دکترین
وضعیت معامله انجام یافته بین داد باخته و انتقال گیرنده — در رویه قضایی دیدگاه های گوناگون مفسرین
- شمس دکتر عبدالله آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته جلد سوم نشر دراک چاپ دهم ۱۳۸۶ ش ۷۱۵. - کاتوزیان، دکتر ناصر، حقوق مدنی در نظم کنونی تفسیر ذیل ماده ۲۱۸ مکرر ق.م.ص ۲۱۲. اسفند ۱۳۵۱. شر ۲۱، ص ۱۰۳ به با..
- کاتوزیان، دکتر ناصر، حقوق مدنی در نظم کنونی تفسیر ذیل ماده ۲۱۸ مکرر ق.م.ص ۲۱۲. کاتوزیان دکتر ناصر مقاله سوء استفاده از حقی یا تقصیر در اجرای حق نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی قابل استناد نباشد و در نتیجه بتواند طلب را از آن محل استیفا کند، ولی معامله نسبت به دیگران و در رابطه بین مدیون و طرف قرارداد باطل نمی شود. وضع حقوقی معامله با «عدم نفوذ نیز که در مواد قانون مدنی از آن یاد شده، تفاوت دارد چرا که عدم نفوذ هم، مانند بطلان مفهومی نسبی نیست.
اداره کل حقوقی و تدوین مقررات قوه قضائیه به موجب دیدگاه شماره ۷/۹۴/۳۵۶۵ مورخ ۱۳۹۴/۱۲/۲۶ این معامله را صحیح دانسته و جرم بودن عمل انتقال دهنده و یا انتقال گیرنده را در تلازم با بطلان معامله ندانسته است. بر پایه این دیدگاه معامله مزبور مشمول اصل صحت معاملات بوده و مسئولیت انتقال گیرنده به پرداخت محکوم به از باب جریمه نشانه صحت معامله است.
در رویه قضایی دیدگاه های گوناگون مفسرین قانون مدنی رسوخ یافته و این منبع را نیز متاثر از آرا و برداشت های مختلف نموده است. شعبه ۵ دیوان عالی کشور در دادنامه شماره ۱۴۰۲۰۶۳۹۰۰۰۰۹۷۸۴۰۳ مورخ ۱۴۰۲/۱۲/۰۲ اظهار عقیده نموده: «... ن. ب. ا. بیع واقع شده فی ما بین خ. ر. ا. و دوم داد باخته و مادر او به صورت صوری و به جهت فرار از پرداخت دین صورت گرفته لذا عقد واقع شده وفق بند ۱ ماده ۱۹۰ و مواد ۲۱۸ و ۲۱۸ مکرر قانون مدنی ایضا مستفاد از ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی مقصود ماده ۲۱ ق.ن.ا.م.
م) بوده و رای وحدت رویه ۲۹۴۰ مورخ ۱۳۳۷/۱۰/۲۵ هیات عمومی دیوان عالی کشور محکوم به بطلان است. همینطور بیع واقع شده بین خواندگان ردیف دوم و سوم ایادی بعدی مستندا به ماده ۳۶۵ قانون مدنی از آنجا که بیع فاسد اثری در تملک ندارد و ب. ت. ب. ماده ۳۴۶ قانون مدنی فاسد و باطل است. در این رای شعبه دیوان تصریح می نماید برای تحقق معامله با انگیزه فرار از پرداخت دین وجود محکوم به یا تقدم صدور حکم علیه مدیون بر انعقاد شرط نیست و صرف تقدم دادخواست مطالبه دین بر قرارداد ناقله دین کافی است.
۱ - رف، کاتوزیان دکتر … - قواعد عمومی قراردادها. جلد ۲. انتشارات گنج دانش. چاپ پنجم ۱۴۰۰. ش ۴۴۰. - دادنامه ش ۱۴۰۲۴۹۳۹۰۰۰۰۹۲۵۲۹۹ مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۱۹ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان سمنان متضمن جدایی جنبه کیفری با جنبه حقوقی و بی نیازی دادگاه حقوقی برای بطلان معامله به صدور حکم قطعی بر محکومیت مدیون در پرداخت دین است.
