وظایف قاضی اجرای احکام کیفری — در حوزه های قضایی به تناسب شمار

با این که دادستان عالی ترین مقام در اجرای حکم کیفری است و برابر ماده ۴۸۴ ق.آ.د.ک ماموریت اجرا مستقیم در عهده وی قرار گرفته است، اما ب. ت. ب. مسئولیتهای گوناگون دادستان یکی از دادیاران دادسرا به عنوان جانشین وظایف اجرا را دنبال می کند. ماده ۴۸۵ ق.آ.د.ک مقرر میدارد: «معاونت اجرای احکام کیفری به تعداد لازم قاضی اجرای احکام کیفری مددکار اجتماعی مامور اجراء و مامور مراقبتی در اختیار دارد. قاضی اجرای احکام کیفری مجموعه ای از وظایف مرتبط با اجرا و نظارت بر زندان را عهده دار است. ماده ۴۸۹ ق.آ.د.ک در این باره مقرر میدارد: «وظایف قاضی اجرای احکام کیفری عبارت است از الف - صدور دستور اجرای احکام لازم الاجرای کیفری و نظارت بر شیوه اجرای آنها ب نظارت بر زندانها در امور راجع به زندانیان پ - اعلام نظر درباره زندانیان واجد شرایط عفو و آزادی مشروط مطابق قوانین و مقررات ت - اعطای مرخصی به محکومان بر اساس قوانین و مقررات ث - اتخاذ تصمیم درباره محکومان سالمند، مبتلایان به بیماری های روانی و بیماریهای جسمی صعب العلاج و سایر افراد محکوم نیازمند به مراقبت و توجه ویژه، از قبیل صدور اجازه بستری برای آنها در مراکز درمانی بر اساس ضوابط و مقررات ج - اجرای سایر وظایفی که به موجب قوانین و مقررات برای اجرای مجازاتها وضع شده یا بر عهده قاضی اجرای احکام کیفری یا ناظر زندان قرار گرفته است. همچنین قاضی اجرا برابر بند (پ) ماده ۴۷۵ ق.آ.د.ک در رویاوریی با دو حکم نسبت به یک اتهام علیه یک متهم وظیفه دارد به نمایندگی از دادستان از دیوان عالی کشور درخواست اعاده دادرسی نماید. در حوزه های قضایی به تناسب شمار پرونده ها و اهمیت موضوعات چند شعبه اجرای احکام تاسیس میشود و پرونده ها از سوی رییس واحد اجرا به شعب ارجاع می گردد. پرونده ها مستقیم از دادگاه به سوی دایره اجرا ارسال میگردد. بنابراین در مواردی که آرای دادگاه نخستین در دادگاه تجدیدنظر تایید شده یا رای موضوع اجرا از دادگاه تجدیدنظر یا شعبه ویژه دیوان عالی کشور صادر شده است، نخست پرونده به دادگاه نخستین ارسال شده و با آگاهی آن دادگاه جهت اجرا پرونده به سوی دایره اجرا فرستاده می شود. در این جریان برخلاف شیوه معمول در اجرای احکام مدنی تنها نسخه ای از دادنامه با اجرائیه به دایره اجرا ارسال نمی شود. بلکه کل پرونده باید برای اجرا ارسال شود. ب. ت. ب. منطق حاکم بر اجرای حکم کیفری و روح مقررات اجرا بویژه مواد ۴۹۰ به بعد ق.آ.د.ک قاضی اجرای احکام کیفری تکلیف دارد تا با ملاحظه دستور ارسال پرونده به واحد اجرا ابلاغ رای و قطعیت آن نبود ابهام و اجمال در رای نبود نارسایی قلمی و اشتباه نگارشی، نبود موانع قانونی مقرر در ماده ۵۰۱ ق.آ.د.ک شیوه و ترتیب اجرا، رعایت مرور زمان، مراعات جریان احضار و جلب اعمال مقررات ناظر بر تخفیف مجازات تجمیع پرونده ها در رویارویی با تعدد و تکرار جرم و رفع اثر از تامین کیفری عملیات اجرا را سامان و جریان بخشد.