دکترین
نظم جرایم رایانه ای — ص 26 تا 30
⚠
را ۱ الا
ّ ۳ دا ّ 1 ٍ ْ! ۷ ۱ أ
قسمت اول - از قانون جرایم رایانه‌ای مصوب س : ۴۱
نخواهد بود. (السان» مصطفی» حقوق | 8 ۸۰- منظور از «حامل های داده»»
فضای مجازی. چ ۱ ص ۷۴) ابزارهایی هستند که می‌توان داده‌های
۵ واژه «هر کس» در اینجا سامانه‌های رایانه‌ای مخابراتی را در آنها
اطلاق دارد اما در عرف حقوقی به | ذخیره نمود؛ مانند انواع فلش‌های
چنین شخصی جاسوس گفته می‌شود. حافظه. دیسکت و غیره. (آلهی‌منش. «جاسوس» در لغت به معنای کسی محمدرضا؛ است که اخبار و اطلاعات شخص, | محشای ق.ج.ر» چ ۰۲ص ۳۵)
موسّسه با کشوری ررا به صورت | 8 ۸۱- جرم «دسترسی غیرمجاز» نیز
شخص يا موْسّسه يا کشور دیگری قرار «جرائم علیه محرمانگی داده‌ها یا
می‌دهد. (فرهنگ. معین. ج ۲ واژه | سامانه‌های سایبری و مخابراتی» آمده
جاسوس) جاسوس رایانه‌ای از منظر | و جرم‌انگاری شده است زیرا علیه
حقوقی به شخصی گفته می‌شود که | موضوع «محرمانه بودن داده‌ها با
یکی از اعمال مذکور در ماده ۲ ق.ج.ر سامانه‌ها» که هدفی در جاسوسی
(ماده ۷۳۱ ق.م.) را انجام دهد. | سایبری است. ارتکاب می‌یابد. این دو
(زراعت. شرح مختصر ق.م.اء ج ۲. مطلق است و اطلاق آن شامل حالتی | علاوه بر تشابه مزبورء در حخصوص
نیز می‌شود که دسترسی به داده‌ها با | جاسوسی سایبری علیه امنیت. در ماده
هدف در اختیار قرار دادن دیگران | ۲ ق.ج.ر سه گام برای تحقق رفتار
باشد. بر این اساس جرم‌های مذکور در مادی جرم در نظر گرفته شده است:
بند (ب) و (ج) مقید به حصول نتیجه | ۱- دسترسی به سامانه‌های سایبری و
است یعنی چنانچه داده در اختیار این | مخابراتی که داده‌های سری در آنها
اشخاص قرار نگیرد یا افشاء نشود | انباشت يا نگهداری می‌شوند. مشمول بند (الف) است. (زراعت., شرح | ۲- دسترسی به داده‌های سری با
مختصر ق.م.اء ج ۲. چ ۱. صص ۳۷۸- | تحصیل يا شنود آنها. ۷۷ ۳- در دسترس قرار دادن برای کسانی
که شایستگی آگاهی از محتوای
۱ : ۱
۱
ز
۱
ٍ
۳۲ جرائم رایانه‌ای در نظم حقوقی کنونی
داده‌های سری را ندارند یا در دسترس 8 منظور از «دسترسی؟. قرار دادن داده‌های سری یا اآفشای آزها معنای عام ا لغوی ان می‌باشد به
به دولت یا نهادهای بیگانه یا عاملان | معنای حقوقی مذکور در ماده ۱ ق.چ.ر. آزها. (عالی‌پور» حسن., حقوق کیفری | (الهی‌منش. محمدرضا؛ سدره‌نشین. محشای ق.ج.ر» چ ۰.۲ ص
در گامهای پیش گفته. دسترسی به | ۲۴)
سامانه‌های دربردارنده داده‌ها و نیز ] 8 ۸۴- در حال انتقال بودن داده,
دسترسی به خود داده‌های سری, در | شرط تحقق این جرم نیست بلکه داده
اصل, همان «جرم دسترسی غیرمجاز» | ذخیره شده نیز موضوع جرم قرار
هستند از این رو می‌گوییم پیکره اصلی | می‌گیرد اما اشارهای به داده آماده
جاسوسی سایبری, «جرم دسترسی | انتقال نشده است. البته در بند (الف)
غیرمجاز» است. (قاسم خواه» مهدی» | به در حال انتقال بودن در جرم شنود
دسترسی غیرمجاز در فضای سایبرء | محتوا اشاره دارد که موجب آبهام
پایان نامه دوره کارشناسی ارشد رشته | می‌باشد. در بند (ب) و (ج) عبارت
حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه | «داده‌های مذکور» بیان شده که اشاره
شیراز, ص ۰۷۸ سال ۱۳۹۰. شرح و | به داده‌های مذکور در متن دارد و اعم
نقل از: اللّه‌وردی» فرهادء حقوق کیفری | داده‌های در حال انتقال و ذخیره سازی
سایبری, چ ۱. ص ۵۸) می‌باشند. (زراعت» شرح مختصر ق.م. 85
۲- «دستر سی» و «شنود محتوای | ج ۲ چ ۱ صص ۳۷۵-۳۷۶)
