دکترین
نظم آدم پیرمحمدی — ص 166 تا 170
⚠
ماده ۹۸ ق.ادم و یا هر اقدام قانونی ۱
دیگری که دادگاه به او اجازه می‌دهد یا
تکلیف می‌نماید تمامی وقت جلسه با
قسمت مهمی از آن را به خود اختصاص
دهد و خوانده فرصت و امکان دفاع در برابر
داخواست راء جزنا یا کلا پیدا نکند»ء نمی‌توان
آن را جلسه اول دادرسی بشمار آورد.چنانچه
در نخستین نوبتی که اصحاب دعوا برای
رسیدگی به دعوا دعوت میشونده موجبات
مقدماتی رسیدگی فراهم باشد و حسب
مورد. خوانده یا وکیل او حاضر نشده و يا در
صورت حضور و داشتن فرصت و امکان
دفاع, سکوت نمایده جلسه‌ی مزبور اولین
جلسه دادرسی شمرده میشود.گفته شد که
کافی است خوانده فرصت و امکان دفاع در
برابر دادخواست را داشته باشد تا اولین
جلسه‌ی دادرسی صورت پذیرد.پنابراین
چنانچه خوانده دفاعیات خود را در پرایر
دادخواست مطرح نماید و خواهان فرصت
پاسخ پیدا ننماید ویا در همان جلسه خواهان
به پاسخ بپردازد اما وقت جلسه برای شنیدن
پاسخ خوانده به اظهارات کافی نباشد چنین
جلسه‌ای جلسه‌ی اول دادرسی شمرده
خواهد شد. در مقابل, چنانچه در آن جلسه
پاسخ خوانده به دادخواست به طول انجامد. به گونه‌ای که وقت جلسه اقتضای تکمیل
آن را ننماید و بنابراین پاسخ ناتمام بماند
جلسه‌ی بعدی دادگاه که برای شنیدن ادامه
اظهارات خوانده و رسیدگی تشکیل خواهد
شد. ادامه‌ی اولین جلسه ی دادرسی شمرده
میشود.(همان, ش.۳۰۱9۳۰۰)
باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۱۷۵
۰ مرحله‌ی دادرسی به ظرف زمانی خاصی
گفته میشود که دعوا در آن مطرح شده»
مورد رسیدگی قرار گرفته و منتهی به صدور
ری قاطع مربوطه میشود. هر مرحله‌ی
دادرسی می‌تواند دارای مقاطع مختلف
باشدمرحله‌ی بدوی به علاوه‌ی مرحله
واخواهی به علاوه‌ی مرحله‌ی تجدیدنظر به
علاوه‌ی فرجامی از این مراحل محسوبِ
میشود هرچند رسیدگی فرجامی اصولا
نباید یک مرحله به حساب آید.اعتراض
شخص ثالث و آعاده دادرسی نیز دو مرحله
به حساب آمده‌اند که در حقیقت مرحله
نیستند چراکه ادامه‌ی مراحل قبلی می‌باشند. ۱مقطع دادرسی به ظرف زمانی خاصی
گفته میشود که در هر مرحله ممکن است
داشته باشد بتابراین» اولین جلسه دادرسی,
ختم مذاکرات طرفین و... از مقاطع دادرسی
مرحله نخستین می‌باشد. ۲برخلاف واژه ی«مرحله »که در مواد
کثیری از ق.ا.د.م به کار گرفته شده است. درهیج یک از مواد قانونی واژه‌ی مقطع
دیده نمی‌شود. ۳ قانونگذار از «مرحله آعاده‌ی دادرسی » و
«مرحله‌ی اعتراض شخص نثالث» به
درستی» سخنی به میان نیاورده است, اما
به« مرحله‌ی فرجامی»» در ماده ۴۹۴
ق.آ.دم تصریح نموده و مواد ۶۳ و ۵۰۸
ق.اً.د.م نیز به آن اشاره دارد. « مرحله »ی
فرجام از مرحله‌ی نخستین» واخواهی و
تجدیدنظرء با توجه به نوع و موضوع موردِ
رسیدگی در دیوان عالی کشور کاملا
۶ ل8 قانون آیین دادرسی مدنی در ند
متفاوت است و قابل تشبیه نمی‌باشد.بنابراین
بکارگیری اصطلاح #مرحله» در مورد فرجام
خواهی مبنی بر مسامحه می‌باشددر هر
حال عبارت «تمام مراحل مربوط»که در
ماده ۵۰۸ قانون جدید به کار رفته است. منصرف به «مرحله»ی فرجام نیز می‌باشد ْ
