
اداری» دادگاه می‌تواند تصمیم قضایی گرفته
۳ ق8 قانون آیین دادرسی مدنی در ند
و حتی رأی صادر نماید. آنچه مسلم است
«جلسه‌ی در اوقاتی از روز تشکیل می‌شود
که به جلسات دادرسی اختصاص نیافته و
مستلزم دعوت قبلی و حضور اصحاب دعوا
نمی‌باشد. و بنابراین می‌توان آن را مترادف
جلسه‌ی رسیدگی به مفهوم اخص واژه
دانست رسیدگی به درخواست تأمین خواسته
(ماده ۱۰۸ ق.ج. 4 درخواست ابطال یا
تصحیح اجراییه (ماده ۱یا ا.م.)
درخواست اجرای حکم (بند (ب) ماده ۳۸۶ و
ماده ۴۲۴ق.آ.د.
م )از جمله اموری است که
در جلسه‌ی آداری (جلسه‌ی رسیدگی و
اخص ) انجام می‌شود(همان, ش.۲۶۲)
۸ «وقت احتیاطی» از اصطلاحاتی است که
در قانون پیش‌بینی نشده است. اما
ضروریات عملی در دادگاه‌ها تعیین آن را از
ابتدا ایجاب نموده است. وقت احتیاطی در
مواردی تعیین می‌شود که پرونده در پی
اقدامی که مورد دستور قرار گرفته باید زیر
نظر دادگاه قرار گیرد تا دادگاه با توجه به
نتیجه‌ی اقدام مورد دستور و تبعات آن
نسبت به پرونده تصمیم‌گیری نماید. در
این صورت دستور تعیین وقت احتیاطی
صادر می‌شود تا پس از وصول پاسخ
استعلام, پرونده زیر نظر دادگاه قرار گیرد.در
این صورت دادگاه در وقت احتیاطی پاسخ
استعلام را دیده و تصمیم شایسته که ممکن
است صدور رأی» تعیین جلسه‌ی رسیدگی... لم حقوقی کنونی
باشد آتخاذ مینماید.وقت احتیاطی نیز در
دفتر اوقات ثبت می‌شود تا پرونده از گردش
رسیدگی خارج نشوددر عین حال پس از
روشن شدن نتیجه اقدام» معمولا پرونده زیر
نظر قرار می‌گیرد(حتی اگر وقت نرسیده
باشد) و چنانچه آماده صدور رأی قاطع باشد
در وقت فوقالعاده صادر می‌شودمعمولاً پس
آزصدور قرارهای کارشناسی, قرار تحقیق و
معاینه‌ی محل, مطالبه‌ی اسناد و اطلاعات
از آدارات دولتی و... وقت احتیاطی یا وقت
نظارت تعیین می‌شود تا به شرح فوق عمل
شود( همان ش۲۶۳)
4از روح مواد قانون آیین دادرسی مدنی
می‌توان گفت اولین جلسه‌ی دادرسی, اولین
جلسه‌ای است که موجبات رسیدگی فراهم
بوده و خوانده فرصت و امکان دفاع در برابر
دادخواست خواهان» با لحاظ تغییرات
احتمالی آن که به تجویز ماده ۹۸ ق.آ.د.م
انجام می‌گیرد. داشته باشد. بنابراین در تمام
مواردی که پس از تقدیم دادخواست و برای
رسیدگی به دعواء اصحاب دعوا برای اولین
نوبت دعوت می‌شوند اما موجبات مقدماتی
رسیدگی به هر علت فراهم نباشد چون
اصولاً جلسه‌ای تشکیل نگردیده اولین
جلسه‌ی دادرسی منتفی است. چنانچه
موجبات رسیدگی در نوبت مزبور فراهم بوده
اما خوانده فرصت و امکان دفاع در برایر
دادخواست خواهان پیدا ننماید چنین جلسه-
ای را نمی‌توان « اولین جلسه» دانست. در
نتیجه اگر در جلسه مزبور خواهان برای
مثال, در مقام استفاده از حقوق مذکور در
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.