دکترین
نظم جرایم رایانه ای — ص 151 تا 155
⚠
۳۲ ْ برانم رایانه‌ای در نظم حقوقی کنونی
موضوع جرم در هر دو مورد یکسان | خاص و مشخصی که قانونگذار در نظر
است و عبارت از «محتویات مستهجن» | داشته بپردازد. می‌باشد که در تبصره جهارم تعریف | 8 ۴۹۲- بااستفاده از قیاس علّت
شده است. همچنین وسیله ارتکاب | مستنبط باید تفسیر کرد که اگر ماده
جرم در هر دو مورد یکسان می‌باشد و | ۱۴ تنها به انتشار محتویات مستهجن
آن. «سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی | اشاره دارد» بنابراین هر نوع عمل در
یا حامل‌های داده» است. تولید | راستای این هدف که شامل تولید یا
محتویات. رفتار فیزیکی مشترک در هر ذخیره این محتویات باشد. باید به‌طور
دو دسته است اما «ذخیره و نگهداری» | دقیق به‌صورت مشابه با محتویات
اختصاص به جرم دسته دوم دارد. مسمهجن مورد نظر قانون گذار قرار
همچنین عملیات «ارسال, انتشارء | گیرد؛ بنابراین» باید عمل متهم کاملا
توزیع و معامله» اختصاص به دسته اول | مشخص و مستقیم به مفهوم مستهجن
در جرائم دسته دوم است. (زراعت. | گردد. خر مختصرقماءج ۲ج ۰۱.ص | ع ۴۹۳- با توجه به مفهوم مخالف
تدش ۱ ستشناء)؛ هرگونه عملی که به‌طور
۷8- در تفسیر مضیق ماده ۰۱۴ | مستقیم شامل محتویات مستهجن
ات کرد. از آنجا که ماد به اعمالی | به‌طور مثال, انتشار يا توزیع محتویاتی
شامل محتویات مستهجن می‌شود | که بدطور واضج مستهجن نبوده و تنها
۰ دارد. با ۱ ۱ 5
ایام 9 نس ی صرح و بدون | جنسی اشاره دارد. مشمول این ماده
برهنه ۱ محتویات شامل | نخواهد بود. به عبارت دیگرء برای
می‌شود َ میزش چنسی مربوط ارتکاب جرم تحت ماده ۰۱۴ باید شرط
و توباره ِ
بر 2 محتویات دیگر که | «مستهجن بودن» به‌طور کامل تحقق
۰ گیرمستقیم به این مقله ۳ ۱
شود. مء مفوله مربوط | یاید. ۱ ل این ماده نمی‌شود ۰
تفس ۳ 7 ۰ 8 ۴۹۴- ماده ۱۴ به این معنی است
یی معنای محدود کرن. سس ۱
دامنه شمول ماده است تا ترها به ۹8 که جرائم باید در دوره‌ای مش
۳ طبق تاریخ‌های معین ارتکاب یافته و
بحرحیچ 4 وه وینرمن باوج رای و اجه بهو ی ۱
: : ا ۲ ِ ۱ یت 2 ۱
| ً 1 : 0 ۱ ۱ 1
: ۱ | ۱
۰ ۰ ۱ ۱ ا ا ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ٍ : ِْ ۱ ۱
5 ِ ۱ ۱ ِ , ۱ ۱ ۱ ۱ َ ۱
1 ۱ ۱ 1 5 را ۱
۰ تک ان 1 ۱ 5 ۱ را ار را ِ
و أ ۸ ۱ پر ا را ۱ ی ی ا
و ! 1۱ ال ۱ ٍ
مهس مهد اه نگ 2 کنر از ۱ 1 تلا ماه مه شاه میس وا ما و ماس
1
قسمت اول - از قانون جرایم رایانه‌ای مصوب اس ۱۶۳ : ۱
شمول مجازات‌های ماده ۱۴ به زمانی مشخص کرده. به وقوع پیوسته باشد ٍ
می‌شود؛ بنابراین» در صورت عدم اثبات | مکان ارتکاب جرم باید به‌طور مستقیم ۱
ارتکاب جرم در زمان مشخص, ممکن | با محتویات مستهجن در ارتباط باشد. است ماده ۱۴ قابل اجراً نباشد. 9 ۴۳۹۸- عبارت هه وس یله :
8 ۴۹۵ برای اعمال ماده ۱۴ باید | سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی» به ۱
