وصیت (فقه): زمان لزوم بلوغ وصیّ

با فرض این‌که بالغ بودن وصیّ را شرط بدانیم، هم‌چنین شرایط دیگر مانند: عقل ، اسلام ، و بر طبق نظر بعضی از فقیهان، عدالت و نیز حریّت را لازم بدانیم، آیا رعایت این شرایط در وقت وصیّت لازم است یا در وقت مرگ موصی، یا در هر دو زمان، و یا لازم است که در وقت وصیّت تا زمان فوت موصی استمرار داشته باشد؟ در این‌باره دیدگاه‌های مختلفی مطرح گردیده است: الف: وجود شرایط قبل از وصیّت لازم است زیرا این شرایط به‌منزله شرایط عقد است. بنابراین باید در حین عقد، وصیّت وجود داشته باشد. ب: وجود شرایط در وقت وصیّت کافی است. برخی از فقها در این‌باره ادّعای اجماع نموده و معتقدند قبل از این زمان، تصرّفی صورت نپذیرفته و اِعمال ولایت نگردیده است، بنابراین اعتبار شرایط بی‌فایده است. ج: وجود شرایط در هر دو زمان (وقت وصیّت و وقت فوت موصی) لازم است، زیرا زمان فوت موصی، زمان ثبوت تصرّف است و زمان انجام وصیّت، زمان قبول آن است. بنابراین در هر دو، زمان لازم است. باید توجه داشت، رعایت شرایطی که ذکر شد مبنی بر این است که وصیّت از عقود باشد، ولی اصل این نظریّه مورد توافق فقها نیست و برخی معتقدند وصیّت از ایقاعات است. بر فرض این‌که وصیت از عقود باشد، تاخیر در قبول آن منعی ندارد. منبع: شرائع الاسلام، ج۲، ص۲۰۳ · تذکرة الفقها (طبع قدیم)، ج۲، ص۵۱۱ · غایة المرام، ج۲، ص۴۴۵ · المبسوط، ج۴، ص۵۲ · موسوعة الامام الخویی، ج۳۳، ص۲۹۶-۲۹۸