نکتهٔ فقهی: بیع عهدی (بیع تملیکی)

مراد از بیع تملیکی، که در منابع حقوقی در برابر بیع عهدی به کار می‌رود، این است که انتقال و تملیک مبیع به خریدار و ثمن به فروشنده به محض ایجاب و قبول صورت گیرد و نیازی به عمل حقوقی دیگری نباشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در بیع تملیکی، انتقال و تملیک مبیع به خریدار و ثمن به فروشنده به محض ایجاب و قبول صورت می‌گیرد و نیازی به عمل حقوقی دیگری نیست. شاخه: مدنی

مراد از بیع تملیکی، که در منابع حقوقی در برابر بیع عهدی به کار می‌رود، این است که انتقال و تملیک مبیع به خریدار و ثمن به فروشنده به محض ایجاب و قبول صورت گیرد و نیازی به عمل حقوقی دیگری نباشد.

البته یک تحلیل این است که بگوییم جوهر تمامی عقود تعهد است، اما این تعهد در عقود تملیکی فوراً اجرا می‌شود و در عقود عهدی اجرای آن با تأخیر همراه است. در منابع فقهی تقسیم بیع به تملیکی و عهدی صریحاً مطرح نشده، ولی این بحث وجود دارد که آیا ماهیت و حقیقت بیع تملیک است یا تعهد به انتقال مبیع و ثمن، که به گونه ای به تقسیم مزبور در گستره عقود اشعار دارد؛ اما بر این دیدگاه که فقها عقد بیع را دو قسم می‌دانند دلالت ندارد. منبع: ج۱، ص۸۲ ـ۱۱۹، تقریرات درس محمدحسین نائینی، قم ۱۴۱۳