دکترین
نظم تجارت الکترونیکی — ص 181 تا 185
⚠
امضاء محسوب نشود. (عبدالهی, محبوبه. دلیل
الکترونیکی در نظام ادله اثبات دعوا ۱
صص ۷۴-۷۶)
8 نباید انتظار داشته باشیم که همان خط‌های
کج و معرج که در امضای غیر الکترونیکی مورد
استفاده قرار می‌دادیم در امضای الکترونیکی هم
فقط همانها امضاء باشند و دگرگونی خاص اتفاق
نیافتد, امروز آنچه بیش از هرچیزی نقش امضاء
را بازی می‌کند کلمه عبور است (برای دیدن نظر
موافقی رک به: شمس, عبدالله؛ آیین دادرسی
نی ج ۰۳ ۱۳۸۵ ش ۲۵۶ مکور). د رگذشته
اشخاص می‌توانستند امضاهایی مختلف داشته
باشند این امر در مورد امضای الکترونیکی نیز
ممکن است. وقعی ما دارای کارتهای اعتباری
مبحث دوم- در احکام داده پیام... ۱۸۹
کات ا گ ال
مختلف با کلمات عبور متفاوت هستیم در واقع
امضاهای الکترونیکی متعدد داریم. گاهی مورد
حائز اهمیت بیشتری است؛ در نتیجهء علاوه بر
نام کاربری و کلمه عبور برنامه‌ای هم که منحصر
به شخص کاربر است به دستگاه ارائه می‌شود تا
دستگاه هویت شخص را برای انجام امری خاص
تائید کند. برای نمونه» یک عضو هیات علمی
دانشگاه» برای اينکه نمرات دانشجویان را قطعی
نماید علاوه بر اینکه با نام کاربری و کلمه عبور
دانشگاهی وارد سایت دانشگاه می‌شود باید
نرم افزار کلید مختص به خود را هم به سیستم
کامپیوتری وصل کند تا بتواند نمرات دانشجویان
را در سیستم اینترنتی دانشگاه قطعی نماید. مسلما حتی می‌توان اسناد الکترونیکی چند
امضائی با امضاءهایی از اشخاص مختلف تهیه
نمود. آنگونه که بطور غیر الکترونیکی چک
برای یک شرکت بطور دو امضائی و با امضای
رئیس هیات مدیره و مدیر عامل کشیده می شود. امضای الکترونیکی امکاناتی به ما داده که هنوز
به آنها کاملا پی نبرده‌ایم. در واقع» همان گونه که دستگاه
خودپرداز نقش باتک بعنوان ساختمان و کارمند
را به حداقل کاهش داد اگرچه آن را بکلی منتفی
نکردء مشایه‌های همان دستگاه نقش دفاتر اسناد
رسمی به شکل سابق راکمرنگ و کمرنگ‌تر
می‌کنند. البته» نیاز به وجود دفاتری که خدمات
تخصصی مرتبط را ارائه دهند روز به روز بیشتر
احساس می‌شود. (قلی زاده»
احد. تحلیلی بر اعتبار امضاء در حقوق ت.ا»
نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه
تهرا۵. پاییز ۰۱۳۹۱ ش ۰۲۷ صص ۲۴۹- ۲۴۸)
# به نظر می‌رسد قانونگذار ایرانی شایسته بود به
زبان ملی کشور توجه بیشتری میکرد و حرمت آن
را باس می‌داشت ودرماده ۷ ق.ت.| به‌جای
داژه تامانوس «مکفی» از واژه مکافی» که بای
مردم مانرس و مصطلح است. استفاده میکرد. برخی نویسندگان (السان, مصطفی, تشکیل
اداد الک ,.: ۳
فراداد الکترونیکی, فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی
۰ ی هس ۵۹ )
ی ۰ سم
گنونی بخش دوم- ق.ت.)