تمامی شرایط خاص از جمله وضوح نشان می‌دهد که استفاده از 1
«مستحجن بودن؟ و «انتشار به‌طور فناوری‌های مدرن به‌عنوان ابزار جرم. ۱
خاص» برآورده شده باشد. به‌طور موردنظر مقنن است. سامانه‌های
غیرقابل تردید مستهجن هستند. وسیله برای ارتکاب جرم دارند. تفسیر ا
مشمول مجازات‌های ماده ۱۴ خواهند | مضیق اين عبارت به معنای آن است 8 ۷
بود و در غیر این صورت» اعمال ماده که جرم تنها زمانی تحقق می‌یابد که 1
قابل توجیه نیست. ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات ۷
۵ ۳۶ ماده ۱۴ به این معناست که | به‌کار گرفته شوند. درنتیجه. اگر فردی 8
برای تعیین مجازات. تعداد دفعات | از روش‌های سنتی (مانند انتشار 8
ارتکاب جرم و یا تعداد افرادی که | محتویات مستهجن به‌صورت فیزیکی) ۱ 1
محتویات مستهجن به آن‌ها ارسال | استفاده کندء مشمول این ماده نخواهد ۱ 1
شده, باید به‌طور دقیق در نظر گرفته | شد. این محدودیت می‌تواند مانعی :
شود. به‌طور مثال, در تبصره ۰۲ ارسال | برای گسترش دامنه مجازات در این 1
محتویات مستهجن به کمتر از ده نفر ماده باشد و تنها به جرائم فناوری‌محور :
مشمول جزای نقدی کمتر از میزان | آشاره دارد. :
تعیین‌شده است. و این عدد باید | ۵ ۴۹۹- عبسارت محتویات ۰
به‌دقت رعایت شود. مستهجن» به صراحت به محتویاتی :
8 ده ۱۴ باب د در | آشاره دارد که جنبه‌های غیراخلاقی و ْ
قانونی اعمال گردد. به‌عبارت دیگر. تفسیر مضیق این عبارت به این
جرم باید در مکان‌هایی که قانون گذار | معناست که باید دقیقا مشخص شود
که چه نوع محتویاتی مستهجن
۱
, /
۱ ا ۳
: ۱
۲ ] اجرائم رایانه‌ای در نظم حقوقی کنونی
حسوب می‌شوند. با توجه به تبصره ۰۴ | پیگرد قرار داد. این تفسیر می‌تواند
می‌شود که شامل برهنگی کامل يا | به داشتن محتویات مستهجن در رایانه
نمایش آمیزش جنسی باشد؛ بنابراین» | یا دستگاه شخصی باشد. اگر محتوا تنها حاوی موارد سبک‌تر یا | ۵۰۱8- تفسیر مضیق عبارت «به
کنایه‌آمیز باشد. به سختی می‌توان آن | قصد تجارت يا افساد» نشان می‌دهد
را تحت این ماده مستهجن تلقی کرد. که برای تحقق جرمء قصد خاصی مانند
این محدودیت در تفسیرء می‌تواند در | تجارت يا افساد لازم است؛ بنابراین,
دفاع از متهم مورد استفاده قرار گیرد. اگر فردی محتویات مستهجن را بدون
با استفاده از قیاس علّت منصوص, ماده ۱۳ | قصد تجارت يا افساد تولید با ذخیره
باید به گونه‌ای تفسیر شود که تنها مواردی | کندء مشمول اين ماده نخواهد شد. این
که به‌طور مشخص و واضح به «محتویات | شرط از اهمیت بالایی برخوردار است
مستهجن» اشاره دارد. مشمول زیراً تفسیر محدود آن می‌تواند به‌عنوان
مجازات‌های مقرر گردد. به‌طور خاص, دفاعی قوی برای افرادی که تنها برای
مقهوم «مستهجن» باید شامل صحنه‌های مصارف شخصی محتویات مستهجن را
