دکترین
نظم تجارت الکترونیکی — ص 736 تا 740
⚠
: 1
یا رب همه 1 ی ی
:
جرم‌های سنت. مگر در موارد خاص که در این موارد
قانونگذار باید انون وضع کند و الا باید به
عمومات موجود در قوانین عام مراجعه کرد.اگر
جرمی باشد که فقط از طریق رایانه قابل تحقق
4 است یاتنها بر روی رایانه یا داده‌های
الکترونیکی محفق می‌شود. نیازمند قانون‌گذاری
ویزه خواهیم بود. و تآثیری در ماهیت جرم ندارد.اما به نظر
می‌رسد که جرم رایانه‌ای ماهیست و اجزای
متفاوتی با جرم‌های سنتی داشته و نقش رایان, ِ
فقط وسیله ارتکاب جرم نیست؛ هر چند در
مواردی رایانه فقط وسیله ارتکاب جرم‌های سنتی
بوده و تغییر اساسی در ماهیست جرم ایجاد
نمی‌کند. بلکه پاره‌ای از جرم‌های سنتی را تسهیل
و تسریع می‌کند (مثل توهین تو افتراء که در اینیجا
می‌توان با استفاده از قوانین جزایی موجود
رسیدگی و مجازات کرد)بناپراین» در مواردی که
رآیانه و سیستم‌های رایانه‌ای وسیله ارتکاب جرم
نیستند. قانون گذار باید جرم‌انگاری مستقل به
عمل آورد و در مواردی که از رایانه فقط به عنوان
وسله ارتکاب جرم استفاده می‌شود و در ماهیت
جرم و اجزای آن تفاوتی وتجود نداردء نیازی به ٍ
جرم‌انگاری مستقل نیست. (میرمحمدصادقی؛ ٍ
حسین؛ خرم آبادی» ٍ
عبدالصمد؛ توحیدی» جلال» اقتراح: فداوری
اطلاعات و ارتباسات و چالش در مفهوم ْ
جرم‌های سنت. مجله حقوقی دادگستری. ِ
تابستان ۰۱۳۸۶ ش ۰۵۹ صص ۲۳-۲۴)
8 پرسش این است که آیا کلاهبرداری رایانه‌ای
صورتی تازه از کلاهبرداری سنتی است يا رکن‌های
ویژه‌ای دارد؟ نمی‌توان
کلاهبرداری رایانه‌ای را که در آن بک شخص
طبیعی مورد اغفال قرار نمی‌گیرد. مصداقی از ٍ
کلاهبرداری دانست؛ بنابراین» آنچه زیر عنوان
باب چهارم" جرایم و «جازات ۰ _هبحث اول- کلاهبرداری کامپیوتری_ ۷۱۵
کلاهبرداری رایانه‌ای شناخته شده است. جرم بکی از مهم‌ترین جرم‌های مالی است که
نمی‌تواند مشمول عنوان کلاه برداری سنتی شود و | مورد توجه قانون‌گذاران کشورهای مختلف بوده
در نتیجه» باید جرم خاصی با رکن‌های | است زیراء رایانه‌هاء فناوری اطلاعات و ارتباطات
مخصوص به آن در این مورد پیش‌بینی شود. | بسیاری را در اختیار کلاه‌برداران قرار داده است. این تقلب در خارج اغلب | مال او را ببرد. این جرم از جهت رکن مادی
موجب فریب دیگری می‌شود که شاید در فضای متشکل از دو جزء بوده و جرم مرکب محسوب
سایبری تحقق نیابد. مهم این است که تقلب | می‌شود. اماء در کلاه برداری رایانه‌ای که مرتکب
تحقق یابد. اماء اگر فریب را قید عمل بدانیمء | با وارد کردن» تغییرء حذف يا متوقف ساختن
دوگونه اظهار نظر می‌توان کرد: داده‌های رایانه‌ای یا ایجاد اختلال در عمل کرد. دادستان کل کشور: یک سیستم رایانه‌ای به
۲- فریب قید غالبی نباشدء بلکه جزء رکن باشد | ناحق و متقلبانه, منافع مالی و اقتصادی برای
که عمل مذکور در حکم کلاهبرداری محسوب | خود یا دیگری به دست می‌آوردء از جهت رکن
