وصیت عهدی: ماهیت

ماهیت وصیت عهدی چیست، عقد تا نیاز به قبول داشته باشد یا ایقاع که نیاز به قبول ندارد؟ • بسیاری آن را از ایقاعات دانسته و گفته‌اند: نیاز به قبول ندارد، حتی در صورتی که موصی شخصی را به عنوان وصی تعیین کند؛ زیرا در صحت وصیت در این صورت، عدم رد از سوی وصی کفایت می‌کند، نه اینکه قبول شرط صحت وصیت باشد، و بنابر پذیرش شرط بودن قبول در این صورت، قبول شرط صحت وصیت نخواهد بود؛ بلکه شرط وصایت وصی؛ یعنی وصی گردیدن او است؛ بدین معنا که اگر وصیت به او ابلاغ شود، با قبول آن، وصایت یعنی وصی شدن او تحقق می‌یابد؛ لیکن بنابر مشهور، اگر وصیت به او نرسد تا موصی بمیرد یا به او برسد؛ لیکن نه قبول کند و نه رد تا زمانی که موصی بمیرد، وصیت نسبت به او لازم می‌شود و نمی‌تواند آن را رد کند. بنابر این، صحت وصیت مشروط به قبول وصی نخواهد بود؛ • بلکه برخی بر عقد نبودن وصیت عهدی، ادعای قطعیت، بلکه ضرورت کرده‌اند؛ • لیکن در مقابل، جمعی در صورت تعیین شخص به عنوان وصی، قبول او را شرط صحت وصیت دانسته‌اند. بنابر این، وصیت به ولایت [ وصایت ] عقد خواهد بود؛ • برخی بودن قبول وصی در صحت وصیت را به همه فقها نسبت داده‌اند. منبع: مفتاح الکرامة، ج۱۹، ص۶۱۵ · جواهر الکلام، ج۲۸، ص۲۴۲ · ج۳، ص۳۳۵ · تذکرة الفقهاء، ج۲۲، ص۵