نظم جرایم رایانه ای — ص 81 تا 85

۹۲ ا ْ س رایانه‌ای در نظم < 8 ۸ «عنصر روأنی جرم» در ماده ۷ ق.ج.ر به «آگاهی و قصد مجرمانه فرد در استفاده از داده‌هاء کارت‌ها یا تراشه‌های جعلی» اشاره دارد. این عنصر بر پایه «علم به مجعول بودن» استوار است. به این معنا که مرتکب باید بداند داده‌ها یا آبزارهایی که از آن‌ها استقاده می‌کند. جعلی هستند و با این آگاهی اقدام به استفاده از آن‌ها کرده باشد. عنصر روأنی در جرائم رایانه‌ای اهمیت بسیاری دارد. چرا که بسیاری از افراد ممکن است به دلیل تااگاهی یا بدون قصد مجرمانه از ابزار هاأی جعلی استفاده کنند. در تفسیر مضیق, قانونگذار به وضوح تأکید کرده است که بدون وجود علم به جعلی بودن, استفاده از این ابزار ها جرم محسوب نمی‌شود. این بدان معناست که سوعلیت باید به طور قطعی اثبات شود و قرد باید قصد ضرر رساندن یا کلاهبرداری از طریق آين داده‌های جعلی را داشته باشد. ان و پ ۳ این قصد. معمولاً از طریق ادله و ادن ببرونی اثبات می‌شود: برای مثال, تعاملات فرد با دادهها 1 و۵۵۳ یا سوابق ۱ پیشین او می‌تواند بشان‌دهنده علم و زه- . د علم و نیت مجرمانه باشد. در *عوق ساير کشورها پر م. د ۱ بر کشورها نیر عنصر روانی ر جرائم مرتبط پا جعل دیحینالی ۹ ۰ 1 ی کلاهبرداری ی ورد تاکید قرار گرفته است وی کنونی برای مثال»ء در برخی کشورهاء نیت کلاهبرداری باید به طور خاص در هر پرونده بررسی شود و اثبات آن به مسوژولیت دادستان است. دادگاه‌ها معمولا از تحلیل‌های روانشناسی جرم برای تعیین وجود نیت استفاده می‌کنندء و در صورتی که ثابت شود فرد بدون قصد مجرمانه یا آگاهی از جعلی بودن داده‌ها از آن‌ها استفاده کرد ممکن است از مجازات معاف شود. در ایران نیز با توجه به ق.ج.رء باید ثابت شود که فرد از جعلی بودن داده‌ها آگاه بوده و به قصد سوءاستفاده اقدام کرده است. بدون وجود این آگاهی و قصد مجرمانه, اثبات جرم ممکن نخواهد بود. 8 ۹ عنصر روانی جرم در ماده ۸ ق.ج.ر ایران به قصد و آگاهی مرتکب از عمل مجرمانه اشاره دارد. برای تبیین مضیق و محدود این عنصرء به موارد زیر توجه می‌شود: ۱- آگاهی از وضعیت داده‌ها: عنصر روانی جرم در این ماده نیاز به اثبات آگاهی مرتکب از وضعیت داده‌ها دارد. به‌عبارت دیگرء فرد باید با علم به این که داده‌ها متعلق به شخص دیگر هستند و اقدامات او به‌طور غیرمجاز خواهد بود. عمل کند. اگر فرد بدون آگاهی از وضعیت دقیق داده‌ها اقدام کنده نمی‌توان او را تحت اين ماده مجازات ۳۹ 7 کرد رای مر میم ی ۱ ۶ 1 , ۱ ۱ ۱ ۱ ار ۱ الا ٍ ِ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ !