نقد استثناء های جهل حکمی با نگاهی تطبیقی (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: حسن پوربافرانی
منبع: حقوقی دادگستری سال 88 زمستان 1403 شماره 128
چکیده
اصل کلی پذیرفته شده در مورد جهل حکمی رافع مسؤولیت کیفری نبودن آن است. با این حال در مورد استثناء ها این قاعده فراز و نشیب هایی در نظام های حقوقی مختلف وجود دارد. ماده 155 قانون مجازات اسلامی 1392 در دو حالت استثنایی، رافع مسؤولیت کیفری بودن جهل حکمی را پذیرفته است که عبارتند از یکی وقتی که تحصیل علم عادتاً برای فرد ممکن نبوده و دیگری وقتی که جهل به حکم شرعاً عذر محسوب شود. با این حال به نظر می رسد که این دو استثناء در موارد زیادی همپوشانی دارند که نیاز به تبیین دارد. فرضیه مقاله آن است که استثنای دوم با وجود استثنای اول و مواد قانونی خاص، ضرورتی ندارد. در نظام حقوقی فرانسه هم به رغم پذیرش برخی مصادیق جهل حکمی تحت عنوان «جهل حکمی اجتناب ناپذیر»، اما رویه قضایی روی خوشی نسبت به آن نشان نداده است و ادعاهای جهل حکمی را چندان نپذیرفته است. این مقاله ضمن نقد موضع قانون گذار، اشاره ای هم به حقوق کشورهای فرانسه، انگلستان و اساسنامه دیوان بین المللی کیفری می کند.
Criticism of exceptions to ignorance of law with a comparative view
Criticism of exceptions to ignorance of law with a comparative view The general rule is accepted regarding ignorance of law is that it is not a excusatory conditions. However, regarding the exceptions to this rule, there are ups and downs in different legal systems. Article 155 of the Islamic Penal Code of 2012 has accepted ignorance of the law as an excuse in two exceptional cases. The first is the case where it was usually not possible for the accused to know the rule of the law, and the second is the case where ignorance of the rule of law is considered an excuse from the Sharia point of view. However, it seems that these two exceptions overlap in many cases, which needs to be explained. In the French legal system, in spite of accepting some examples of ignorance of law under the title of "unavoidable ignorance", the judicial procedure has not shown happiness towards it and has not accepted the claims of ignorance of law. This article, while criticizing the position of the legislator, also mentions the laws of France, England and the statute of the International Criminal Court.
موارد مرتبط 13
آرای مرتبط 6
-
رأی
هماستناد
ماهیت بزه حمل مواد مخدر
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که جهل به نوع یا میزان مجازات را مانع
-
رأی
هماستناد
ماهیت بزه حمل مواد مخدر
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که جهل به نوع یا میزان مجازات را مانع
-
رأی
هماستناد
علم و اطلاع و وحدت قصد معاون
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که جهل به نوع یا میزان مجازات را مانع
-
رأی
هماستناد
1-ضبط خودرو حاوی مواد مخدر در حالت توقف2-کشف مواد از داخل خودرو در حال توقف
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که جهل به نوع یا میزان مجازات را مانع
-
رأی
هماستناد
ابلاغ اصلاحیه دوم دستورالعمل اصلاح و بهبود فرآیندهای صادرات، واردات، ترانزیت و سوآپ نفت خام، میعانات گازی، فرآورده ها و
قانون مجازات اسلامی، ماده 155
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 155 قانون مجازات اسلامی ملاحظه نمی گردد
نظریات مشورتی 3
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8972 مورخ 1381/10/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 155 قانون مجازات اسلامی آمده است؟ نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه با
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
جا سازی شی ئ غیر ممنوع با قطع به ممنوع بودن آن
ماده 155 ق م ا جهل به حکم اعم از اصل حکم یا نوع و میزان مجازات مانع مجاز
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
جهل و عدم اطلاع مرتکب نسبت به نوع مواد مخدر
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 که جهل به نوع یا میزان مجازات را مانع
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 155 — قانون مجازات اسلامی
ماده 155 قانون مجازات اسلامی 1392 در دو حالت استثنایی
دکترین 3
-
مقاله
هماستناد
کیفیات مشدده جرم و بررسی لزوم قصد نسبت به تحقق آن (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 155 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و رویه قضایی ایالات متحده که برآمده
-
مقاله
هماستناد
قصور جزایی در فقه و حقوق کیفری ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در ماده 155
-
مقاله
هماستناد
قذف
ماده 155 قانون مجازات اسلامی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
