دکترین
کارآمدی نهادی تنظیم واسطها و صرافیهای رمزدارایی در ایران: نقد الگوی بانک مرکزیمحور از منظر حقوق و اقتصاد
کارآمدی نهادی تنظیم واسطها و صرافیهای رمزدارایی در ایران: نقد الگوی بانک مرکزیمحور از منظر حقوق و اقتصاد
نویسندگان: قدیم خانی, فرشید، مرادی, یاسر، صغیری, بهراد
نشریه: پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری، 2026/05/24
چکیده:
گسترش بازار رمزداراییها بهرغم ماهیت غیرمتمرکز آن، به شکلگیری واسطهای متمرکزی انجامیده است که نقش کلیدی در دسترسی کاربران، نگهداری داراییها و انجام مبادلات ایفا میکنند و در عین حال به کانون تمرکز ریسکهای حقوقی و اقتصادی بدل شدهاند. در ایران، تنظیم فعالیت این واسطها پس از یک دوره فقدان چارچوب منسجم، بطور عمده در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی کارآمدی مرجع تنظیم واسطهای رمزدارایی در ایران از منظر حقوقی-اقتصادی و در پرتو تجربههای تطبیقی (بهفراخور موضوع) است. پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تحلیل الگوهای نهادی تنظیمگری از منظر انتقادی انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تمرکز تنظیمگری در بانک مرکزی، علیرغم ایجاد وحدت مرجع و کاهش آربیتراژ مقرراتی، بهدلیل ماهیت احتیاطی سختگیرانه، ماموریتهای متعارض و عدم سازگاری نهادی با پویایی بازار رمزداراییها، قادر به تحقق همزمان کارایی اقتصادی، رقابت و نوآوری نیست و میتواند به افزایش هزینههای مبادله و سوق دادن فعالیتها بسمت بازارهای غیررسمی منجر شود. بر این اساس، پژوهش نتیجه میگیرد که تأسیس یک نهاد تخصصی مستقل با صلاحیت جامع، تنظیم مبتنی بر ریسک و انعطافپذیری مقرراتی، در مقایسه با الگوی بانک مرکزیمحور، ظرفیت بالاتری برای تحقق ثبات و کارایی پایدار واسطهای رمزدارایی در ایران دارد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