۱ - رف، کاتوزیان دکتر ناصر حقوق مدنی - قواعد عمومی قراردادها. جلد ۲. انتشارات گنج دانش. چاپ پنجم ۱۴۰۰. ش ۴۴۰. - دادنامه ش ۱۴۰۲۴۹۳۹۰۰۰۰۹۲۵۲۹۹ مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۱۹ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان سمنان متضمن جدایی جنبه کیفری با جنبه حقوقی و بی نیازی دادگاه حقوقی برای بطلان معامله به صدور حکم قطعی بر محکومیت مدیون در پرداخت دین است.
دادنامه مزبور از حیث استناد به رای وحدت رویه و مفاد ماده ۲۱ ق.ن...م. درنگ پذیر است. در رای وحدت رویه یاد شده مستند به ماده ۲۱۸ قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷ بر عدم نفوذ معامله تصریح شده بود. در متن ماده اخیر نیز مطلبی از باطل بودن معامله به میان نیامده بلکه دریافت عوض مال از دارایی انتقال گیرنده در فرض تلف یا انتقال مال نشانگر بقای معامله و ترتب آثار قانونی بر آن است. دیدگاه مزبور مفید بطلان معامله به قصد فرار از پرداخت دین در آرای دیگر از جمله دادنامه شماره ۱۴۰۲۰۳۶۳۹۰۰۰۵۴۳۵۶۸۹ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۲۹ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان لرستان نیز بازتاب یافته است.
از سویی برخی دادگاهها بر این باور هستند که شرط وقوع معامله با انگیزه فرار از پرداخت دین محکومیت قطعی پیشین انتقال دهنده و حتا صدور اجرائیه علیه اوست. در پرونده کلاسه ۱۴۰۱۶۸۹۲۰۰۰۶۶۸۰۴۲۷ شعبه ۵۹ دادگاه تجدیدنظر استان تهران در تایید دادنامه صادر از شعبه ۱۵۶ دادگاه عمومی حقوقی تهران از این دیدگاه پیروی نموده است. این دیدگاه درخور نقد جدی است. چه هیچ مدیون عاقلی تا صدور حکم قطعی محکومیت شکیبایی نمی کند تا پس از آن برای فرار از پرداخت دین، اموال خود را از دسترس خارج و به دیگران واگذار نماید.
به هر روی دیدگاه واحدی در خصوص وضعیت حقوقی معامله به قصد فرار از پرداخت دین وجود ندارد. بین حکم ماده ۲۱۸ ق.م و بخش اخیر ماده ۲۱ ق.ن.ا.م.م نمی توان آمیزشی برقرار ساخت عبارت اخیر این ماده متضمن این برداشت است که در صورت تلف مبیع یا ترتب آیادی مسئولیت انتقال گیرنده تامین و پرداخت محکوم به از محل دارایی خود است. از سویی چنانچه در ادامه از دارایی تازه بدست آمده داد باخته و یا از محل مالی که انتقال گیرنده برابر تبصره ماده ۳۴ ق.ا.ا.م به جانشینی از دادباخته معرفی می کند بتوان محکوم به را استیفا نمود، آثار معامله انجام یافته پایدار می ماند. بنابراین بنای تعرض بر این معامله تامین حقوق داد باخته است و با این وصف موضوع در لحوق تئوری مراعی قرار می گیرد.
⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد.
به هر روی دیدگاه واحدی در خصوص وضعیت حقوقی معامله به قصد فرار از پرداخت دین وجود ندارد. بین حکم ماده ۲۱۸ ق.م و بخش اخیر ماده ۲۱ ق.ن.ا.م.م نمی توان آمیزشی برقرار ساخت عبارت اخیر این ماده متضمن این برداشت است که در صورت تلف مبیع یا ترتب آیادی مسئولیت انتقال گیرنده تامین و پرداخت محکوم به از محل دارایی خود است. از سویی چنانچه در ادامه از دارایی تازه بدست آمده داد باخته و یا از محل مالی که انتقال گیرنده برابر تبصره ماده ۳۴ ق.ا.ا.م به جانشینی از دادباخته معرفی می کند بتوان محکوم به را استیفا نمود، آثار معامله انجام یافته پایدار می ماند. بنابراین بنای تعرض بر این معامله تامین حقوق داد باخته است و با این وصف موضوع در لحوق تئوری مراعی قرار می گیرد.
