پیامدهای حقوقی حقشرطهای غیرمجاز در حقوق معاهدات؛ بررسی تحلیلی اصل تفکیکپذیری
نویسندگان: موسی زاده, رضا، آذرپندار, احمدرضا
نشریه: مجله حقوقی بین المللی، 2026/09/15
چکیده:
حقشرط، به عنوان ابزاری کلیدی در حقوق معاهدات، انعطافپذیری در پذیرش تعهدات را فراهم آورده و افزایش مشارکت دولتها در معاهدات چندجانبه را تسهیل نموده است. با این حال، برخی از این حقشرطها به واسطه محتوایشان، بنا بر مقررات کنوانسیون ۱۹۶۹ وین در خصوص حقوق معاهدات و دستورالعمل مربوط به حقشرطها مصوب کمیسیون حقوق بینالملل، باطل و بیاعتبار تلقی میشوند. اما این اسناد، پیامدهای حقوقی حقشرطهای غیرمجاز را بهصراحت بیان نمیدارند. این ابهام، پرسش بنیادینی را برمیانگیزد که آیا بطلان یک حقشرط به معنای بیاعتباری کل رضایت دولت نسبت به معاهده است، یا معاهده همچنان معتبر باقی میماند و تنها حقشرط بلااثر میگردد؟ پژوهش حاضر، با تکیه بر تجزیه و تحلیل نظاممند مقررات کنوانسیون ۱۹۶۹ وین، رویه کمیسیون حقوق بینالملل، عملکرد نهادهای معاهداتی، رویه قضایی و دکترینهای حقوقی، بر این فرض استوار است که بطلان یک حقشرط غیرمجاز لزوماً باعث بیاعتباری رضایت دولت در قبال آن معاهده نمیشود. در واقع، اعمال اصل تفکیکپذیری میان حقشرط و رضایت به التزام، پاسخی سازگارتر با منطق حقوق معاهدات و نیازهای نظم بینالمللی معاصر است.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