غیرسری؟» در جرم متفاوت با | 8 ۸۵- منظور قانونگ‌ذار از عبارات
مجازات‌های متفاوت هستند اما در | «اشخاص فاقد صلاحیت» و «بیگانه»»
اینجا یک جرم به حساب آمده است. | عام می‌باشد. (الهی‌منش, محمدرضا؛ محشّای ق.ج.ره
حدا کثر مجازات در اینجا نوع جرم | چ ۲. ص ۳۴)
را بشی مجازات جرم دسترسی | 8 ۸۶- عبارت «اشخاص فاقد
8 ۱ ی گمتر ز مجازات شنود باشد. صلاحیت» در بند (ب) اعم از اشخاص
رراعت. سرح محتصر ق.ما, ج ۲ : : :
۱.ص ۳۷۶) ۶ 2 | بیگانه یا خودی است پس شخص
بیگانه مشمول بند (ج) نخواهد بود. با
وجود این اگر شخص بیگانه, عامل
دولت یا سازمان یا شرکت يا گروه ۹- دسترسی غیرمجاز به داده‌های
بیگانه باشد مشمول بند (ج) می‌باشد. | سری در هر زمانء مشمول این ماده
(زراعت. شرح مختصر ق.م.ا ج ۲ چ است. اما مفهوم مخالف آن این است
۱ص ۳۷۷) که دسترسی قانونی و مجاز به داده‌های ی
۷۵8 اشخاصی که به حکم قانون سری در زمان‌هایی که توسط مراجع
(وظیفه) یا قرارداد ملزم به عدم افشای | ذی‌صلاح تعیین شدهء از جرم‌انگاری
اسرار مرتبط با کار خود هستند» به | مستثنی است. ٍ
طور مستقیم و به موجب قانون داده سری مهم‌ترین رگن و
مسوولند. به لحاظ عدم و اطلاع ایشان | موضوع این جرم می‌باشد که در تبصره
و آموزش‌های لازم, باید مسوولیت | اول تعریف شده است اما این تعریف. ٍ
کیفری و يا مدنی ایشان را محقفق و در بسیار عانم و کلی و مبهم است. عبارت
صورت علم و عمد در افشای اسرارء «امنیت کشور؟ و «منافع ملی؟»»
مجازات مشددی را برای افراد مذکور | عبارتی پر وسعت و قابل تفسیرهای
در نظر گرفت. (السان» مصطفی, حقوق | گونا گون می‌باشد. (زراعت. شرح
فضای مجازی, چ ۱ص ۷۳) مختصر ق.م.اء ج ۰۲ چ ۰۱.ص ۳۷۵)
. ۸ ماده ۷۵ ق.ت. با مواد ۵۸ و ۵8 شرط جرم‌انگاری در این ماده. ۴ تداخل پیدا میکند و معلوم نیست | سری بودن داده‌ها است. مفهوم مخالف
که این تداخل (در جرم‌انگاری و میزان | این است که اگر داده‌ها سری نباشند. مجازات) چگونه حل خواهد شد. به | هرگونه دسترسی به آنها بدون
علاوه» افشای اسرار تجاری. در صورتی مجازات خواهد بود. که با اقتصاد ملی ارتباط یابدء در زمره 8 ۳ دسترسی غیرمجاز به داده‌های
«جرائم علیه امنیت اقتصادی» قرار | سری نسبت به داده‌های غیرسری
می‌گیرد. به همین دلیل, در ماده ۲ اهمیت بیشتری دارد. به همین دلیل. ق.ج.ر مجازات بیشتری برای دسترسی | منطق قانون حکم میکند که در
و افشای داده‌های سری در نظر گرفته | صورت وقوع جرم در این حوزه»
شده است. (السان» مصطفی, حقوق | مجازات سنگین‌تری در مقایسه با
فضای مجازی, چ ۱ء صص ۷۳-۷۵) داده‌های غیرسری اعمال شود. ٍ با
۱
۴۴ : ائم رایانه‌ای در نظم حقوقی کنوئی
ّ 7 ۰ و های | منیتی برای
و ۳ علّت اصلی مجازات شدید باشند و از ۱ ۲
برای دسترسی به داده‌های سری.» تحلیل اين داده‌ها بهره ببرند. :
۱ - - با قابل ت در
آسیب پذیری بالای این اطلاعات و 8 ۹1۷ با توجه به بل تفس 0
خطراتی است که افشای آنها برای | عبارت «منافع ملی»» باید منافع را به
امنیت ملی به همراه دارد. این قیاس صورت محدود و مضیق تفسیر نمود. پر اساس علّت منصوص یعنی حفاظت | زیرا از طرفیء میزان مجازات جاسوسی
از امنیت ملی بنا شده است. رایانه‌ای. سنگین است و از رطف دیگر. ۵ علّت جرم‌انگاری دسترسی اصل تفسیر مضیق قوانین کیفشری
غیرمجاز به داده‌های سری را می‌توان ایبجاب میکند که از تفسیر موسع
از بینابین قوانین امنیتی استنباط کرد. پرهیز شود. (الهی‌منش. محمدرضا؛ افشای این اطلاعات به بیگانگان. سدره‌نشین. محشای ق.«چج.ره