| ۱ : ِْ 0 ۱ ۱ ۱ ۰ ۱ ۱ ۰ ۱ ۶ ۱ ۱ ؛ ۰ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ ۱ : ار ۱ 0 ۱ ی ی ۱ 1 : . . ۱ / ما ی ۱ 5 3 4 ۱ ۱ ۱ ِ : 1 ۱ 1 ! ال ۱ ۱ را ۱ ۱ . ! ۱ مر 7 : ی ۱ َ 7 ی / داح 8 ین 5 یه ۰ 9 زا ۰ ۱ ۱ ۱ : : ۱ / ۰ 7 , ما ً ۰ ار ۴ و : 1 ۱ 1 1 1 | 1 ۱ ۹ ۱ ۱ نی ۰ ۲ م ۹ رز ۳ ی مس 2 : ۱ ۱ ۸ 1 1 9 ۱ ۱ 5 ۱ ۱ ۱ ۱ ۹ ۱ رس ۳ ۱۹۹ ره ایند اس میمو نسم فاص زر قسمت اول - از قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۳ ۱ ۹1۳ ٍ کرد. این تفسیر به نفع متهم است. زیرا | اصلی که به‌طور عمدی و با سوءنیّت به ۹" اثبات آگاهی از و ضعیت داده‌ها می‌تواند داده‌ها آسیب رسانده» مجازات شود. اگر [ به‌عنوان بخشی از دفاع در نظر گرفته | نیّت اصلی فرد به‌طور غیرمستقیم و باون ۱ شود. قصد سیب به داده‌ها باشدء این عنصر ۲- عمد و قصد مجرمانه: روانی نمی‌تواند اثبات شود و لذا متهم برای اثبات عنصر روأنی» عمد و قصد نباید تحت این ماده محکوم گردد. ۱ مجرمانه باید به‌طور واضح اثبات شود. ۴- بررسی ادله 0 یعنی فرد باید با قصد به حذف, تخریب, | ادله موجود باید به‌طور دقیق بررسی شود ۱ یا مختل کردن داده‌ها عمل کرده باشد. تا ثابت شود که مرتکب با علم و قصد : اگر فرد به‌طور تصادفی یا بدون قصد قبلی مجرمانه اقدام کرده است. ادله شامل ۱ به داده‌ها آسیب بزند. نمی‌توان او را تحت | مستندات دیجیتال, رفتار و اظهارات فرد ۱ این ماده مجازات کرد. اين تفسیر به نفع و شرایط وقوع جرم می‌تواند در اثبات 4 متهم است. زیر بار اثبات قصد مجرمانه عنصر روأنی موْئُر باشد. اگر ادله موجود بر عهده مدعی است. نشان‌دهنده عدم آگاهی و قصد مجرمانه ۳- توجه به نیّت اصلی: باشد. اين عنصر روانی به نفع متهم تفسیر ۱ فرد تحلیل شود. یعنی فرد باید با نیت ۱ 0 مبحث دوم - تخریب و اخلال در داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی : ماده ۸ (ماده ۷۳۶ ق.م.ا)- هر کس به طور غیرمجازء داده‌های دیگری را از حذف يا . سامانه‌های رایانه‌ای يا مخابراتی یا حاملهای داده حذف يا تخریب یا مختل پا ۱ تخریب يا 8 غیرقابل پردازش کند به حبس از ۶ ماه تا ۲ سال يا جزای نقدی از ۱۰ میلیون ۱ مختل با : ۰ ۸ ۱ عَیرقا ‌ ریال تا ۴۰ میلیون ریال يا هر دو مجازات محکوم خواهد شد. رای ۱ پردازش کردن 8 عنوان مجرمانه مذکور در مخابراتی یا حامل‌های داده وجود دارد. داده‌ها ۱ این ماده, «حذف یا تخریب يا اختلال | رفتارهای فیزیکی و موضوع مذکور در دیگری 8 داده‌ها یا غیرقابل پردازش کردن آزها» این ماده جنبه حصری دارد. (زراعت. ۱ : می‌باشد. موضوع این جرم. محشای ق.ج.ر. ق. م) ظهور در حالتی دارد که مرتکب, | چ ۲. ص ۵۷) عملیات مزیور را مباشرتاً انجام می‌دهد | 8 ۲۶۵- اگر قانونگذار نحوه حذف. پس اگر شخصی این اعمال را توسط | تخریب, مختل کردن و غیرقابل دیگری انجام دهد مقررات معاونت و | پردازش کردن داده‌ها در سامانه تسبیب مطرح می‌شود. (زراعت, شرح | رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامله‌ای داده را مختصر ق.