نقل از https://j.ijri.ir/Subsystems/pri2/Showjudgement.aspx?id=Ra3QIFuMnhGek بانک داده — آراء پژوهشگاه قوه قضاییه)

آراء پژوهشگاه قوه قضاییه). استماع ناپذیری دعوای مالکیت نسبت به املاک ثبت نشده در دفتر ثبت املاک با وصف درخواست ثبت ملک و انقضای مهلت اعتراض به درخواست ثبت در خصوص املاکی که وضعیت ثبتی آنها به ثبت در دفتر املاک منتهی نشده و علی رغم انجام قسمتی از عملیات ثبتی به شرح بند قبل، مالکیت آنها هنوز در دفتر ثبت املاک به ثبت نرسیده است، پاسخ به پرسش در مورد امکان استماع دعوای مالکیت به استناد اسناد عادی به این سادگی نیست بلکه پاسخ های متفاوتی داده شده و رویه قضایی در این مورد دچار تشتت است، از جمله به لحاظ اختلاف رویه دادگاهها، موضوع در هیأت عمومی دیوان عالی کشور مطرح و در رأی وحدت رویه شماره ۵۶۹ مورخ ۱۳۷۰/۱۰/۱۰ به صورت ضمنی به اصل استماع دعوا اشاره و بیان شده است. الزام قانونی مالکین به تقاضای ثبت ملک خود در نقاطی که ثبت عمومی املاک، آگهی شده است، مانع از این نمی باشد که محاکم عمومی دادگستری به اختلاف متداعیین در اصل مالکیت ملکی که به ثبت نرسیده رسیدگی نمایند. در این مورد حسب اینکه عملیات ثبتی ملک در چه مرحله ای باشد، پاسخ متفاوت است. لذا به تفکیک مراحل مختلف در این موضوع می پردازیم. در بین حالاتی که ملک هنوز در دفتر ثبت املاک به ثبت نرسیده دو حالت متصور است: اولین حالت فرضی است که عملیات ثبتی تا اجرای کامل مواد ۱۱ و ۱۶ قانون ثبت استاد و املاک پیش رفته و دومین حالت فرضی است که عملیات ثبتی در فرض یاد شده تا اجرای کامل مواد ۱۴ و ۲۰ قانون ثبت اسناد و املاک به پیش رفته است که در ادامه و به تفکیک به بررسی وضعیت استماع پذیری دعوا در هر یک از دو فرض می پردازیم. به پیش رفته بدین معنا که اشخاص درخواست خود را برای ثبت ملک به صورت