ودر نتیجه دارنده‌ی حکم اعسار از هزینه‌ی . دادرسی هر دعوا می‌تواند در «مرحله»ی
فرجامی نیز از معافیت مربوط استفاده نماید
(همان, ش ۳۰۵
را مقطعی از مرحله‌ی نخستین و ادامه‌ی آن
می‌شمارند. اما در حقوق ما پا توجه به ماده
۷ ق.اً.ددم که صریحاً مرحله‌ی واخواهی
در آن پیش‌بینی شده است پذیرفتن این
استدلال به لحاظ قانونی مواجه با اشکال
است. ۰۵ مقطع تا اولین جلسه‌ی دادرسی مقطعی
است که از تقدیم دادخواست شروع میشود
و پایان و غایت آن نیز «جلسه‌ی اول»
دادرسی است به عبارت دقیق‌تر تا اولین
جلسه ی دادرسی را باید مقطعی دانست که
از تقدیم دادخواست شروع شده و نخستین
اقدام شخص ذی‌نفع در اولین جلسه‌ی
دادرسی را نیز در بر می‌گیرد. تشکیل جلسه‌ی دادرسی دیگری لازم
دانسته نمی‌شود اگرچه ممکن است دادگاه
آماده نمودن پرونده برای صدور رأی قاطع
کارشناسی بداند, بنابراین مقطع ختم
لم حقوقی کنونی
مذاکرات طرفین می‌تواند با مقطع ختم
دادرسی (تمام شدن دادرسی)منطبق نباشد. توجه به بندهای (ب) و (ج) ماده ۱۰۷
ق.آءددم و مقایسه‌ی آنها تمایز مزبور را به
روشنی اثبات می‌نماید. در حقیقت. پس از
ختم مذاکرات طرفین» چنانچه هیچ‌گونه
تحقیق و اقدام دیگری از قبیل صدور قرار
کارشناسی» خواستن و دیدن اسناد و
اطلاعات از ادارات دولتی و... لازم نباشد و
بنابراین پرونده آماده‌ی صدور رأی قاطع
باشد مقطع ختم مذاکرات با مقطع ختم
دادرسی منطبق میشود. اما چنانچه پس از
ختم مذاکرات طرفین هر یک از تحقیقات و
اقدامات مورد اشاره لازم دانسته شود که
مذاکرات متحقق, اما دادرسی خاتمه یافته
شمرده نمی‌شود همانء ش. ۳۹۵)
۷ حقیقت اعلام ختم دادرسی گویای
این است که دادگاه ترتیبات تحقیقی لازم را
مورد دستور و اجرا قرار داده و به ادله‌ی
طرفین توجه نموده است. بنابراین» پس از
اعلام ختم دادرسی پذیرش دلیل جدید و
صدور دستور انجام ترتیبات تحقیقی ممنوع
است.(همان, ش ۴۰۰)
۸جلسه دادگاه همان جلسه دادرسی است
اما جلسه رسیدگی به ظاهر معنایی عام تر
دارد و ممکن است خارج از دادگاه تشکیل
شود
۹ اختیارات قاضی دادگاه: اداره‌ی دادرسی
- یافتن جهات حکمی - بررسی جهات
موضوعی
۰تأخیر جلسه ی.دادرسی (تجدید جلسه
به مفهوم عام) در این حالت دادگاه
علی‌رغم فراهم بودن موجبات ومقدمات
رسیدگی» به عللی امکان عمل به دستور
جلسه را نه جزئاً و نه کلاً دارا نمی‌باشد و
بنابراین جلسه را به تأخیر می‌اندازد و در
صورتی که جلسه‌ی دادگاه به تأخیر افتدء
طرف‌های دعوا در جلسه‌ی تجدید شده به
مفبوم عام همه‌ی حقوق و تکالیف مرتبط
به جلسه‌ی به تأخیر افتاده را دارند.قابل
توجه اين که؛تغییر وقت دادرسی و تجدید
جلسه به علت فراهم نبودن موجبات
ومقدمات رسیدگی نیز همان آثار تأخیر
جلسه را داردماده‌ی ۹٩ مصداقی برای
تأخیر جلسه: دادگاه می‌تواند جلسه‌ی
دادرسی را به درخواست و رضایت اصحاب
دعوا فقط یک بار به تأخیر بیندازدقسمت
اخیر ماده‌ی ۹۶ مصداقی دیگر؛«. در
صورتی که خوانده به واسطه‌ی کمی مدت
یا دلایل دیگر نتواند اسناد خود را حاضر کند
حق دارد تأخیر جلسه را درخواست نماید...»