"بیحه و برهنگی باشد و از این روء هرگونه | نگهداری می‌کنند. به‌کار رود. انتشار با معامله محتویات بدون اين | «قصد تجارت يا افساد» در قیاس اولویت. ویزگی‌هاء از شمول ماده خارج است. اگر قانون برای فردی که صرفاً اقدام به
۵۰ عبارت «منتشر, توزیع یا | تولید یا نشر محتویات مستهجن کرده
معامله کند» بر افسال گوناگون در | مجازات تعیین کند.ء در مورد فردی که با
رمینه انتشار محتویات مستهجن | قصد کسب منفعت مالی یا تحریب
نمرکز دارد. تفسیر مضیق این عبارت ارزش‌های اجتماعی این کار را انجام
9ب این ما باشد که تنها | می‌دهد. باید مجازاتی شدیدتر در نظر
9 بت و عملیاتی مانند انتشار و بگیرد. چراکه تجارت و افساد علاوه بر
ری مشمول مجازات گرار می‌گیرند؛ جرم بودن عمل, انگیزه‌های خطرناک‌تری
تورمع نی گ بدون قصد نشر با را دنبال می‌کنند و جامعه را به‌طور
رس » تویان ۰ سا ۰ یو
زو بات را برای خود | مستقیم‌تر تهدید می‌کنند؛ بنابراین
ره کرده پا مشاهده کین : تما. اج .يم ۱ ان موارد
ابید | می‌نوان قانونگذار با لحاظ فیاس اولویت. ین موار
وک را به آتهام ارره ۳
۶ انتشار با وریع تحت
۱
: ۰
را سا
۳
ی ۳ ر و 2 ْ 0 ی ۱
رّ را :۰ را را 1 2 . ی
قسمت اول - از قانون جرایم
س نم نمموممصصصصصصط
را مشمول مجازات‌های شدیدتر قرار
می‌دهد. 8 عبارت «چنانجه مفسد
فٍ الارض شناخته نشود» نشان
می‌دهد که اگر فرد به‌عنوان مفسد
فی‌الارض شناخته شود. مجازات
دیگری برای وی در نظر گرفته
معنای آن است که تنها در مواردی که
افساد گسترده یا سازمان‌یافته صورت
گیرد. امکان شناخته‌شدن به‌عنوان
مفسد فی‌الارض وجود دارد؛ بنابراین»
برای جرائم فردی با محدود.ء این ماده
کاربردی نخواهد داشت و مجازات‌های
سنگین‌تر در آن زمینه نخواهد بود. این
تفسیر می‌تواند به‌عنوان خط دفاعی در
برابر اتهام افساد فی‌الارض به کار رود. 8 ۳ براساس قیاس علّست
منصوص, می‌توان این ماده را این گونه
تحلیل کرد که علّت وضع مجازات برای
انتشار محتویات مستهجن. فساد
مقنن صریحاً به «افساد» اشاره کرده
که به‌عنوان علّت اصلی مجازات در نظر
گرفته شده است. اگرچه این علّت در
برخی موارد مانند نگهداری شخصی
محتویات به این وضوح وجود ندارد. با
وود
ه ۳ وم وت چاه موس بو ی ۳ !ث
ی ۱ ٍ
۱ ۱ ا
| :
ِ ۱ ۱
ار ۱ 1 1 ۱ ْ ۱ ۱ , :ْ ۲ ۱
0 : 1 ۱ 9 ٍ ِْ 1 ٍ ۱
۱ ۱ کال و ۱
0 ۱" ی ٍ
بر ار را
ی
۱ : / ۱ 1 1 یی ی یمسا
می‌شود تا افعال خاصی از مصادیق 5
مستهجن مورد مجازات قرار گيرند. ۵ ل"انتش ار» بسه معضای ۱
عمومی‌سازی محتوا برای افراد بی‌شمار
است و توزیع به معنای انتقال هدفمند ۱
محتوا به افراد خاص. این تفکیک در 1
حقوق, از اهمیت برخوردار است زیرا 1
هر دو عمل, آثار متفاوتی در جامعه ۱
دارند. در انتشارء قانونگذار به جلوگیری ۱
از آسیب‌های گسترده توجه دارد. در ا
حالی که توزیع به دلیل محدودیت ۲
دامنه. به افراد خاص آسیب می‌زند. ۲
درنتیجه. هرچند هر دو عمل جرم
محسوب می‌شوند. اما نحوه برخورد ۱
