پیوست تقنینی حقوق بشری: امکان سنجی و بایسته ها (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: محمدصالح تسخیری محمد رجبی
منبع: مجلس و راهبرد سال 32 پاییز 1404 شماره 123
چکیده
وصول به قانونگذاری باکیفیت، نیازمند فراهم آوردن بینش کامل نمایندگان مجلس برای موضوعهای در دست تصمیمگیری است. نمایندگان برای تدارک این بینش یا به دانش و تجربیات شخصی رجوع میکنند یا از نظر کارشناسان متخصص بهصورت شفاهی یا مکتوب بهره میبرند.
پیوست تقنینی، یکی از گونههای نظر کارشناسی مکتوب است که پیامدهای تصمیمگیری نمایندگان را از منظر یک یا چند بُعد تخصصی متذکر میشود. ازآنجاکه آثار حقوق بشری تصمیمات و کارکردهای نمایندگان مجلس، اهمیت روزافزونی در ساحات داخلی و بینالمللی یافتهاند، این نوشتار به این سؤال میپردازد که درخصوص طرحها و لوایح واصله به مجلس شورای اسلامی با رعایت کدامین بایستهها و با چه سازوکاری میتوان پیوست تقنینی حقوق بشری تمهید کرد. یافتههای این مقاله گویای آن است که پیوست تقنینی حقوق بشری از نوع نظر کارشناسی است و بهدلیل ماهیت و موضوع آن، این پیوستها ضمن برخورداری از زبانی جهانی و منطبق با واژهشناسی حقوق بینالملل بشر، باید از نگاهی فراتقنینی بهره برد. همچنین مقاله با بررسی فروض تعارض میان حقوق بینالملل بشر با فقه و شریعت اسلامی، راهکارهایی همچون عبور از تعارض ظاهری، توجه به جوانب نظریات منطقهالفراغ و فتوای معیار، وصول به اهداف حقوق بشری از راههای سازگار با فقه و نهایتاً ایستادگی بر «موضع حقانی مغایر حقوق بینالملل بشر» را مورد واکاوی قرار داده است. «تقویت نهادهای کنونی مرتبط با مجلس» و «استفاده از تلاش فکری جمعی کارشناسان و صاحبنظران حقوقی و فقهی»، دو اقدام ضروری در این راستا بهشمار میآید. مهمترین فایده پیوست تقنینی حقوق بشری، خارج ساختن مجلس از وضعیت انفعالی و اعطای نقش فعالانه و ابتکارعمل در ساحت حقوق بشر است.
Human Rights Legislative Annex: Feasibility and Requirements
Achieving high-quality legislation requires providing parliamentarians with comprehensive insight into the issues under consideration. Parliamentarians either rely on their personal knowledge and experience or seek expert opinions, either verbally or in writing. A legislative annex is a form of written expert opinion that highlights the implications of parliamentary decisions from one or more specialized perspectives. Given the increasing domestic and international significance of the human rights implications of parliamentary decisions and actions, this study addresses the question of what requirements and mechanisms should be considered to prepare a human rights legislative annex for bills and proposals submitted to the Islamic Consultative Assembly. The findings indicate that a human rights legislative annex is a type of expert opinion annex and, due to its nature and subject, must use a universal language aligned with international human rights terminology while adopting a supra-legislative perspective. The article also examines scenarios of conflict between international human rights law and Islamic jurisprudence and Sharia, proposing solutions such as overcoming apparent conflicts, considering the concept of the “area of discretion” and standard fatwas, achieving human rights objectives through Sharia-compatible methods, and standing firm on “legitimate positions contrary to international human rights law.” Strengthening existing parliamentary institutions and utilizing collective intellectual efforts from legal and jurisprudential experts are two essential actions in this regard. The primary benefit of a human rights legislative annex is to shift the parliament from a reactive stance to a proactive and initiative-taking role in the realm of human rights.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