(همان, شء ۳۴۶)
۱تجدید جلسه‌ی دادرسی (به مفهوم
خاص) در این حالت جلسه‌ی دادرسی
تشکیل شده و دادگاه به دستور جلسه به
طور جزئی یا کلی عمل می‌کند ولی تشکیل
جلسه‌ی دیگر را به هر علت ضروری
می‌داند
۲۲۳در صورت تجدید جلسه‌ی دادرسی به
مفهوم خاص با توجه به اینکه جلسه‌ی
بعدی جلسه‌ی جدیدی نیست نمیتواند آثار
باب سوم: دادرسی نخستین 2 ۱۷۷
جلسه‌ی بعد همان آثارجلسه‌ی پیشین باشد
ماده ۱۰۴ ق.آ.دم در پایان هر جلسه‌ی
دادرسی چنانچه به جهات قانونی جلسه‌ی
دیگری لازم باشد.ء علت مزبورء زیر صورت
جلسه قید و روز و ساعت جلسه‌ی بعد تعیین
و به اصحاب دعوا ابلاغ خواهد شد در
صورتی که دعوا قابل تجزیه بوده و فقط
قسمتی از آن مقتضی صدور رأی باشد
دادگاه نسبت به همان قسمت رأی می‌دهد
و نسبت به قسمتی دیگر رسیدگی را ادامه
خواهد داد. (نسبت به قسمت دیگر تجدید
جلسه خواهد شد.)
۳در مواردی عبارت «تجدید جلسه و
«تأخیر جلسه» و «تمدید مهلت» را به جای
یکدیگر استفاده می‌کنند که باید از
قرینه‌های خارجی پی به منظور قانونگنار
برد. اصولا" در تجدید جلسهء جلسه‌ی بمدی
جلسه اول محسوب نمی شود اما در تمدید
جلسه يا تأخیر جلسه, جلسه ی بعدی نیز
جلسه ی اول محسوب میشود. ۴ با متعدد بودن وکیل بایستی وقت
رسیدگی و همچنین حکم دادگاه به هر دو
وکیل ابلاغ گردد»؛ شماره ۸/۹-۷۹۵ ۱۳۳۰
شعبه ۴ د.ع. ک.» متین, احمدء منبع پیشین,
ص.۱
۵وقت رسیدگی خارج از نوبت معروف
است به وقت نیمه ( حدوداً نیمه ) یمنی اگر
وقتهای عادی در یک شعبه شش ماه
می‌باشد برای وقت خارج از نوبت» یک وقت
دویاسه ماهه داده شود.(موحدیان,
۸ لقً قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
غلامرضاء آیین دادرسی و اجرای احکام. | هشتصد پرونده دارد و وقتهای عادی که به
ص۳۳ پرونده‌ها داده میشود شش ماهه است در
۶اگر قاضی بخواهد در یک روز پنج مورد | این صورت می‌تواند یک دستور کلی به,
پرونده رسیدگی کند باید یکی از آنها را به مدیر دفتر بدهد و از او بخواهد که مثلا
پرونده‌های خارج از نوبت اختصاص بدهد. | پرونده‌هایی را که از سال ۸۶ به قبل
(همان) تشکیل شده اند اگر نیاز به وقت رسیدگی يا
۷موجبات و اسبابی که می‌توانند موجب | وقت نظارت داشته باشند» برایشان وقت
تعیین وقت رسیدگی خارج از نوت بشوند: | خارج از نوبت تعیین کند. (همان» ص۸۴)
الف.نص و تصریح قانونگذار ب.بخشنامه: | ۲۸.وقت فوق العاده یعنی وقتی که از قبل
رئیس قوه قضائیه بخش نامه کنند که | در دفتر نوشته نمی شود یعنی یک امری
پرونده‌هایی با موضوع خاص در یک منطقه | اتفاق می‌افتد که لازم است قاضی, پرونده را
خاصی» خارج از نوت رسیدگی شوند به | ببیند و تصمیمی نسبت به آن بگیرد. مثلاً
عنوان مثال بخشنامه میشود به دعاوی ] پرونده ای از اجرای احکام به خاطر داشتن
منابع طبیعی خارج از نوبت رسیدگی شود. | ابهام به نظر قاضی می‌رسد که لازم است
پ.سیاستهای کلی اتخاذی از طرف قاضی: | آنرا ملاحظه و رفع ابهام نماید. (همان,
مثلا اگر قاضی به حوزه ای منتقل شود که | ص۸۴)
ماده ۹۸ - خواهان می‌تواند خواسته خود را که در دادخواست تصریح کرده در تمام
مراحل دادرسی کم کند ولی افزودن آن يا تغییر نحوه دعوی يا خواسته یا درخواست
در صورتی ممکن است که با دعوای طرح شده مربوط بوده و منشا واحدی داشته
