دکترین
چابکسازی و کاهش هزینههای دادخواهی در دادرسی مدنی از طریق ایجاد امکان اصلاح دادخواست در برخی دعاوی نادرست و تشدید اقدامات در مقابله با دعاوی واهی (بررسی مقررات دادرسی مدنی ایران و
چابکسازی و کاهش هزینههای دادخواهی در دادرسی مدنی از طریق ایجاد امکان اصلاح دادخواست در برخی دعاوی نادرست و تشدید اقدامات در مقابله با دعاوی واهی (بررسی مقررات دادرسی مدنی ایران و انگلیس)
نویسندگان: شهسواری شیرازی, حسین، طاهری, سهیل، قاسم زاده زاویه, سید مرتضی
نشریه: پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری، دوره 4، شماره 2، 2026/08/23
چکیده:
در مقررات دادرسی مدنی، آن دست از دعاوی که توأم با غرض و سوءنیت از طرف خواهان طرح میشوند و در ماهیت حقی برای خواهان متصور نیست، مشمول ضمانتاجراهای پیشبینیشده در تبصرۀ مادۀ 109 و مادۀ 515 قانون میشوند. این دسته از دعاوی در اصطلاح حقوقی به «دعاوی واهی» موسوماند. درمقابل، دستهای دیگر از دعاوی وجود دارند که خواهان در آنها سوءنیتی ندارد، اما در تنظیم دادخواست خود مرتکب اشتباهی قابل اغماض شده است. این دعاوی را باید «دعاوی نادرست» دانست. قانونگذار در چنین مواردی امکان جبران خطا را برای خواهان فراهم ننموده و دعوای وی را مستوجب قرارهای عدم استماع یا ردّ دعوا میداند. این مسئله بهویژه در دعاوی مقید به مهلت و خاصه در بیشتر دعاوی اعتراضی، بسیار دارای اهمیت است؛ چراکه خطر وارد آمدنِ خساراتِ غیرقابل جبران، و عدم دسترسی به عدالت، ناشی از عدم امکان اصلاح دادخواست، وجود دارد. در این زمینه، نظام دادرسی انگلیس رویکردی انعطافپذیرتر اتخاذ کرده است. پژوهش حاضر با کاربست روش توصیفی-تحلیلی به این نتیجه رسید که مقررات فعلی ایران، اصلاح دادخواست را به موارد شکلی بسیار محدودی منحصر کرده و با رویکردی غیرمنعطف، مانع از تغییرات اساسی نظیر افزودن خوانده میشود. این درحالی است که چابکسازی نظام دادرسی از طریق گسترش حق اصلاح دادخواست و درعینحال، پیشبینی سازوکارهایی چون الزام به تأمین خسارت احتمالی خوانده و اعمال جریمه برای دعاوی واهی، ممکن میگردد. این رویکرد، توازنی عادلانه میان حق دادخواهی خواهان و جلوگیری از تضییع حقوق خوانده برقرار میسازد
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