اما از جهتی توصیف مالکیت انتقال گیرنده به مالکیت مراعی با ایراد روبرو خواهد بود. مالکیت مراعی بدان معنا است که قطعی شدن مالکیت منتقل الیه منوط به تعیین تکلیف یک وضعیت احتمالی دیگر است؛ بدین نحو که با منتفی شدن مانع احتمالی کشف می شود که
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3
موارد مرتبط 77
آرای مرتبط 18
-
رأی
هماستناد
استیفای حقوق محکوم له از سایر اموال محکوم علیه
ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 31 مورخ 1363/09/05 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تعیین صلاحیت دادگاه در دعاوی مرتبط با اموال غیر منقول و استثناهای ماده 23 قانون آیین دادرسی مدنی
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی اصل صلاحیت دادگاهی است که خوانده دعوی در ح
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوی صدور حکم ورشکستگی
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ارتباط اقامتگاه مندرج در سامانه ثنا و صلاحیت دادگاه
مواد 21 و 22 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تعیین صلاحیت دادگاه در پرونده ورشکستگی بر اساس محل اقامت خوانده توسط دیوان عالی کشور
مواد 21، 26 و 27 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خوانده در دعوای ورشکستگی
مواد 21 و 496 قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین مواد 543 و 544 قانون تجارت
-
رأی
هماستناد
پرداخت دیه از بیت المال
قانون مدنی و 197 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 21
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 31 مورخ 1363/07/30 هیات عمومی دیوان عالی کشور
مواد 21 قانون آیین دادرسی مدنی و 4 لایحه قانونی تشکیل دادگاه های مدنی خاص
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در حالت تعدد خواندگان
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 21
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز ازدواج مجدد
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 21
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 21 مورخ 1363/07/30 هیات عمومی دیوان عالی کشور | صلاحیت دادگاه صلح در رسیدگی به درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش در محل اقامت خوانده
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی که مقرر می دارد: دعاوی راجع به دادگاه هایی
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح به رسیدگی به دعاوی ورشکستگی
مواد 21 و 22 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در حالت تعدد خواندگان
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 21
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز ازدواج مجدد
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 21
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۳۱ مورخ ۱۳۶۳/۰۷/۳۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور رسیدگی به درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای صیغه طلاق در صلاحیت دادگاه صلح محل اقامت خوانده می باشد.
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی که دادگاه محل اقامت خوانده را مرجع صالح اع
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره ۶۸۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور (حقوقی) در خصوص صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده به دعوی چک
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی سابق
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای اشتباه در کاربری ملک خریداری شده
مواد 365 و 366 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر شرط مجهول بر عقد
ماده 365 قانون مدنی
نظریات مشورتی 8
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
جرم معامله به قصد فرار از دین نسبت به اجرائیه های صادره از مراجع قضایی و ملاک تحقق جرم مذکور در احکام صادره
ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1455 مورخ 1398/09/26
ماده 21 از قانون شورای های حل اختلاف و نیز ماده 15 از قانون آیین دادرسی مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7890 مورخ 1373/11/16 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مرجع صالح براى رسیدگى به دعاوى اسناد سجلی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی: دعاوی راجعه به دادگاههایی که رسیدگی نخستی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/3039 مورخ 1396/12/08
ماده 365 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1114 مورخ 1401/10/17
ماده 365 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2927 مورخ 1395/11/17
ماده 365 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/72 مورخ 1402/05/20
مواد 365 و 391 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/48 مورخ 1402/04/30
ماده 365 قانون مدنی
نشستهای قضایی 7
-
نشست قضایی
هماستناد
تحقق بزه انتقال مال به قصد فرار از دین پس از صدور حکم قطعی از سوی دادگاه صلح
ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
جرم بودن یا نبودن انتقال امتیاز وام بانکی به دیگری از سوی محکوم علیه
ماده 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان تلف حکمی با تعاقب ایادی
مواد 7 و 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
گذشت در معامله به قصد فرار از دین
مواد 16 و 21 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
دادگاه صالح رسیدگی به دعاوی راجع به مال غیرمنقول
ماده 21 قانون فوق الذکر (ماده 11 قانون آیین دادرسی مدنی جدید
-
نشست قضایی
هماستناد
حق وکالت کارآموزان وکالت در دعاوی مطروحه دیوان عالی کشور
قانون آیین دادرسی مدنی ماده 21