قضایی ممکن است با توجه به گستره ۱
و پیامدهای هر یک متفاوت باشد. 9
۵*۵- عبارت «انتشارء توزیع با ۱ ۱
معامله محتویات مستهجن» نشان
می‌دهد که هر گونه انتشار یا توزیع :
محتویات مستهجن در فضای مجازی 1
یا سیستم‌های مخابراتی از منظر قانون :
جرم است. انتشار به معنای عمومی
کردن محتوا برای دسترسی آفراد :
مختلف است و توزیع به معنای انتقال :
محتوا به افراد خاص یا گروه‌های
محدودتر می‌باشد. معامله نیز به معنای
تبادل اين محتویات در ازای دریافشت
پول یا هر نوع منفعت است. این اعمال,
بدون توجه به تعداد مخاطبان یا نحوه ۲
"۷
یج
۱۳۶ ٍ جرائم رایانه‌ای در نظم حقوقی کنونی
انتقال, جرم محسوب می‌شوند. این می‌گیرد و به همین دلیل, مرتکب را به
تفسیر مضیق نشان می‌دهد که هر یک حداکثر مجازات ممکن محکوم می‌کند. از این اعمال, به‌تنهایی برای تحقق | این تفسیر مضیق نشان‌دهنده توجه به
جرم کافی است و قانونگذار به‌دنبال | عامل سازمان‌یافتگی و حرفه‌ای بودن
محدود کردن دذسترسی افراد به جرم است. اي ن گونه محتواهاست. | ۵۸ عبارت «تصویر صوت با
۶8 فانونگذار در عبارت (به | متن واقعی یا غیرواقعی» نشان می‌دهد
قصد تجارت يا افساد» به نیت مجرمانه | که محتویات مستهجن می‌توانند شامل
اشاره کرده است. تجارت یعنی مرتکب تصاویر صداهاء یا متون باشند که
اقدام به تولید یا انتشار محتویات | محتوای ساختگی يا دیجیتالی) باشند. مستهجن می‌کند. افساد به معنای این تفسیر مضیق بیانگر این است که
تخریب ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی | حتی محتوای خیالی يا ساختگی هم
است و مرتکب قصد دارد با نشر این می‌تواند جرم تلقی شود.ء اگر محتوای
محتویات به جامعه آسیب برساند. هر آن‌ها مستهجن باشد. گستره وسیعی از
برای تشدید مجازات در نظر گرفته محتویات را تحت پوشش قرار می‌دهد
ی است. این تفسیر نشان می‌دهد | و صرف واقعی یا غیرواقعی بودن محتوا
آنگیزه‌های مالی یا اخلاقی می‌توانند | تأثیر ی در تحقق جرم ندارد. « ۰۱ لک
از حیستث شدت و اهمیست ۹ عبارت «برهنگی کامل با
: 1 زند. آمیزش جنسی» به محتوای مستهجنی
۵1 عبارت «چنانچه مرتکب اآشاره دارد که بیانگر هنگی کامل با
حرفه| نا۸ ر ر سوم بر
ک باشد یا به طور سازما بافیه نه‌هام آمرد جح است. اقا صخنه‌های آمیرس جنسی
عمل کند» به حالتی اشاره دا ِ
ف باگر ره دارد که قانونگذار با ذکر این موارد. به‌طور
ل- ر به ز
سازمان‌یافته ۲ ۱ ضور مداوم و | صریح محدوده‌ای از محتوای مجرمانه
۹۱۶۶۱ اشر محتویات | را تعیین کرده است که شامل برهنگی
1 من مشغول باشند. در این حالت 1 شا"
قانونگنا, ور کت | واعمال جنسی است. این تفسیر نشان
1 من رفشاری را به من|. ۵
یک تهدید ۹ ره عسوان می‌دهد که هر محتوایی که این و
ار برای جامعه در نظر | ... نوار
پ ویژگی را داشته باشد. به عنوان
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.