باشد و تا پایان اولین جلسه آن را به دادگاه اعلام کرده باشد. ۱.روشن‌ترین اثر کم کردن خواسته, کاهش | میشود که مربوط به پس از کم کردن
در محدوده‌ی رسیدگی دادگاه تاحد | خواسته و به نسبت آن» می‌باشد (برای مثال
خواسته‌ی جدید است و بنابراین دادگاه نمی | حق‌الوکاله‌ی وکیل خوانده‌ی حاکم تا زمان
تواند به بیش از مبلغ جدید. خوانده را | کم کردن خواسته نسبت به خواسته اولیه و
محکوم نماید. پس از آن نسبت به خواسته کاهش یافته
۲ اثر دیگر کاهش خواسته. کاهش در | محاسبه و مورد حکم قرار می‌گیرد). خسارات دادرسی است که خواهان می- | ۳یکی دیگر از آثار کم کردن خواسته این
بایست. در صورت محکومیت. به خوانده‌ی | است که امکان یا عدم امکان شکایت از
حاکم چنانچه درخواست شده باشد بپردازد. | رأی مرحله‌ای که در آن خواسته کاهش
البته این آثر تنها نسبت به خساراتی اعمال | يافته است. استرداد دعوا و... برای خواهان
ایجاد حق استرداد هزینه‌ی دادرسی را نمی-
نماید در اینجا نیز بایدقایل به عدم استحقاق
خواهان در استرداد مابه‌التفاوت هزینه
دادرسی بود و نصی که خلاف در این
خصوص را پیش‌بینی نماید وجود ندارد.اما
در مقابل چنانچه خوانده محکوم شود
خسارات دادرسی خواهان که مورد
درخواست قرار گرفته پاید تماما بر اساس
خواسته‌ی کاهش یافته محاسبه و مورد
حکم قرار گیرد(همانء ش ۳۱۱)
۵خواهان, به موجنب این ماده می‌تواند
خواسته خود را افزایش دهد.ء «افزایش»
خواسته‌ی نقطه‌ی مقابل «کاهش» خواسته
است و بنابراین در مورد خواسته‌هایی
مصداق دارد که کاهش آن نیز امکان پذیر
است به صراحت همین نص, افزایش
خواسته مشروط به سه شرط است شرط
نخست اینکه تا پایان اولبین جلسه‌ی
دادرسی به این امر اقدام شود شرط دوم
مربوط بودن قسمت افزایش یافته با دعوای
مطروحه است بنابراین اگر خواهان در
باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۱۷۹
دعوای اجرت‌المثل ملکی» مبلغ مشخصی را
خواسته باشد نمیتواند میلضی را نیز بات
اجرت‌المثل ملک دیگر خود را که همان
خوانده غصب نموده به آن اضافه نمایداین
امر مستلزم آقامه‌ی دعوای جدید است شرط
سومی هم که باید حاصل باشنداینکه منشأً
قسمت افزایش یافته خواسته» همان منشأً
خواسته‌ی مصرحه در دادخواست باشد در
نتیجه چنانچه خواهان در دعوای اجرت
المثل ملکی مبلغی را خواسته باشد نمیتواند
به عنوان افزایش خواسته, مبلغی را نیز به
عنوان خسارات وارده به ملک به آن بیافزاید
در حقیقت» منشاً خواسته نخست غصب و
منشاً خواسته دوم اتلاف است
۶ افزایش خواسته نیازی به تقدیم
دادخواست ندارد و با اعلام آن در جلسه و
یا لایحه انجام میشود. (همان» ش ۳۱۲)
۷«با افزایش خواستهء محدوده‌ی رسیدگی
دادگاه تا حد خواسته جدید افزایش می‌یابد و
بنابراین دادگاه می‌تواند خوانده را تا حد مبلغ
جدید محکوم نماید ومابه‌التفاوت هزینه‌ی
دادرسی نیز می‌بایست پرداخت شود و
خسارات دادرسی نیزء نسبت به خواسته
افزایش يیافته, قابل مطالبه می‌باشد قابلیت
شکایت از رأی صادره نیز با لحاظ مبلغ
جدید. تعیین میشود. ۸در تمام مواردی که خواسته افزایش داده
میشود. چنانچه خوانده در جلسه‌ی دادرسی
حضور نداشته باشد و یااگر حاضر است
آمادگی دفاع را با توجه به تغییرات انجام
شده» اعلام ننماید دادگاه با توجه به ملاک
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.