وسایل و ابزار کار مورد نیاز داد باخته — همینطور وسایل کار از حد نیاز عرفی

به موجب بند (ه) ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م نمونه دیگر از اموال مشمول مستثنیات دین عبارت است از وسایل و ابزار کار کسبه پیشه وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفل ایشان لازم است. از آنجا که ابزار و وسایل کار با حیات اقتصادی و جریان زندگی صاحب آن پیوند ناگسستنی دارد، قانونگذار این اموال را در ردیف مستثنیات دین قرار داد. مال موضوع این مقرره و نیز شخص برخوردار از این امتیاز در خور بحث و واکاوی است. این بحث در همان مبحث اصلی مستثنیات دین به عنوان یکی از طواری وارد بر اجرا دنبال می شود. به نحو گذرا اشاره می شود به اینکه بین وسایل و ابزار کار با فعالیت حرفه ای و شغلی داد باخته باید پیوند مشخصی برقرار باشد. همینطور وسایل کار از حد نیاز عرفی فراتر نباشد. پاره ای از اموال و وسایل در تعریف ابزار و وسایل کار قرار می گیرد اما از تفسیر منطقی ابزار تحت شمول مستثنیات دین خارج است. برای نمونه مغازه، دفتر اداری، حق کسب و پیشه یا سرقفلی می تواند بنا به تعریف عام وسیله و محل فعالیت تلقی شود. اما به حتم شدت وابستگی و نیاز نسبت به این اموال به گونه ای نیست که با امرار معاش ضروری داد باخته و افراد تحت تکفل وی گره بخورد. برابر نظریه شماره ۷/۹۲/۱۶۷۰ مورخ ۱۳۹۲/۰۸/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه محل کسب و پیشه اعم از عرصه و ساختمان مشمول بند (و) ماده ۵۲۴ ق.آ.د.م (بند ه ماده ۲۴ ق.ن.ا.م. م) نیست. همچنین برابر نظریه شماره ۷۱۹۸۷۰۳ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۱۶ آن اداره کل ب. ت. ب. اینکه خود مغازه جزء مستثنیات دین نیست، مبلغی که در ضمن عقد اجاره تحت هر عنوان از قبیل ودیعه، سرقفلی و .... به موجر پرداخت می شود جزء مستثنیات دین محسوب نمی شود. از سویی وسیله نقلیه مانند تاکسی و خودرو موضوع مسافر کشی می تواند وسیله امرار معاش و ابزار کار صاحب آن در نظر آید. اما در بند (ه) ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م به آن اشاره نشده است. علت حذف وسیله نقلیه مورد نیاز و متناسب با شان به عنوان مستثنیات دین گویا به انگیزه گسترش استفاده از وسائل حمل و نقل عمومی و کاهش رفت و آمدهای غیر ضروری شهری و آلودگی بوده است. اما به هر روی تاکسی و وسیله نقلیه که ابزار کار داد باخته است و تنها محل گذران زندگی اوست و فراتر از شان و نیاز او هم نیست می تواند در زمره مستثنیات دین قرار گیرد. در ماده ۶۱ آیین نامه اصلاحی اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و .... خودرو در ردیف مستثنیات دین در نظام اجرای ثبت قرار گرفت. وسایل و ابزار کار داد باخته هر چند در ردیف مستثنیات دین قرار گیرد و دارای ویژگی های مقرر در بند (۵) ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م باشد، اما به مانند اموال پیش گفته با تحقق شرایط مقرر در تبصره ۲ ماده ۲۴ و ماده ۲۵ ق.ن.ا.م.م از وضعیت منع مطلق در بازداشت بیرون می آید و با اثبات مراتب از سوی دادبرده برای استیفای محکوم به بازداشت خواهد شد. بدین نحو که داد باخته ثابت نماید ابزار و وسیله کار داد باخته به فروش رفته و ثمن حاصل از فروش از سوی او به منظور دیگری چون سرمایه گذاری، بهره برداری می شود. یا اینکه ثابت شود داد باخته از روی آگاهی و عمد مال ناشی از قرض یا موضوع تعهد را بزار و وسایل کار را در بازداشت قرار داده و جریان دستیابی به محکوم به را از محل - اگر تاکسی وسیله امرار معاش دارنده آن باشد از مصادیق مستثنیات دین مندرج در بند ۳ ماده ۶۵ قام است و قابل