م.اء ج ۲ چ ۱ص ‎ )۲۸۵‏ | با جزئیات بیشتری مشخص می‌نمود. 8 ۳ استفاده از داده دارای ارزش | از تفسیرهای ناموجه جلوگیری می‌شد؛ | «اسب تراوا» و «کرم رایانه‌ای» را به لذا علاوه بر مواد ۵۳۵ و ۵۳۶ ق.م.ا | عنوان مصادیق معرفی می‌نمود. در این مصوب ۱۳۷۵ ماده ۸ ق.ج.ر در این | موردء حتی در بیانیه کار گروه تعیین مورد صراحت دارد. البته استفاده از | مصادیق محتوای مجرمانه (موضوع داده پیام مجعول از آنجا طبق ماده ۱۵ | ماده ۳ ق.ج.ر برایر باماده ۷۵۰ ق.ت. مربوطه قابل مجازات است. (پگاه یک راه حل ساده‌تر این بود که مقنن حوزه ۲۲ تیر ۰۱۳۸۷ ش ۰۲۳۵ قسمت | می‌توانست با ذکر واه «به هر نحو» در سوم طبقه‌بندی و سیب شناسی | ابتدای ماده ۸ به جامعیت و مانعیت آن جرائم رایانه‌ای) بیافزاید. بدین صورت که در این ماده 8 ۳ بنا بر اطلاق و عموم, عبارت | بیان کند: «هر کس به طور غیرمجاز به ۳ ِ موضوع این ماده می‌تواند از | نحو داده‌های دیگری را..» به هر حال 2 ابرانی با بیگانه و ییا شخص | قاضی پرونده در صورت نیاز با جلب ار ی باشد. نظر کارشناسان خبره در این زمینه. ماب اک الق این جرم. رفتار | تصمیم لازم را اتخضاذ می‌نمایند. باشد. لذاترک ف سل مثبت | (ألهی‌منش, محمدرضا؛ سدره‌نشین؛ ند ره 7 : رم مذکور در ماد او ما بقل محشای ق.ج.ر, چ ۰.۲ ص فم گردد. ( لمی‌مسنش. محمدرضا؛ سس ۱ : ۱ ا ۱ : ۱ ۱ ۱ ِ ۱ ۱ ۱ : ۹ گم اب ْ را : ٍ ّ ۱ 6 ۱ ۹ ۹ : ی 1 ۱ 1 ‌ ۱ ۱ ۱ ۱ 7 ۱ !۱ ٍ ۱ 1 ی ار کی و : سا ها |۱۱ : و دا اد مه انوم ۱ . 1 1 ی اجه فد اما م نام ارم شهاک : ۱ ٍ 5 ۳ 1 ۶۶ سامانه‌های رایانه‌ای یا | کار نفعی ببرد همچنین ضرورتی ندارد 9 مخابراتی یا حاملهای داده غیر قابل | که عامل بداند فعل او در تغییر داده‌ها 1 ۱ پردازش را می‌بایستی در حکم تخریب یا وارد کردن داده‌ها یا علایم به نحو داننست چون از حیّرز انتفاع خارج غیرقانونی». کدام قسمت از سامانه را 8 ۷ عبارت «داده‌های دیگری» | خطر قرار می‌دهد. باید توجه داشت که در ابتدای ماده ۸ (ماده ۷۳۶ ق.ما) | اين جرم می‌تواند علیه دارنده حقوق ۱ طیف گسترده و در عین حال متفاوتی مالکیت فکری ادعا شده و به نتیجه هم ۱ از منظور «دیگری» را به ذهن متبادر برسد. چنان چه در یک پرونده. 1 می‌سازد؛ از کاربران خانگی فضای (۴ ۱۹۹۳ ,۷۷۵6۳ ۷۰ 1086۲5 ۱ سایبر که توسط رایانه‌های شخصی يا ۹ رآ ۸100) پدیدآورنده نرم‌افزارء ۱۱ کار دارند تا اشخاص حقوقی (در دو | در آن طراحی کرده بود که در فشرض عمومی) و نیز شرکت‌های نیمه دولتی | چون به موجب قرارداد. کلیه حقوق و داده‌های متعلق به حاکمیت. اگر مالکیت فکری مربوط به نرم‌افزار را قانونگذار در اصلاحات آینده ق.ج.