می‌شود؛ یعنی» همان مجازاتی را دارد که برای | مادی مرکب نیست. وانگهی» در این جرمء» فریب
کلاهبرداری همراه با فریب وجود داردء و لو تنزلنا | بزه‌دیده نیز شرظ نیست و حتی در اکشر موارد
من ذلک» عمل مذکور از کلاهبرداری خروج | بزه‌دیده برای کلاه‌بردار رایانه‌ای شناخته شده
موضوعی پیدا می‌کند و قانونگذار برای آن | نیست. زمان ارتکاب جرم در کلاهبرداری
عنوان مجرمانه جدیدی را باید در نظر بگیرد و | رایانه‌ای گاهی به کم‌تر از ثانیه می‌رسد و در
مجازاتی برای آن تعیین نماید. مواردی لحظه ارتکاب جرم به‌طور دقیق مشخص
اقای توحیدی: کلاهبرداری رایانه‌ای کلاهبرداری | نیست. کلاهبرداری رایانه‌ای مانند کلاهبرداری
با رایانه نیست که نقش رایانه فقط در حد وسیله سنتی مقید به نتیجه است. اماء نتیجه جرم در
ارتکاب جرم باشد. کلاهبرداری با رایانه فقط | کلاهبرداری رایانه‌ای فقّط تحصیل مال نیست. شکل جدیدی از کلاهبرداری سنتی است. ولی, | بلکه گاهی به دست آوردن منافع یا مزایای مالی
کلاهبرداری جرمی متفاوت با کلاهبرداری سنتی | يا امتیاز یا خدمات است, لام به ذکر است که
است که رایانه و داده‌های رایانه‌ای در آن نقش | جرم‌های مالی ارتکابی در فضای سایبری قابل
اس سی ایفا می‌کنند و نیاز به جرم‌انگاری جدید | انطباق دقیق با هیچ‌یک از جرم‌های سنتی
داشته و زیر جرم‌های رایانه‌ای قرار می‌گیرد. این | نیست» ولی بیش‌تر به جرم کلاهبرداری سنتی
نزدیک است و به همین جهت اکثر جرم‌های
مالی را زیر عنوان کلاهبرداری رایانه‌ای بیان
می‌کنند. کلاهبرداری رایان»ای از جهست اسم ونتیجه
حاصل از جرم با کلاهبرداری سنتی شباهت دارد
اما این دو جرم از جهت فرایند ارتکاب و
رکن‌های اختصاصی تشکیل دهنده جرم با
یکدیگر متفاوت‌اند. اگر از رایانه برای ارتکاب کلاهبرداری استفاده
شودء به این صورت که مرتکب از رهگذر رایانه
متوسل به وسایل متقلیانه شده و دیگری را فریب
می‌دهد و مال او را ببردء در این حالت عنوان
مجرمانه همان کلاهبرداری سنتی است ونه
کلاء‌برداری رایانه‌ای. در کلاهبرداری رایانه‌ای؛ مرتکب بدون فریب بزه‌دیده یا نماینده وی, از
رهگذر مداخله ناروا در داده‌های رایانه‌ای با
عم لکرد سیستم‌های رایانه‌ای» مال او را می‌برد با
ٍ از خدمات مالی متعلق به او بهره‌مند می‌شود که
ْ برخی از اسناد بین المللی این نوع کلاهبرداری را
کلاه‌یرداری مرتبط با رایانه نیز نامیده‌اند. بسابراین, یکی از تفاوت‌های اساسی بسین
کلاء‌برداری سنتی و کلاهبرداری رایانه‌ای این
است که ملفه اغقال به معنای فریب بزه‌دید,
یکی از اجزای تشکیل دهنده رکن مادی جرم
کلاء‌برداری سنتی است. اما کلاء‌برداری رایانه‌ای
بدواففال بزه‌دیسده تحقق می‌یاید. امیرمحمدصادقی, حسین؛ خرم آبادی, عبدالصمد؛ توحیدی,
جلال؛ اقترای: ناوری اطلاعات و ارتباطات و
چالش در مفهوم جرم‌های سنت» مجله حقوقی
کنونی بخش دوم- ق.ت. دادگستری» تابستان ۶ ش ۰۵۹ صص ۱4
۷۷
پرسش این است که سرقت در فضای سایبری
