نهاد نظارت الکترونیکی در بوته ارزیابی نظرات بهره وران آن (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: عارف جعفریان فرید محسنی محمدهادی توکل پور
منبع: پژوهش حقوق کیفری سال 13 تابستان 1404 شماره 51
چکیده
با پیش بینی نهاد «نظارت الکترونیکی» در ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با تصویب آیین نامه اجرایی مراقبت های الکترونیکی در سال 1397، این نهاد به صورت رسمی و در مقیاس گسترده آغاز به فعالیت کرد. یکی از مهم ترین دغدغه ها در این زمینه، کیفیت اجرا و بازخورد محکومان نسبت به آن است. بر همین اساس، با هماهنگی های صورت گرفته پرسشنامه ای طراحی شد و با تعداد 100 نفر از مددجویان نظارت الکترونیکی در دو استان البرز و خراسان جنوبی، مصاحبه صورت پذیرفت. نتایج حاصل از تحلیل دیدگاه های برخی حقوق دانان و نیز نظرات محکومان درباره مؤلفه های مورد سنجش به شرح زیر ارائه می شود:
1-در زمینه مالی: قشر ضعیف قابلیت بهره وری را دارند اما امکان اشتغال در مدت شرکت در برنامه با مشقت بسیاری همراه است.
2- در امور فنی: وضعیت فنی پابندها نه ایده آل است و نه نامطلوب و باید برنامه ریزی در جهت افزایش کیفیت صورت پذیرد.
3- در امور شخصی و خانوادگی: اکثریت محکومان و خانواده های آن ها از عملکرد نظارت الکترونیکی رضایت کلی داشته اند، اعزام به مرخصی (خروج از محدوده) نسبت به زندان آسان تر است، محکومان دچار بیماری های روانی به واسطه استفاده از پابند الکترونیکی نشده و این دستگاه در روند روزمره زندگی شان تأثیر منفی خاصی به همراه نداشته است. بااین حال، زندگی خانواده محکومان تا حدودی با محدودیت هایی همراه شده که البته قابل رفع هستند. سایر نتایج نیز در اصل مقاله موجود است.
Electronic Monitoring System under the Lens of Beneficiaries’ Perspectives
The Electronic Monitoring Authority, established under Article 62 of the Islamic Penal Code of 2013 (1392) and formalized through the 2018 (1397) Executive Regulations, has now commenced large-scale operations across Iran. Designed to supervise offenders outside traditional incarceration, the initiative aims to deliver both social and legal benefits. Central to assessing its success are two key issues: the quality of its implementation and the perceptions of the offenders subjected to electronic monitoring. To address these concerns, a structured questionnaire was administered to 100 individuals under electronic monitoring in Alborz and South Khorasan provinces, complemented by insights from legal experts to provide a comprehensive evaluation of the system’s effectiveness. Methodology The study adopted a mixed-methods approach, combining quantitative and qualitative analyses. Individual interviews captured personal experiences, family-related impacts, device performance, and the practical effects of mobility restrictions. The collected data were analyzed to identify both strengths and limitations of the electronic monitoring system. Results 1) Financial Aspects: The system successfully enables participation by financially disadvantaged offenders, which is viewed as a significant advantage. However, supervisory restrictions on mobility prevent 88% of participants from engaging in employment while under monitoring—representing a major limitation.
2) Technical Aspects: Device reliability remains a critical challenge. More than half of respondents (52%) reported at least one technical malfunction, and 36% required device repair or replacement. These technical vulnerabilities significantly reduce system effectiveness.
3) Offender and Family Experience: Most offenders evaluated electronic monitoring positively: 75% rated it as good or very good, and 69% reported that their families shared this positive assessment. Additionally, 65% faced no major difficulties in securing temporary permissions to leave the monitoring area, offering a clear advantage over incarceration. Psychological well-being remained generally stable, with 95% of male participants reporting no need for professional intervention (noting that men traditionally underreport such needs). Furthermore, 61% did not view the system as a hindrance to daily routines—an outcome likely to improve further with expanded mobility permissions. Conversely, 46% of family members experienced some limitations, an inherent feature of the system but one that could be mitigated by strategic adjustments in mobility policy.
4) Rehabilitation Impact: Home confinement affected 65% of participants, suggesting reduced opportunities for rehabilitation. Expanding mobility ranges and issuing targeted supervisory instructions may significantly improve rehabilitative outcomes.
5) Preference for Electronic Monitoring Over Other Mitigation Measures: Electronic monitoring was preferred by 58% of participants over suspended sentences or parole, particularly among individuals with minimal criminal histories. Moreover, 93% ranked electronic monitoring above semi-liberty arrangements. If implemented with expanded mobility allowances under appropriate regulatory guidelines, electronic monitoring could offer stronger supervisory capacity while maintaining high levels of offender preference.