-
نشست قضایی
هماستناد
صدور قرار اناطه نسبت به اموال منقول
قانون آیین دادرسی مدنی ماده ای عام تر از ماده 21
مواد مرتبط 4
-
استناد
از این صفحه
ماده 21 — قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
استناد
از این صفحه
ماده 365 — قانون مدنی
ماده 365 قانون مدنی از آنجا که بیع فاسد اثری در تملک ندارد و با توجه به ما
-
استناد
از این صفحه
ماده 346 — قانون مدنی
ماده 346 قانون مدنی فاسد و باطل است
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 21 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 21 قانون آیین دادرسی مدنی مقصود ماده 21 ق
دکترین 40
-
مقاله
هماستناد
و در اختیار داد برده جدید داد باخته حکم قطعی منقوض قرار
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
با رخداد پیش آمده داد برده دادنامه نهایی ناچار است به استناد
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
با رخداد پیش آمده داد برده دادنامه نهایی ناچار است به استناد
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
و نقل و انتقال عادی چنین مالی اثر حقوقی در مشروعیت نداشته
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
احکام قانونی ناظر بر عقود فاسد
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
احکام قانونی ناظر بر عقود فاسد
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسکن به دست آمده از جرم یا مناسبات نامشروع
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسکن به دست آمده از جرم یا مناسبات نامشروع — مال به دست آمده از طریق نامشروع
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دگرگونی مقررات و تشریفات قانونی — گاه در فاصله شروع به اجرای حکم
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۳۶۵ ق
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بطلان نقل و انتقال مال توقیف شده — از تاریخ صدور دستور موقت و تامین
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بطلان نقل و انتقال مال توقیف شده — توقیف شده و ایجاد تعهد نسبت به
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بطلان نقل و انتقال مال توقیف شده — توقیف شده و ایجاد تعهد نسبت به
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — معیار آسان و در دسترس برای یافتن
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — یا به موجب ماده ۶۵۴ ق
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — یا به موجب ماده ۶۵۴ ق
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم جریان دادرسی فوری بر موضوع نامشروع — دادرسی اقتضاء دارد
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم جریان دادرسی فوری بر موضوع نامشروع — بنابراین چنانچه در دعوای مبتنی بر خرید
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم جریان دادرسی فوری بر موضوع نامشروع — بنابراین چنانچه در دعوای مبتنی بر خرید
ماده 365 ق.م
-
مقاله
هماستناد
سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور — یکی از سامانه های کاربری که برای
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور — عوامل اجرای احکام مدنی به شکل مستقیم
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
کنشگران عرصه اجرا — تفویض ماموریت های دادورز و همراهی
مواد 18، 21 و 25 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
کنشگران عرصه اجرا — گزارش رخدادهای کیفری در حین اجرای حکم
مواد 18، 21 و 25 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
کنشگران عرصه اجرا — گزارش رخدادهای کیفری در حین اجرای حکم
مواد 18، 21 و 25 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ضرورت ابلاغ — ابلاغ حکم در مواردی آثار اجرایی
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ضرورت ابلاغ — با ابلاغ حکم قطعی داد باخته در
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ضرورت ابلاغ — با ابلاغ حکم قطعی داد باخته در
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ممنوعیت تصدی مدیر عاملی در شرکتهای تجارتی
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بهره از ضمانت اجراهای مدنی کیفری و شبه کیفری
مواد 16، 17، 21 و 25 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بهره از ضمانت اجراهای مدنی کیفری و شبه کیفری — در قانون تازه برای سرکوب قصد فرار
مواد 16، 17، 21 و 25 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بهره از ضمانت اجراهای مدنی کیفری و شبه کیفری — مواد ۱۶۸ و ۱۸ ق
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بهره از ضمانت اجراهای مدنی کیفری و شبه کیفری — موضوع دیگری که همواره دادبردگان مالی را
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بهره از ضمانت اجراهای مدنی کیفری و شبه کیفری — موضوع دیگری که همواره دادبردگان مالی را
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — به ترتیب یاد شده در بند پیشین
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — ماده ۲۱ ق
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — ماده ۲۱ ق
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
تبلور اصل در مقررات اجرا — پیدایی و معرفی امول داد باخته مدعی
مواد 18 و 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
درخواست تعدیل در میزان اقساط معین شده برای پرداخت محکوم به (تبصره
مواد 18 و 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
تبلور اصل در مقررات اجرا — درخواست تعدیل در میزان اقساط معین شده
مواد 18 و 21 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
فقدان وصف جزایی محرومیت ها
ماده 21 ق.ن.ا.م.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