ر دارد. بنابراین حق هرگونه تغییری را ۱ نسبت به تفکیک جرم‌انگاری‌ها و | در آن داشته است. با وجود این ۱ تعیین مجازات راجع به هر یک از استدلال, دادگاه رای داد که وجود حق شخصیت های مذکور در تبصره‌های مالکیت فکری. اختیار ایجاد مانع در ذیل ماده ۸ اقدام نمایدء موجب رفع راه اجرای نرم‌افزار را به وجود نمی‌آورد؛ ابهام‌ها و سوء تعبیرهای احتمالی مگر اين که در قرارداد طرفین شرط خواهد شد. (الهی‌منش. محمدرضا؛ | می‌شد که برای مثال, «در فرض عدم سدره‌نشین. محشای ق.چ.ره پرداخت قیمت. نرم‌افزار کار نخواهد چ ۲ ص‌ ۶۱( کرد. دادگاه» پدیدآورنده را مجرم 8 - برای تحقق جرم جعل | شناخت و از جمله به این موضوع توجه رایانه‌ای لازم نیست که مرتکب از این | کرد که نباید صرف تضمین پرداخت این حق را ایجاد کند که پدیداًورندگان أ ۱ ۱ ۰" ۳-4 و یه ۳ ۳ 1 2 پر سس ی ی 0 " ره ۵ با و ۱ " - ( ۰ ۱ ۱ ( ّْ ا 5 5 رک را ۰ 1 ٍ ی ان ۷ ْ ۱ ی ۱ ۱ ۱ ۱ : ض ۳ 1 ۳ ۱ 1 و 1 5 ِ ۱ / ۱ ۳ ۰ آن را از کار انداخته و در نتیجه زیان چ ۰۱ صص ۱۸۲-۱۸۲) مادی قابل توجهی به استفاده کننده | ۵ ۲۶۹ هک کردن که یکی از وارد سازند. رفتارهای متداول جرائم اینترنتی است چنان چه در ماده ۷ و ۸ ق.ج.ر مورد | به معنای نفوذ غیرمجاز به یک سیستم توجه قرار گرفته, جعل رایانه یا ممکن | کامپیوتری است به این صورت که است با هدف استفاده از داده‌ها یا | مرتکب. بر سیستم‌های امنیتی غلبه کارت‌ها یا تراشه‌های مجعول برای پیدا می‌کند تا اطلاعات ذخیره شده ر یک سامانه و تحریف داده‌های آن» | انجام دهد. به عنوان نمونهء مجرم می‌تواند به منظور تخریب داده‌ها با آدرس ۳[ را پاک کرده و خود را به ایجاد اخلال در عملکرد سامانه باشد. (زراعت. شرح جرم متفاوت. یعنی جعل رایانه‌ای و | مختصر ق.م.اء ج ۲ چ ۱ءص ۳۸۴) تحریب و اخلال در داده‌هاء جرم واحد | 8 ۳۲۷۰- داده به ورودی رایانه قبل از رن رک حر عغیرمجاز» پردازش گفته می‌شود و9 زمانی که مورد 001102 1 : . ی 0 406 | پردازش قرار گرفت. اطلاعات نامیده وجوه کرد که تمامی این موارد را می‌شود. (زراعت. شرح مختصر ق.م. شامل می‌شود. د مه ارا ۱ چ ۲ چ ۰۱.ص ۳۸۴) حفوق ایران, هرگاه تغییر داده‌ها با + نود عملسات وارد ساختن تقلباسه داده, مو ۱ غیرمجاز بودن عملی اخلال يا تخریب در سامانه شود. جر 7 ب». شرط تحقق جرم است و موضوع ماده ۶: . . ۳ گرچه عمدی بودن جرم در تمامی ف.ج.ر (جعل رایانه‌ای) و : ماده ۸ هما. وان ۱ جرائم ارادی, شرط می‌باشد اما د کون (تخریب و اخلال | .۰ ۰ 2 یس ۲ - ۰ - ۰ یی و فواعد مربوط به تیدد و (زراعت. شرح مختصر : ۰ 9 ناه ۲ ۰ خر می‌شود و کیفر جرمی اعمار 98 اج ۰۱.ص ۳۸۴) می‌شود که مجازات آن شدیدتر است ۰ ۲ تعلق داده به دیگری, شرط تحقق این جرم می‌باشد بنابراین بر اساس ظاهر ماده و تفسیر مضیق