وضعیت صغیر مجنون و نائم

ممکن است افراد غیر بالغ و مجنون اقدام به رانندگی با وسایل نقلیه کنند. این عده دارای مسئولیت کیفری نیستند ولی در صورت وقوع حادثه و قتل یا صدمه بدنی عاقله باید دیه را با شریط مقرر پرداخت نماید و ب. ت. ب. بیمه بودن وسایل نقلیه این پرسش مطرح میشود ۴۸۸ هو لو بطئ جرحه أو جراحه فمات ورثه؛ لأنه استصلاح الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة؛ جلد ۲. ص ۳۴۷: فإن کان بالابن جرح قبطه الأب فمات الابن من ذلک، فإن هذا لیس بقاتل، وهو یرثه، ولا کفارة علیه و لا دیة، لأن هذا بمنزلة الأدب و الاستصلاح و الحاجة من الولد إلی ذلک و إلی شبهه من المعالجات. مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، جلد ، ص ۸۱ ۴۸۹ - شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام جلد ۴، ص ۱۸ لا خلاف و لا کلام فی أن میراث المقتول لغیر القاتل ممن یرته و إن بعد أو تقرب بالقاتل و لو فقد فللإمام فقه الصادق علیه السلام، جلد ۲۴، که آیا بیمه گر تکلیفی دارد به جای عاقله نیز دیه را جبران نماید یا اینکه او تنها مسئوایت دارنده و متصدی اتومبیل را پوشش میدهد نه مسئولیت عاقله؟ همچنین آیا قتل مورث توسط صغیر یا مجنون یا کسی که تحت خواب مصنوعی است یا در حین رانندگی به خواب می رود مانع از ارث دیه یا ارث از همه ترکه در فرض عمدی بودن) می شود یا خیر؟ برخی از فقها در صورت عمدی بودن عمل این عده به صورت مطلق، حکم به ممنوع شدن از ارت داده اند ۲۹۰ زیرا حکم ممنوعیت از ارث وضعی است نه تکلیفی تا نیاز به شرایط تکلیف داشته باشد. برخی دیگر عمد این عده را نیز در حکم خطا می دانند که در این صورت از همان قواعد پیروی خواهد کرد ممنوع شدن از دیه). ۲۹۱ برخی نیز صغیر و مجنون را از شخص نائم جدا نموده و در مورد عمد نائم منع از ارث را قبول ندارند. ۴۹۲ برخی از حقوقدانان بین صغیر ممیز و غیر ممیز تفاوت قائلند و می گویند: هرگاه قتل به وسیله مجنون یا صغیر غیر ممیز واقع شود، قاتل محروم از ارث نخواهد شد؛ اما اگر قاتل صغیر ممیز باشد از ارث مقتول محروم خواهد شد؛ زیرا با توجه تمییز در این قاتل قتل عمد به وسیله او می تواند ارتکاب گردد. این وضع در مورد عمل عمدی است اما در مورد عمل غیر عمدی مانند سرعت بالا یا عبور از چراغ قرمز نظر صحیح ممنوعیت از ارث دیه م. ب.. در مورد پوشش بیمه ای نیز باید گفت که مسئولیت عاقله تابعی از اصل مسئولیت و دخالت راننده اتومبیل است و اگر از نظر قواعد خود راننده متعهد به پرداخت نباشد و این مسئولیت عهده دیگری قرار گیرد باعث تغییر مسئولیت بیمه گر نمی شود زیرا تغییر مسئول تنها در باره اشخاص است نه در باره بیمه گر ایراد نشود که بیمه گر مسئولیت دارنده متصدی وسیله نقلیه را پوشش میدهد نه عاقله را زیرا پاسخ می دهیم که بر اساس قواعد بیمه مسئولیت مدنی برای اثبات تعهد بیمه گر انتساب حادثه به اتومبیل کافی است اما اینکه چه ۴۹۰ - و القتل بالسبب مانع، وکذا قتل الصبی و المجنون و النائم قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام جلد ۳، ص ۳۴۷ الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، جلد ۲، ص ۳۴۷. ۴۹۱ - تلخیص الخلاف و خلاصة الاختلاف - منتخب الخلاف جلد ۲، ص ۲۴۸ غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام، جلد ۴، ص ۱۶۹؛ و عمد الصبی و المجنون بحکم الخطأ، فی ثان مما عدا الدیة علی المختار کالنائم و الساقط من غیر اختیار، فما فی کشف اللثام عن بعضهم من منع الصبی والمجنون من الإرث بتعمدهما القتل لعموم لا میراث القاتل و نحوه - واضح الضعف جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، جلد ۳۹، ص ۴۱. ۴۹ شهیدی دکتر مهدی ارث سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها سمت چاپ دوم ۱۳۷۶، ص ۵۲ شخصی عهده دار مسئولیت است یا این مسئولیت ممکن است تغییر کند و از شخصی به شخص دیگر منتقل گردد اثری در باره با تعهدات قرار دادی بیمه گر ندارد. ۲۹۲ - تطبیق حادثه رانندگی و هدم»