6) Supervision Practices: Monthly telephonic contact with supervising authorities was viewed as non-intrusive by 70% of participants. While this benefits offenders by reducing perceived supervisory pressure, the study recommends supplementary identification and monitoring mechanisms to enhance public safety and ensure continuous compliance. Conclusion Despite notable technical and procedural challenges, electronic monitoring has been positively evaluated by the majority of participants and shows promising potential within Iran’s judicial framework. Policy refinements—particularly differentiated mobility allowances for offenders with specialized capacities or outdoor skills—could further enhance both rehabilitative outcomes and administrative efficiency. These findings affirm electronic monitoring as a viable complementary alternative to traditional incarceration, supporting offender reintegration while safeguarding public security
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 13
-
رأی
هماستناد
رای شماره 510 مورخ 1389/11/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 62 مکرر قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مالکیت بهره برداری از نرم افزارهای رایانه ای
قانون مجازات اسلامی و مواد 62
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 874 مورخ 1404/10/23 هیات عمومی دیوان عالی کشور | امکان بهرهمندی از نظارت سامانههای الکترونیکی پیش از اعزام به زندان در جرایم تعزیری درجه ۵ تا ۸
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
مالکیت بهرهبرداری از نرمافزارهای رایانهای
قانون مجازات اسلامی و مواد 62
-
رأی
هماستناد
شرط صدور حکم به اعمال نظارت الکترونیکی در مورد محکوم علیه
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 منوط به رضایت محکوم علیه بوده لذا ب
-
رأی
هماستناد
نحوه رسیدگی دادگاه در فرض تسلیم محکوم علیه به رأی صادره و تقاضای تخفیف مجازات
ماده 62 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
تقدم دلیل بر اماره و کاهش مجازات فرد خلاصی دهنده راننده مقصر حادثه
قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و قانون بودجه ی 94و ماده 62
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
قانون حاکم بر ارتکاب رفتار عدم تحویل کالای امانی
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
فاقد ارزش تکراری
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 با اصلاحات و الحاقات بعدی حکم به رد ا
-
رأی
هماستناد
شماره 9000/1035/110 1403/2/3
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رأی وحدت رویه 140368390019301637 دیوان عالی کشور — 1404/10/23
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
نظریات مشورتی 24
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1267 مورخ 1398/08/20
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1910 مورخ 1399/02/23
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/52 مورخ 1402/01/29
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/791 مورخ 1401/08/28
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ضرورت زندانی بودن محکوم علیه مربو
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/1081 مورخ 1402/12/27
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز احراز این شرایط ضروری است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2863 مورخ 1396/11/17
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است که به اجرای حکم حبس تحت نظارت س
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/305 مورخ 1398/03/13
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/363 مورخ 1400/05/12
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1596 مورخ 1401/02/26
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/223 مورخ 1400/05/20
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/488 مورخ 1401/06/09
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1846 مورخ 1399/01/30
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مطرح شده که به بررسی موضوعاتی مانند
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/279 مورخ 1402/05/13
مواد 62، 46 و 58 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1409 مورخ 1400/11/03
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/789 مورخ 1403/12/11
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/507 مورخ 1400/05/06
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1239 مورخ 1400/10/26
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 یک تصمیم قضایی است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/362 مورخ 1400/04/16
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1705 مورخ 1401/01/22
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در مورد محکومین به حبس و ارتباط آن
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/1078 مورخ 1404/02/28
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/747 مورخ 1399/07/09
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجاز است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/98 مورخ 1402/02/30
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و سیاق تبصره 2 الحاقی مصوب 1399 به
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 99-186/2-1935 مورخ 1399/12/10
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
درخواست محکومعلیه بر استفاده از دستبند الکترونیک
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آیا قاضی اجرای احکام در صورت درخواس
نشستهای قضایی 2
-
نشست قضایی
هماستناد
شرایط قانونی استفاده از سامانه های الکترونیکی برای محکومین
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مقرر شده بود: «در جرایم تعزیری از د
-
نشست قضایی
هماستناد
نظام نیمه آزادی در جرایم مواد مخدر
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392که صرفا از درجه پنج تا هشت آمده و مو
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 62 — قانون مجازات اسلامی
ماده 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با تصویب آیین نامه اجرایی مراقبت
مقرراتِ مرتبط 1
-
دستورالعمل
هماستناد
دستورالعمل تعیین محدوده مراقبتی محکومان تحت نظارت سامانههای الکترونیکی
ماده 62 قانون مجازات اسلامی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
