دکترین
نظم آدم پیرمحمدی — ص 291 تا 295
⚠
۰ لقً قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
۵تصرف عدوانی» مزاحمت و ممانعت از | کیفری را حتی, در همان موضوع, علی
حق, به موجب ماده ۶۹۰ قانون مجازات | الاصول بر او نمی بندد. اسلامی, تست شرایطی, جرم و فاعل, ۶چنانجه حکم دادگاه بدوی مبنی بر
مستوجب مجازات یک ماه تا یک سال | محکومیت خوانده باشد. بلافاصله پس از
زندان می‌باشد. بنابراین مدعی میتواند | ابلاغ توسط اجرای دادگاه یا ضابطین
دعوای حقوقی اقامه و یا به تحقق شرایط دادگستری به مرحله اجرا در می‌آید و صدور
مقرر» شکایت کیفری مطرح کند. شکست اجراییه لازم نیست ؛ حق تجدید نظر و حتی
خواهان در دعوای حقوقی راه شسکایت | تجدید نظر خواهی از حکم نیز مانع اجرا
نمی باشد ( ماده ۱۷۵ ق.
ج)
ماده ۱۹۷ - در صورتی که دو یا چند نفر مال غیر منقولی را بطور مشترک در تصرف
داشته یا استفاده می‌کرده اند و بعضی از آنان مانع تصرف يا استفاده و یا مزاحم
استفاده بعضی دیگر شود حسب مورد در حکم تصرف عدوانی یا مزاحمت با
ممانعت از حق محسوب ومشمول مقررات این فصل خواهد بود. ۱ تفاوتی نمی نماید که متصرف مال ممانعت کننده از حق از سایر متصرفین یا
غیر منقول مزبوره آن را انفراداً یا بالاشتراک | غیر آنها باشد.» ( شمس, عبداله؛ پیشین؛ نمی نماید که متصرف عدوانی» مزاحم یا
از قبیل بالابر و پله برقی و امثال آنها) که مورد استفاده در اموال غیر منقول است
مشمول مقررات این فصل می‌باشد مگر اینکه اقدامات بالا از طرف موسسات
مربوط چه دولتی با خصوصی با مجوز قانونی یا مستند به قرار داد صورت گرفته
باشد. ۱ انشعاب آب نیز علی رغم سکوت قانون | نصود.» ( شمس, عبداله؛ پیشین؛ ج۱
جدید مشمول مقررات این ماده است و عدم | ص۳۷۰
درج آن را باید بر مسامحه قانون گذار
ماده ۱۹۹ - هر گاه شخص ثالثی در موضو
مزاحمت يا ممانعت از حق در حدود مقرران
که رسیدگی خاتمه نیافته چه در مرحله بدو
دعوی شود. ۱. طبق قاعده کلی مندرج در مواد ۱۳۰ و
۵ قانون جدیدء ورود ثالث و جلب ثالث در
هر دعوایی امکان پذیر است. بنابراین
تصریح به ورود ثالث در ماده ۱۶۹ ق.ا.د.م و
سکوت نسبت به جلب ثالث میتواند پذیرش
دعوای جلب ثالث در دعاوی تصرف را با
تردید روبه رو نماید. (همان» ش۶۵۳)
۲ رأی دادگاه تجدیدنظر در مورد دعوای
شخص ذی نفع قطعی خواهد بود.» (
مهاجری, علی؛ پیشین؛ ج۲. ص۴۶). ماده ۱۷۰ - مستأجر, مباشرء خادم و کارگ
طرف دیگری متصرف می‌باشند می‌توانند :
شکایت کنند. ۱.ذی نفع» در دعوای تصرف عدوانی؛ متصرف سابق» در دعوای مزاحمت, متصرف
فعلی که تصرفات او مورد مزاحمت قرار
گرفته و در دعوای ممانعت از حق, استفاده
کننده سابق ازحق است. در مواردی که
شخص از جانب دیگری متصرف بوده ویا از
حق استفاده می‌نموده است ماده ۱۷۰
.دمم با از سرگیری معیوب نص ماده ٩
ق.امق.ج.ت.ع» به آنها اجازه داده است ([ به
باب سوم: دادرسی نخستین ۳۰۱
ع رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی با
اد شده خود را ذی نفع بداندء تا وقتی
ی يا تجدید نظر باشد.ء میتواند وارد
گی نموده» حکم مقتضی صادر خواهد
#هرگاه بین دو شخص دعوایی به خواسته
ممانعت یا مزاحمت يا تصرف عدوانی مطرح
باشد وشخص ثالثی خود را در موضوع دعوا
چه به صورت استقلالی و چه به صورت
تبعی ذینفع بداند تا قبل از ختم دادرسی
میتواند وارد دعوا شود چه در مرحله بدوی و
چه در مرحله تجدیدنظر
و بطور کلی اشخاصی که ملکی را از
| قائم مقامی مالک برابر مقررات بالا
قائم مقامی مالک )) شکایت نمایند. (شمس,
عبدالله, جلد۰۱ ش۶۴۵)
۲ با توجه به اینکه ماده ۱۷۱ همین قانون
