وکالت‌: شرط وکالت یا عدم عزل در عقد

از آنجا که وکالت از عقود جایز است، هر یک از موکل و وکیل هر زمان که بخواهد می‌تواند عقد را بر هم زند؛ چنان‌که موکل هر وقت بخواهد می‌تواند وکیل ر. ع. ک. یا وکیل از وکالت کناره‌گیری نماید؛ اما اگر وکالت یا عدم عزل وکیل در عقد شرط شود، آیا چنین شرطی موجب لزوم وکالت یا عدم جواز عزل وکیل می‌شود یا نه؟ مسئله دارای چند صورت است: چنانچه در عقد وکالت، شرط عدم عزل وکیل شود، آیا وفا به چنین شرطی واجب است یا نه؟ مسئله اختلافی است. جمعی آن را واجب الوفاء ندانسته و گفته‌اند: موکل هر زمان بخواهد می‌تواند وکیل را برکنار کند؛ لیکن برخی آن را لازم الوفاء و موجب لزوم عقد وکالت دانسته‌اند. شرط وکالت یا عدم عزل وکیل، ضمن عقدی دیگر صورت گیرد. اگر آن عقد جایز باشد، مانند عقد مضاربه که ضمن آن شرط شود عامل، وکیل در فروش خانه مالک باشد یا شرط عدم عزل وکیل شود، بنابر قول منسوب به مشهور ، چنین شرطی لازم الوفاء نیست و موکل هر زمان بخواهد می‌تواند عقد وکالت را بر هم زند یا وکیل را عزل کند؛ لیکن گروهی شرط ضمن عقد جایز را تا زمانی که عقد فسخ نشده، لازم الوفاء دانسته‌اند. بنابراین، تا زمانی که عقد فسخ نشده، موکل حق فسخ وکالت یا عزل وکیل را ندارد؛ اما اگر این شرط، ضمن عقدی لازم همچون بیع، اجاره یا رهن باشد، بنابر مشهور لازم الوفاء خواهد بود، مگر آنکه عقد به سببی باطل یا ابطال گردد. بنابراین، موکل نمی‌تواند تا زمان بقای عقد لازم وکالت را فسخ یا وکیل ر. ع. ک.. منبع: مجمع المسائل، ج۵، ص۵۱ · تکملة العروة الوثقی، ج۱، ص۱۲۲ · الرسائل الفشارکیة، ص۴۵۲ · جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۶۵-۱۶۷