سازمان‌ها یا افراد غیرمجاز باعث چ ۲. ص ۳۵)
کاهش امنیت کشور می‌شود وبه 8 ۹۸ ماده ۷۵ ق.ت.ا با مواد ۵۸ و
همین دلیل, قانون گذار این عمل را ۴ تداخل پیدا میکند و معلوم نیست
جرم تلقی کرده است. (قیاس علت که این تداخل (در جرم‌انگاری و میزان
مستنیط) مجازات) چگونه حل خواهد شد. به
8 ۵- داده‌های غیرسری از شمول | علاوه» افشای اسرار تجاری؛ در صورتی
این ماده مستثنی هستند و مفهوم که با اقتصاد ملی ارتباط یابدء در زمره
مخالف آن این است که داده‌های | «جرائم علیه امنیت اقتصادی» قرار
عمومی یا غیرحساس تحت مقررات می‌گیرد. به همین دلیل, در ماده ۲
این ماده قرار نمی‌گیرند و مشمول | ق.ج.ر مجازات بیشتری برای دسترسی
مجازات‌های ذکر شده نیستند. و افشای داده‌های سری در نظر گرفته
8 ۶- در پرونده‌های شنود غیرمجاز شده است. (السان. مصطفی, حقوق
داده‌های سری, قضات باید به ابزارها و | فضای مجازی, چ ۱ء صص ۷۴-۷۵)
روش‌های فنی به‌کاررفته برای شنود | 8 ۹۹- به نظر می‌رسد این نکته در
توچه کنند و تخصص فنی لازم را در تبصره ۱ دور از نظر نگه داشته شده
ین زمینه کسب کنند. همچنین قضات | که احتمال دارد افشای داده‌های غیر
باید به تتقکشک دقیی داده‌ها : ۰
ار مق بین داده‌های | سری نیز به امنیت کشور یا منافع ملی
سری و داده‌های عمومی توجه داشته | لطمه وارد نماید. (الیی‌منش؛ جح ار
یز
ار اس ۱ ار ۱
را ین ۱ !۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ,
اک ی اس ان 1 ۱ ! : 9 ۱ ۱ 9 1
یسک سم اش 4 اج ری هی اس سس سود انا ۱ :
محمدر ضا؛ فرآیند بررسی و تحلیل, به خطر
محشای ق.ج.ر» چج ۳۲.ص ۳۵) نیفتند. از آنجائی که در حقوق جراء تفسیر باید ۳۵ در تفسیر استقرایی این
مضیّق و محدود باشد. از ق.
م:ج۰ن۴۳۰ ماده, می‌توان از نمونه‌های مشخص از
مصوب ۱۳۸۲ نمیتوان برای جرم‌انگاری | جرائم دسترسی غیرمجاز به داده‌های
در «جاسوسی اقتصادی و صنعتی* در | سری استفاده کرد و نتیجه گرفت که
امور غیرنظامی» وحدت ملاک گرفت؛ | قانون گذار برای هرگونه دسترسی یا
بنابراین باید به محدوده نص اکتفا نمود افشای داده‌های حساس» مجازات‌های
و آن موارد که صرفاً مربوط به اشخاص سنگیرو تعیین کرده است. ایسن
موضوع همان قانون خاص است. به | نشان دهنده اهمیت سری بودن داده‌ها
عموم افرادء تعمیم ننمود. در سیستم حقوقی است. این مسئله نشان‌دهنده یک نگاه | دسترسی غیرمجاز به داده‌های سری:
حقوقی است که بر مسوولیت حفظ | راهکار مقابله تقویت تدابیر امنیخی
اطلاعات حیاتی از سوی اشخاص و | سایبری و اجرای کنترل‌های دسترسی
نهادهای ذی‌ربط تأکید میکند. دقیق برای محافظت از سامانه‌ها است. ۱۰۱ کارشناسان رسمی دادگستری ۲- استفاده از کارکنان داخلی برای
باید در تحلیل داده‌های سری و دسترسی به داده‌های سری:
حساس از اصول حفاظت از اطلاعات | ممکن است افراد از طریق کارکنان
استفاده کنند و به هیچ‌وجه داده‌های | داخلی به داده‌های سری دسترسی پیداً
سری را در اختیار افراد غیرمجاز قرار | کنند. ندهند و در گزارش‌های خود به دادگاه؛ | برای مقابله با این تقلب. باید
تمامی اقدامات امنیتی و حفاظتی که سیستم‌های نظارتی داخلی و بررسی
برای حفظ داده‌های سری انجام | پیشینه‌های امنیتی کارکنان نوی
داده‌اند را به‌طور دقیق ذکر کنند و | شود. مطمئن شوند که داده‌ها در طول |
۳- شنود امواج الکترومغناطیسی:
ِ ْ ۱ 1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.