رفع تصرف سرایدار خادم کارگر... از سوی
مالک را به ابلاغ اظهار نامه و طرح دعوای
تصرف عدوانی منوط می‌داندء خادم کارگر
و.... می‌توانند علیه مالک یا شخصی که
ملک را از طرف او متصرف اندء به اقامه
دعواهای مربوط به تصرف اقدام کنند. در
مورد مستأجر نیز وضعیت به همین گونه
۲ ق قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
است. در نتیجه. چنانچه شخصی هر چند | و اشتباهات قانونگذار جدید است. ماده ۱۷۰
مالک. ملک را به طور عدوانی از تصرف | به اشخاص مزبور اجازه داده است (( به قائم
مستأجرء سرایدار» خادم یا هر امین دیگری مقامی مالک )) شکایت نمایند. اما در عین
اقدام کنند. (حیاتی» علی عباس, آیین | حال, اشخاص یاد شده مکلف نمی باشند
دادرسی مدنی در نظم حقوق کنونی» ص | دعوا را به قائم مقامی مالک اقامه کنند بلکه
۶ شماره۲۵ ) می‌توانند اصالقاً اقدام نموده و در این
۳ اگر متصرف عدوانی خود موجر باشد. بنابراین نمی توان از ماده ۱۷۰
دعوا قابل استماع نیست. ( متین دفتری, | قانون مزبورء محدودیت مستأجرء خادم و... را
احمد؛ پیشین؛ ج۰۱ ص ۳۷۰). در دعاوی تصرف برداشت نمود. (شمس. ۴در طرح دعاوی تصرف. علی الاقاعده | عبدافه, جلد۱, ش۶۴۵)
لازم نیست که اشخاص مذکور در ماده ۱۷۰ ۵ چون وراث قائم مقام مورث است
ق.آٌدم مالکیت ید ما قبل را اثبات نمایند. | دادخواهی وی به خواسته رفع تصرف
در این صورت, شرایط پیروزی در دعواء با | عدوانی به استناد سبق تصرف مورث قابل
لحاظ وضعیت خود این اشخاص ارزیابی | پذیرش است.» ( ش. ۷/۵۴۲۰ م. می‌شود. قرار دادن مستأجر که مالک منافع | ۱۳۸۳/۷/۲۳ ا.ح.ق.
ق). است. در ردیف خادمء کارگر و... از ابداعات
ماده ۱۷۱ - سرایدار» خادم» کارگر و بطور کلی هر امین دیگری» چنانچه پس از ده
روز از تاریخ ابلاغ اظهار نامه مالک يا مأذون از طرف مالک يا کسی که حق مطالبه
دارد مبنی بر مطالبه مال امانی, از آن رفع تصرف ننماید. متصرف عدوانی محسوب
می‌شود. ۱.پرسش این است که آیا خادم. کارگر خسا
می‌توانند علیه مالک يا شخصی که ملک را
تصرف نمایند ؟ با توجه به اینکه ماده ۱۷۱
ق.آندنم رفع تصرف از سرایدار» خادم. کارگر
و... از سوی مالک را منوط به بلاغ اظهار
نامه و طرح دعوای تصرف عدوانی می‌داند
پاسخ مثبت است. در مورد مستأجر نیز پاسخ
و پرسش مزبور مثبت است. در نتیجه»
چنانچه شخصی, ولو مالک ملک را عدواناً
از تصرف مستأجره سرایداره خادم و یا هر
آمین دیگری خارج نموده و یا مزاحم
بر اساس مقررات مربوط به دعاوی تصرف»
جلداء ش۶۴۶)
۲در حکومت مقررات سابق, با توجه به
سایر مواد آن» پپس از انقضای ده روز از
تاریخ ابلاغ اظهار نامه, مالک تنها یک ماه
فرصت داشت تا به شکایت ( اقامه دعوای
تصرف عدوانی ) که مرجع آنء علی الاصول
دادسرا بود, از امتیازات قانون مزبور بهره مند
شود. در قانون جدید آیین دادرسی مدنی
چنین فرجه ای» در این خصوص نیزء پیش
بینی نشده است. در نتیجه پرسش این است
که آیا مهلت یک ماهه مزبور هنوز معتبر
است ؟ پاسخ باید مثبت باشد. در حقیقت
قانون سال ۱۳۵۲ صریحا نسخ نگردیده و
جز مواردی که نسخ ضمنی شده» سایر
مقررات آن هنوز معتبر می‌باشد. به کار
باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۳۰۳
گیری» حربه تصرف عدوانی علیه امین»
خلاف اصل بوده و باید در موضع و محدوده
نص, مجاز شمرده شود. بنابراین مالک یا
دارنده حق مطالبه برای استفاده از امتیازات
و مقررات دعوای تصرف عدوانی مکلف
است. پس از انقضای ده روز از تاریخ ابلاغ
اظهارنامه امین» حداکثر ظرف یک ماه اقامه
دعوای تصرف عدوانی نمایدء در غیر این