چگونه تحفق می‌یابد؟ و آیا شامل جابه جایی و
برداشتن داده‌ها نیز می‌شود با نه؟ بنابراین» جابه جایی و برداشتن آنها هم
سرقت نیست. مشکل در جایی است که بخواهند بگویند
سرفت تنها به مال در مفهوم عینی آن تعلق
می‌گیرد. درحالی که اینجا داده‌ای حابه‌حا شده
است. در چنین مسأله‌ای همء اگر هدف يا نتیجه
بردن مال باشدء باز هم سرقت خواهد بود. این
در حالی است که داده‌های رایانه‌ای نیز حتی
اگر مفهوم مال عینی در مورد آنها صدق نکندء در
عین حال آسیب زدن به آنها یا بردن آنها نقض
مالکیت آن فرد است. گاهی هم داده‌ها مابه‌ازای مالی دارند؛ مانند
حساب‌های بانکی. مهم این است که فرد از
طریق دست کاری یا جابه جایی داده‌ها توانسته
است مالی را از حسابی به حساب دیگر منتقل
کند. نکته مهم آن است که این مسأله پنهان کارانه
باشد تا بتوان آن را سرقت نامید؛ یعنی» بدون
رضایت مالک و به دور از دید او باشد. وگرنه؛ باب چهارم- جرایم و مجازات ها مبحث اول- کلاهبرداری کامپیوتری ۷۱۷
عنوان‌های دیگری مانسد خیانت درامانت. داد. سرقت هویست متطمن نقض حریم
تخریب و غیره می‌تواند بران تطبیق کند. خصوصی آفراد بوده و بنابراین» بیش‌تر جرم علیه
اما در مورد سرقت حدی مساله باید در سطح اشخاص است تا جرم مالی و می‌تواند مقدمه
بالاتری طرح شود که آیا قیود سرقت دخالت در | جرم‌های مختلفی از جمله کلاهبرداری رایانه‌ای
موضوع دارند یا این که دخالت آنها در حکم | باشد. اصطلاح سرقت خدمات ناظر به استفاده
سرقت است. به عبارتی» قیودی مانند حرز | غیر مجاز از سیستم‌های رایانه‌ای است که با
شرایط حکم‌اند و نه شرایط موضوع. در مورد قطع | عنوان سرقت زمان نیز بیان شده و بسیار رایج
ید هم باید به قدر متیقن اکتفا شود و قدر متیقن | است. این اقدام می‌تواند زیر عندوان عام
هم این است که قید حکم‌اند و در غیر موارد آن | کلاهبرداری رایانه‌ای نیز قرار گیرد. نمی‌توان قطع ید کرد. در کنوانسیون‌ها
نیست. اماء اگر موضوع صرفا مال نباشد و سرقت | و اسناد بین المللی مربوط به جرم‌های رایانه‌ای
داده‌ها یا فایل‌ها مدنظر باشد. رایانه موضوع | نیز -از جمله» در کنوانسیون جرم‌های سایبری
ارتکاب جرم است. در این مورد نیزء کم‌تر از | مصوب ۲:۰۱ بوداپست-جرمی با عنوان سرقت
عنوان سرقت رایانه‌ای استفاده می‌شود زیراء | رایانه‌ای یا سرقت سایبری مشاهده نمی‌شود. سرقت داده‌ها در فضای واقعی تحقق نمی‌یابد. | سرقت رکن مادی خاص خود را دارد و کم‌تر
بلکه داده‌ها و فایل‌ها کپی برداری شده و اصل | کشوری بردن اموال از رهگذر رایانه‌ها با
داده‌ها ربوده نمی‌شوند. اگر این داده‌ها از لحاظ | شبکه‌های رایانه‌ای را سرقت تلقی کرده است. امنیتی یا تجاری یا صنعتی ماهیت سری داشته | درلایحه جرائم رایانه‌ای نیز که قوه قضائیه تهیه
باشد. مشمول عنوان مجرمانه جاسوسی رایانه‌ای | کرده و به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده
