نقش عرف در تعهدات متقابل زوجین

نقش عرف در تعهدات متقابل زوجین نویسندگان: محمود زارع نگارستان مرتضی اسدلو قراخانلو منبع: فقه و حقوق نوین سال 6 زمستان 1404 شماره 25 چکیده عرف به عنوان یکی از منابع مهم حقوقی و اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در تنظیم روابط خانوادگی و تعهدات متقابل زوجین دارد. بسیاری از وظایف و مسئولیت های زناشویی، فراتر از آنچه در قوانین مدنی یا شرعی تصریح شده، تحت تأثیر هنجارها و انتظارات عرفی جامعه شکل می گیرد. عرف با تبیین انتظارات رفتاری، شیوه های ابراز مسئولیت و نوع تعاملات روزمره، تعهدات زوجین را از سطح مقررات رسمی فراتر برده و آن ها را در بستر فرهنگ و اجتماع نهادینه می سازد.از سوی دیگر، عرف می تواند در تفسیر و تکمیل قوانین نقش ایفا کند؛ به گونه ای که دادگاه ها در رسیدگی به اختلافات خانوادگی نیز گاه به عرف محل استناد می کنند. نبود هماهنگی میان عرف و قانون یا تغییرات سریع عرف های اجتماعی ممکن است موجب بروز چالش در پایبندی به تعهدات زناشویی شود. بنابراین، بررسی نقش عرف در تعهدات زوجین نشان می دهد که این عنصر اجتماعی در کنار قانون و شرع، بستر واقعی تحقق و استمرار نهاد خانواده را فراهم می سازد. روش تحقیق این پژوهش توصیفی تحلیلی است و با اتکا به منابع کتابخانه ای، اسناد حقوقی، متون دینی و مطالعات جامعه شناختی انجام می گیرد. رهیافت تحقیق میان رشته ای است که با ترکیب دیدگاه های حقوقی، فقهی و جامعه شناختی به بررسی نقش عرف در تعهدات متقابل زوجین می پردازد. The role of custom in the mutual obligations of couples Custom, as one of the important legal and social resources, plays a decisive role in regulating family relations and mutual obligations of couples. Many marital duties and responsibilities, beyond what is stipulated in civil or religious laws, are shaped by the customary norms and expectations of society. By explaining behavioral expectations, ways of expressing responsibility, and types of everyday interactions, custom takes the obligations of couples beyond the level of formal regulations and institutionalizes them in the context of culture and society. On the other hand, custom can play a role in interpreting and supplementing laws; in such a way that courts sometimes refer to local custom in handling family disputes. The lack of coordination between custom and law or rapid changes in social customs may cause challenges in adhering to marital obligations. Therefore, examining the role of custom in the obligations of couples shows that this social element, along with law and religious law, provides the real basis for the realization and continuation of the family institution. The research method of this research is descriptive-analytical and is carried out by relying on library resources, legal documents, religious texts and sociological studies. The research approach is interdisciplinary, combining legal, jurisprudential and sociological perspectives to examine the role of custom in the mutual obligations of couples