ش ۶ ۴ مص م۱۵۸) دو اصل را از این ماده
استخراج نموده‌اند که عبارتند از: اصل برابری
آثار (میان امضای دستی و امضای الکترونیکی)
(وصالی ناصح» مرتضی» امضای الکترونیکی و
جایگاه آن در ادله اثبات دعوی» ماهنامه کانون,
ش ۰۵۹ ۰۱۳۸۵ ص ۴۰) و اصل عدم تبعصیض
(مبان امضای الکترونیکی ساده و مطمشن). منظور از اصل اول آن است که میان امضای
دستی در اسناد کاغذی و امضای الکترونیکی به
لحاظ آثار هیچ تفاوتی وجود ندارد. البته به
نکاتی توجه نشده است:
۱- در واقع امضای الکترونیکی هم امضای دستی
است با این تفاوت که در نوع اول امضاء با دست
و به‌وسیله؛ برای مثشال» خودکار انجام می‌شود
درحالیکه در نوع دوم امضاء اگرچه باز هم با
دست اما این بار توسط کامپیوتر (برای مثال با به
کارگیری ماوس) انجام می‌گیرد. پس به جای
امضای «دستی» شاید بهتر بود از امضای
«غیرالکترونیکی» استفاده می‌شد. با این حال» به نظر می‌رسد اصل
اول صحیح است و در واقع همینگونه از ماده ۷
ق.ت.| استفاده می‌شود که امضای الکترونیکی
از نظر قانونی می‌تواند جانشین مناسبی برای
امضای غیرالکترونیکی باشد. (نویسندگان
دیگری هم از امضای غیرالکترونیکی به امضای
دستی تعبیر کرده‌اند. برای نمونهء رک. به! السان, مصطفی» بررسی نحوه تعیین قانون حاکم
باب اول- مقرّرات عمومی
بر قراردادهای الکترونیکی» پژوهش حقوق و
سباست» ش ۰۱۹ ۰۱۳۸۵ ص ۰۱۴۲ - آهنی» بتول. انعقاد قراردادهای الکترونیکی» ندای صادق. سال نهمء شماره‌های ۳۴ و ۰۳۵ ۰۱۳۸۳ ص ۰۵۳
- السان» مصطفی» ابعاد حقوقی بانکداری
اینترنشی» مجله پژوهش‌های حقوفی» ش ۰۷
۴ ص ۱۹۵. بعضی نیز از آن به امضای سنتی
تعبیر نموده‌اند (شمس» عبدالله» دوره پیشرفته
آیین دادرسی مدنی» ج ۰۳ ۰۱۳۸۵ ش ۲۵۵) ماده
۵ ق.ن. ۱۹۹۶ هم بر این اصل تاکید دارد. (برای
دیدن نظر مشابه رک به: وصالی ناصح. مرتضی» امضای الکترونیکی و جایگاه آن در
ادله اثبات دعوی, ماهنامه کانون. ش ۵۹
۵ ص ۶۶) اما در مورد اصل دوم نکاتی لازم
به ذکر است:
منظور مطرح‌کنندگان این اصل آن است که
امضای الکترونیک ی مطم تن و امضای
الکترونیکی غیرمطمئن هر دو ارزش اثباتی دارند
و هر دو قابل پذیرش در دادگاه هستند اگرجه
مسلّما ارزش اثباتی آنها یکسان نیست. همان‌گونه که ملاحظه می‌شود در نظ رگرفتن
ارزش اثباتی متفاوت برای این دو نوع امضاء مانع
از آن است که اصلی به صورت اصل دوم ساخته
شوددر نتیجه چنین اصلی باید کنار گذاشته
شود. تردیدی نیست که قانونگذار امضای
الکترونیکی غیرمطمشن را مورد قبول قرار داده
همان‌گونه که امضای غیرالکترونیکی را پذیرفته
است ولی هم امضای الکترونیکی غیرمطمشن و
مم امضای غیرالکترونیکی عادی در صورتی
دارای ارزش تثبیت شده می‌شوند که در دادگاه
مبحث دوم- در احکام داده پیام... ۱۹۱
در برابر استفاده‌ای که از آنها می‌شود مورد انکار
یا تردید قرار نگیرند یا در مقابل هریک از آن دو
دوام بیاورند. البته. همجنین تردیدی نیست که مفاد ماده ۷ ق.ت.ا
با توجه به اطلاق آن. نه تنها امضای الکترونیکی
مطمئن بلکه امضای الکترونیکی غیرمطمشن را نیز
در بر می‌گیرد. اگر نشود امضای الکترونیکی
غیرمطمئن را حداقل در حد اسناد عادی غیر
الکترونیکی پذیرفت. داده پیام الکترونیکی
غیرمطمئن هم مورد قبول نخواهد بود. درحالی که
از نظر قانونگذار این طور نیست. در قبال
سوءاستفاده بودن امضای الکترونیکی غیرمطمشن
هم نمی‌تواند کنار گذاشتن آن را توجیه کند زیرا
اسناد عادی و امضایی که بر روی آنها می‌شود
نیز در معحرض سوء استفاده شدید هستند اما
قانونگذار با در نظ رگرفتن مقررات مربوط به
انکار و تردید آنها را کنار نگذاشته بلکه در
وضعیت قابل پذیرش قرار داده است. ماده ۷ ق.ت.ا| مقرر نموده است که: «هرگاه
قانون» وحود امضاء را لازم بداند امضای
الکترونیکی مکی است.» اماء برخلاف نظر
بعضی (ن.ک به: دیانیء عبدالرسولء حجیت
اسنادء ماهنامه دادرسی» ش ۰۵۴ ۰۱۳۸۴ ص ۰۳۰
- ِ
- وصالی تاصح» مرتضی » امضای الکترونیکی و | آن ندانسته است. قانونگذار وقتی خواسته است