قرار می‌گیرد و اگر به تحفقق جرم مالی منتهی | است جرم سرقت رایانه‌ای وجود ندارد. شودء زیر عنوان کلاهبرداری رایانه‌ای قرار می‌گیرد | برخی از حقوق‌دانان برخلاف نظر اکثریت
و چنانچه به نقض حریم خصوصی بینجامد. در | معتقداند که سوءاستفاده از موجودی
این گروه قرار می‌گیرد. حساب‌های ملی از رهگذر رایانه سرقت محسوب
سس دیگر سرفت رایانه‌ای سرقت هویت است و | می‌شود؛ چنانچه این اقدام برای | نامیده شدهء از قبیل دست‌کاری شخص در
کسب مال یا خدمات باشد» می‌توان آن را زیر | برنامه رایانه‌ای و انتقال پول به حساب خودء از
عنوان کلاهبرداری رایانه‌ای یا شروع به آن قرار | نظرقانون ایران خالی از اشکال نیست و اي نگونه
رفتارها شاید به سرقت نزدیک‌تر باشند تا جابه جایی و برداشتن سایر داده‌ها نیز در قوانین
کلاهبرداری» زیرا نوعی ربایش مال نیز محسوب | مربوط به جرم‌های رایانه‌ای کشورهای مختلی
ٍ می‌شوند. سرقت نامیده نشده است. چنین اقدامی حسب
ِ به نظر می‌رسد که اگر دست‌کاری در برنامه‌های مورد می‌تواند مصداق جرم دست‌یابی غیر مجاز
ٍ رایانه‌ای به برداشت پول از حساب شرکت‌ها یا | به داده‌ها یا جرم شنود غیر قانونی داده‌ها یا جرم
ْ اشخاص خصوصی منجر شود و این کار را | اخلال در داده‌ها پا جرم نقض حقوق
کارمندانی که حساب‌های شرکت را در اختیار پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه محسوب شود. دارند و اموال به آنان سپرده شده است انجام (میرمحمدصادقی, حسین؛ خرم آبادی عبدالصمد؛ توحیدی,
است و اگرحساب مربسوط به شرکت‌ها و | جلال اقتراح: فناوری اطلاعات و ارتباطات و
موسسسه‌های دولشی باشد و برداشت پول را | چالش در مفهوم جرم‌های سنت, مجله حقوقی
کارمندان دولت که اموال به آنها سپرده شده | دادگستری, تابستان ۰۱۳۸۶ ش ۵۹» صص ۲۳-
است انجام "شا موضوع منطبق باجرم | ۲۰)
اختلاس است. در غیر این صورت‌هاء موضوع | 8 «تحصیل در جرم کلاهبرداری رایانه‌ای» اعم
مشمول خیانت درامانت یا اختلاس یا سرقت | است از دریافت واقعی یا مجازی يا منظور کردن
نخواهد شل بلکه زیر عنوان «جرم تحصیل مال يا | اعتبار مالی برای خود. عالی‌پور» حسنء حقوق
وجه از طریق غیر مشروع» موضوع ماده ۲ قانون | کیفری فناوری اطلاعات» چ ۲» ص ۲۸۱)
تشدید مجازات قابل طرح خواهد بود. ِ مبحث دوم- جعل کامپیوتری
هرکس در بسترمبادلات الکترونیکی, از طریق ورودء تغییر محو و توقف داده
پیام و مداخله در پردازش داده پیام ژ سیستم‌های رایانه‌ای» و یا استفاده از وسایل کاربردی
سسم‌های رمزنگاری تولید امضاه "مثل کلید اختصاصی- بدون مجوز امضاء‌کننده و یا
تولید امضای فاقد سابقه ثبت در فهرست دفاتراسناد الکترونیکی و یا عدم انطباق آن وسایل
بانام دارنده در فهرست مزبور و اخذ گواهی مجعول و نظایر آن اقدام به جعل داده
پیام‌های دارای ارزش مالی و اثباتی نماید تا با آرائه آن به مراجم آداری , قضایی» مالی و
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.