نقض پذیری قراردادهای هوشمند: امکان یا امتناع؟
نویسندگان: نجاتزادگان, سعید
نشریه: فصلنامه تحقیقات حقوقی، 2026/05/04
چکیده:
این مقاله به بررسی ماهیت اجرای خودکار و امکان یا امتناع نقضپذیری قراردادهای هوشمند، با نگاهی به رویکرد حقوقی ایران و کامنلا میپردازد. پرسش محوری این است که آیا قراردادهای هوشمند، چنانکه ادعا شده، کاملاً خوداجراشونده و نقضناپذیر هستند؟ مقاله در دو بخش مجزا ابتدا فرض اجرای قرارداد هوشمند را تحلیل کرده و ویژگیهای خوداجراشوندگی و خودبسندگی را بهعنوان شاخصهای تمایز این قراردادها برمیشمارد. سپس با تأمل در مفهوم نقض در دو نظام حقوقی، نقضپذیری قراردادهای هوشمند را میآزماید. نویسنده در ادامه، قراردادهای هوشمند را بر مبنای کمّ و کیف این ویژگیها به دو دستهی «کاملاً هوشمند» و «نسبتاً هوشمند» تقسیم میکند. یافتهها نشان میدهد که خوداجراشوندگی تام در عمل دستنیافتنی است و حتی قراردادهای کاملاً هوشمند نیز تحت شرایطی خاص (نظیر باگهای نرمافزاری یا وقایع خارجزنجیره) ممکن است متوقف شوند. همچنین نقضپذیری با میزان خودبسندگی قرارداد رابطه معکوس دارد و مفهوم نقض در حقوق ایران و کامنلا فراتر از تخلف ارادی، مواردی چون فورسماژور و مانعتراشی ثالث را دربرمیگیرد. در نهایت، مقاله بر این نکته تأکید میورزد که علیرغم مزایای فناورانه، اتکای صرف به خوداجراشوندگی ایدئالگرایانه است و بهرهگیری از سازوکارهای جبرانی سنتی در قبال نقض قراردادهای هوشمند ضرورت دارد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