حایگاه آن درادله اثبات دعوی؛ از نظر قاتونگذار ایران اصولا | مزبور صادر نشده و ارزش حقوقی ندارد. برای نمونه. نام برد. (ن.ک به: وصالی تاصح مرتضی» | صحیح بدل می‌گردد. آن ملاک «قابلیت
امضای الکترونیکی و جایگاه آن در ادله اثبات | انتساب» است. (برای دیدن نظر موافق رک به:
دعوی. ماهنامه کانون. - برای نمونه» شخصی با دستخط خود نامه‌ای را
مدنی, جلال الدین, ادله اثبات دعوی» ۱۳۸۲ | به ما می‌نویسد و بدون این که آن را امضاء کند»
۰۱۳۴ - شیخ‌نیاء امیرحسین, ادله اثبات | برای ما می‌فرستد و در آن از تاخیری که دد
آکوی, ۱۳۷۵ ۹۹) بازپرداخت دو میلیون تومان وامی که از ما گرفته
گر شخص ی کصابی بتویسد و در آن سوه | بوده عذرخواهی می‌کند و نامه را با ذکر تاریخ و
ی ادبی انجام داده باشدء یک نسخه از درج عبارت «به امید دیدار» پایان می‌دهد. : ِ 1
مضاء داشتن لازمه شکل گرفتن واعتبار | استناد است زیرا دستخط او می‌تواند منتسبا
ٍ ۱ ِ
مش 1
باب اول- مقوّرات عجومی
بودن این نامه به او را به اثبات برساند. به عنوان
مشالی دیگر ممکن است خواهان (اقای الف)
نقویم جیبی خوانده را که انتساب آن به خوانده
مسلّم است را بیابد و در گوشه‌ای از آن تقویمء با
دستخطی که در همه جای آن تقویم به کار رفته
است به عنوان یادداشت نوشته شده باشد: «به
آقفای الف مبلغ پانصدهزار تومان بدهکارم.»
چنین نوشته ای اگرجه فاقد امضاء است» به نفع
ٍ خواهان قابل استفاده است زیرا قابل انتساب به
ٍ خوانده می‌باشد. در مواردی شخصی سندی را در دادگاه برای
استفاده خود ارائه می‌دهد که در حاشیه یا پشت
آن مطالبی به ضرر او نوشته شده است بدون
اينکه آن نوشته‌ها امضاء یا مهر شده باشند جون
ظاهر آن است که این نوشته‌ها با رضایت او به
سندی که او آن را ارائه کرده است اضافه شده
است, آن نوشته ها به خود او نسبت داده می‌شوند
ِ و باون اي ن که امضاء یا مهر داشته باشند علیه او
مورداستفاده قرار می‌گیرند. برای مثال» شخصی
که قرار است نوشته علیه او استفاده شود سواد
ندارد. ولی می‌تواند امضاء کند» در اینجا ذینفم . شخص ثالثی نوشته را می‌نویسد و چون هدوز
اج ارتباطی از طریق دستخط يا سایر قرائن میان
این شخص و نوشته ایجاد نشده او نوشته را
اضاء می‌کند یا بر آن اثر انگشت می‌گذارد. مادم ۱۳۰۲ گم در این مورد مقرر می‌دارد: «هرگاه
"یل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست
5 الا ال را ار ان چا
۱ ری ار
ی
لیا ۱ یت ۱
انیا ال را روا ۰ 1
ا ام
مبحث دوم- در احکام داده پیام... مندرجات مزبوره معتبر
محسوب است اگرچه تاریخ و امضاء نداشته و یا
به وسیله خط کشیدن و یا نحو دیگر باطل شده ِ
باشد) همچنین» گاهی نوشته به صورت فرم‌های
از پیش آماده شده است و برای اي نکه آن فرم‌ها
علیه شخص فابل انتساب و در نتیجه قابل
استناد باشد لاجرم جاره‌ای جز خواستن گذاشته
شدن امضاء با اثر انگشت او در پای نوشته ٍ
نخواهد بود. البتهء دستخط اگرجه قابلیت
چندان آشکاری نیست زیرا دستخط خیلی از
افراد در ظاهر و برای اشخاصی که کارشناس
خط نیستند شبیه به هم است وافراد
غیرمتخصص خط نمی‌توانند دستخط‌های افراد
مختلف را از هم تشخیص دهند. این امر نیز از
دلایل استقبال از کاربرد امضاء است. امضاءها
تفاوت‌ها را بهتر نشان می‌دهند در نتیجه افراد در
مبادلات روزمره ترجیح می‌دهند در پای نوشته ها
امضاء وجود داشته باشد تا در مقام اختلاف
بازشناسی نوشته‌های افراد مختلف از یکدیگر به
سهولت انجام بگیرد. در مبادلات الکترونیکی این امکان وجود دارد که
داده پیام به یک شخص منتسب شود بدون ۱
اي نکه نیازی به امضای او در پایسند باشد. در أ
مبادلات الکترونیکی امکان استناد به دستخط
طرف مقابل دیگر وجود ندارد اما در پیام‌هایی ٍ
که شخصی ارسال می‌دارد اطلاعات فراوانی اد
نهفته است که داده پیام را به فرستنده آن متسب ۱
۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.