صورت راه استناد به مقررات دعوای تصرف
عدوانی و بهره مندی از امتیازات آن بر او
بسته خواهد شد ودر صورت تمایل و توان»
راهی جز اقامه دعوای خلع ید ندارد. (همان»
ش۲۳ع
۳ ماده ۱۷۱ ق.ا.دم نسبت به یکی از شایع
ترین مواردی که متصرف مال, امین
محسوب می‌شودء یعنی مستاجره سکوت
اختیار کرده و رابطه استیجاری را مطلقا از
شمول مقررات دعاوی تصرف عدوانی خارج
نموده و عدوانی قلمداد نمودن تصرفات
مستاجرء با ابلاغ اظهار نامه مطالبه عین
مستأجره را منتفی دانسته است. این امتیاز
در حکومت قانون ۱۳۵۲ تنها شامل
مستأجرینی می‌گردید که قانون روابط مالک
و مستاجر ( مصوب ۱۳۳۹ یا سپس مصوب
۵۶ ) بر آنها حاکم بود در حالی که قانون
جدید تمام مستأجرین را مشمول آن قرار
داده است. بنابراین اگر مالک» باغ خود را
برای مدت معینی به اجاره واگذار نمود
ومستأجر تمهد نمود که با انقضای مدت
اجاره مورد اجاره را تحویل دهد و از انجام
این تکلیف, استنکاف نمودء مالک نمی تواند
۳ 8 قانون آیین دادرسی مدنی در ی
با ابلاغ اظهارنامه مطالیه مال, مستأجر را ((
تبدیل )) به (( متصرف عدوانی )) نماید ؛ در
حالی که در مورد وکیل, مباشرء سرایدارء
خادم؛ کاگر و هر امین دیگری, علی الاصول
مالک یا کسی که حق مطالبه دارد. میتواند
از طریق ماده ۱۷۱ ق.ج. اقدام کند. (همان,
ش۴)
۴.
تبصره ماده ۱۷۱ ق.دم نیز با از سر
گیری قسمت مربوط تبصره ماده ۱۰
ق.امق.ج.ت.ع.» دعوای تخلیه در (( معاملات
با حق استرداد و رهنی و شرطی )) را از
شمول ماده مزیور خارج نموده و علاوه بر
آن مقرر می‌دارد: ((-. )) مقررات ماده ۱۷۱ حاکم
نخواهد بود. بنابراین متصرفینی که تصرفات
آنها مبتنی بر معاملات مزیور بوده و یا شرط
خاصی برای تخلیه ید آنها یا استرداد ملک
وجود داشته باشد نیز از (ز تبدیل )) شدن به
(( متصرف عدوانی )) با ابلاغ اظهارنامه
مطالبه مال, معافند.(همان)
۵ در تشخیص و تعیین تصرف سابق
خواهان که. در دعاوی تصرف, مورد حمایت
قانونگدار قرار گرفته, باید از آمیختن بحث
پرهیز شود. در حقیقت باید دقت نمود که نه
تنها تصرفی که طبق ماده ۳۵ ق.م. دلیل
تصرفی که در گذشته منشأً مرور زمان
محسوب می‌شد نیز باید از تصرف مورد
نم حقوقی کنونی
حمایت در مواد ۱۵۸ به بعد ق.آ.د.م» از حیث
شرایط آن متمایز گردد. در حقیقت. تصرفی
بر اساس ماده ۳۵ ق.م. میتواند دلیل
مالکیت باشد که اولاً (( به عنوان مالکیت ))
باشد. بنابراین تصرفات ولی» قیمء مأذون,
مستأجر و هر امین دیگری که تصرف او از
جانب غیرء یعنی مالک است. نمی تواند
دلیل مالکیت این آشخاص قرار گیرد بلکه
دقیقاً دلیل مالکیت صفیر» مجنون, اذن
دهنده موجر و... شمرده می‌شود و بنابراین
تصرف اين اشخاص به نفع آنهاء اشری از
این حیث ندارد. ثانیاء تصرفی که دلیل
مالکیت است بایه‌مشروع باشد و بنابراین ((
کسی که به قهر و غلبه بر مالی مسلط شود. حق استفاده از اماره تصرف را ندارد
)/شرایط مزبور» مختص تصرفی است که
به عنوان دلیل مالکیت مورد استناد خوانده
در دعوأی مالکیت اقامه شده» قرار می‌گیرد
و در دعاوی تصرف مورد بحث ما تمامی
این شرایط لازم نیست. در حقیقت روح
نصوص مربوط به دعاوی تصرف و مدلول
مواد ۱۷۰ و ۱۷۱ ق.ادم به روشنی عدم
لزوم مالکانه بودن عنوان تصرف را افاده
می‌نمایند. (همانء ش۶۳۰)
۶مطابق ماده ۱۵۸ مال غیر منقول
می‌توانست موضوع تصرف عدوانی قرار
گیرد. ولی در این ماده از مال امانی نام برده
شده بی آنکه قید غیر منقول به آن افزوده
شود. به نظر می‌رسد که همان گونه که
رضایت نخستین مالک به تصرف امین
موضوع را از شمول مقررات این فصل
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.