واژه بنیادین دیگر در تعریف اجرای احکام مدنی

واژه بنیادین دیگر در تعریف اجرای احکام مدنی، دادگاه است. دایره اجرا بنا به اصل و در شمار نزدیک به تمام موارد مشغول به اجرای حکمی است که دیدگاه پایانی دادگاه صالح نسبت به یک مناقشه مدنی است. دادگاه ها مراجع اصولی در تجلی ماموریت های دادگستری هستند. دادگاه نخستین صادر کننده حکم افزون بر این ماموریت مهم که موجب تغذیه دایره اجرا هست به دو روش دیگر در فرآیندهای اجرا دخالت دارد. دو نقش درخور اهمیت که افزون بر صدور حکم و اجرائیه در قلمرو اجرا دیدنی است عبارتنداز؛ ارائه رهنمود به دایره اجرا در هر موقعیت که عوامل اجرا با ابهام، اجمال اشکال در مفاد و مدلول حکم یا نسبت بین عملیات اجرا با مقصود دادگاه نخستین روبرو شوند و نیز نظارت بر عملیات اجرای حکم بدین منظور که اراده و دیدگاه نهفته در رای و اجرائیه دستخوش دگرگونی نشود. نظارت دادگاه نخستین از آغاز جریان تا پایان آن ادامه دارد. به گونه ای که در فرآیند پایانی عملیات اجرایی تایید و تنفیذ اقدامات اجرایی وابسته به اظهار نظر قضایی دادگاه است (ماده ۱۴۳ ق.ا.ا.م همچنین نوع نظارتی که دادگاه بر اقدامات اجرایی دارد از گونه استصوابی است. نظارت دادگاه از نوع اطلاعی و کسب آگاهی نیست. از اینرو حتا بدون درخواست دایره اجرا در موارد بیشماری دادگاه با آگاهی سرخود یا درخواست دوسوی اجرا حق ورود به فرآیند اجرا داشته و می تواند عملیات درخور ایراد را باطل نماید یا به مدار درست سوق دهد. عوامل اجرا از جمله قاضی اجرای احکام تاب برابری اختلاف دیدگاه یا واکنش متفاوت برابر دستور دادگاه ندارد.