کسب: آداب کسب

برای کسب آدابی ذکر شده است. ۳. ۱ - مستحبات ۱. آگاهی از مسائل فقهی مربوط به کسب و کار قبل از آغاز به آن تا کاسب گرفتار محرمات کسب، همچون ربا و غش نشود. ۲. اجمال در کسب به خودداری از صرف وقت زیاد در کسب و کار، کسب به قصد تحصیل نفقه خانواده و توسعه بر آنان و رفع ضرورت و نیاز یا آنچه رضای خدا در آن است، نه به قصد دستیابی به زینت دنیا و فخر فروشی و ثروت‌اندوزی و سرگرمی. ۳. توکل و اعتماد بر خدا و اعتماد نکردن بر تلاش و زیرکی خود، ذکر و یاد خداوند در بازار و خواندن دعاهای وارد شده هنگام ورود به بازار، نشستن در محل کار و هنگام خرید و فروش. ۴. پذیرش درخواست فسخ معامله ( اقاله ) از سوی خریدار یکسان و یک چشم دیدن همه مشتریان، چه آن که چانه میزند و چه آن که اهل چانه نیست، چه آن که کالا را می‌شناسد و چه آن که نمی‌شناسد، لیکن به تصریح برخی، تفاوت قائل شدن میان مشتریان از جهت فضیلت و دین مکروه نیست، هرچند برای طرف مقابل پذیرش این تفاوت کراهت دارد. ۵. کمتر گرفتن برای خریدار و بیشتر دادن برای فروشنده. ۶. پر و سنگین کردن پیمانه و ترازو. ۷. از خداوند طلب خیر و روزی کردن در معامله. ۸. صبح زود به بازار و در پیکار رفتن. ۹. با طهارت بودن. ۱۰. راحت و آسان معامله کردن، چه در خرید و فروش و چه در دریافت و پرداخت. ۳. ۲ - مکروهات ستایش از کالا هنگام فروش و نکوهش از آن در وقت خرید، قسم خوردن هنگام معامله ، فروش در محلی که عیب کالا پنهان می‌ماند، مانند محل تاریک، زینت دادن کالا با آشکار کردن مرغوب و پنهان کردن نامرغوب آن، سود گرفتن از مؤمن ، مگر آنکه وی کالا را برای تجارت بخرد یا ارزش کالا بیشتر از صد درهم باشد، برخی کراهت آن را نپذیرفته‌اند. همچنین سود گرفتن از کسی که به او وعده احسان در معامله داده شده است، معامله در بین‌الطلوعین ، کاسبی در تمام شب، کم شمردن روزی‌ اندک، سفر دریایی با هدف تجارت ، پیش از همه وارد بازار شدن و پس از همه بازار را ترک کردن، معامله با افراد پست و فرومایه، شکوه از هزینه کردن سرمایه و سود نکردن، اقدام به پیمانه یا وزن کردن با نداشتن مهارت در آن، درخواست کاهش قیمت پس از معامله، داخل شدن در معامله دیگری به قول مشهور برخی آن را حرام دانسته‌اند. به قول مشهور وکالت حضری برای فرد غریب در فروختن کالای وی که برای فروش به آن شهر یا روستا آورده، مکروه است. قول مقابل حرمت آن است. همچنین استقبال اهالی شهر در خارج شهر از کاروان‌های تجاری با هدف خرید کالای آنان با بهای کمتر یا فروش کالا به ایشان با قیمت گرانتر از آنچه در شهر داد و ستد می‌شود، بنابر قول مشهور مکروه است. ۳. ۳ - محرّمات غش در معامله، یعنی فریب دادن خریدار با پنهان کردن جنس بد و نامرغوب در جنس خوب و مرغوب یا مخلوط کردن چیزی که مورد معامله نیست با کالای مورد معامله، مانند مخلوط کردن آب با شیر، حرام و موجب ثبوت خیار فسخ می‌شود. همچنین معامله ربوی و نیز بنابر قولی احتکار حرام است. چنان که ورود فرد ثالثی در معامله و خرید کالا به گونه صوری با قیمت گران‌تر با هدف ترغیب طرف معامله به خرید کالا با قیمت بالا، بنابر قول مشهور حرام است منبع: مستند الشیعة، ج۱۴، ص۱۷-۲۱ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۲ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۳ · الحدائق الناضرة، ج۱۸، ص۲۷ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۵ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۶ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۷ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۸ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۲۹ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۳۱ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۳۳-۳۴ · جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۷۰-۴۷۱ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۱۶۸ · مستند الشیعة، ج۱۴، ص۴۳-۴۴