کمیسیون آمریکایی حقوق بشر: فرآیند رسیدگی در کمیسیون آمریکایی

کمیسیون آمریکایی حقوق بشر شکایاتی را مورد رسیدگی قرار می‌دهد که با شرایط مندرج در ماده ۴۶ مطابقت داشته باشد. ازجمله این‌که وسایل و شیوه‌های جبران خسارت در حقوق داخلی طی شده باشد و شکوائیه یا دادخواست در مدت شش ماه از تاریخ ابلاغ حکم قطعی مطرح شده باشد و شکوائیه در مرجع بین‌المللی دیگری در جریان رسیدگی نباشد و شکوائیه مشتمل بر مشخصات کامل و امضای شاکی باشد. پس از آن‌که کمیسیون ابتدا به شرایط قابل پذیرش بودن دادخواست یا شکوائیه توجه نموده و صلاحیت رسیدگی و قابل پذیرش بودن شکایت را احراز نمود دراین صورت کمیسیون از دولت مشتکی‌عنه می‌خواهد که اطلاعات و توضیحات لازم را به کمیسیون بدهد و مدتی را برای ارسال توضیحات تعیین می‌نماید. درصورتی که دولت مربوطه پاسخ داد یا موعد معین گذشت ولی پاسخ ارسال نکرد، کمیسیون نسبت به صحت‌وسقم واقعیت شکایت تحقیق می‌کند و دولت مربوطه نیز باید تسهیلات لازم را در اختیار کمیسیون قرار دهد. کمیسیون در ابتدا تلاش می‌نماید تا موضوع را به‌طور دوستانه حل و فصل نماید. اگر موضوع به‌طور دوستانه برمبنای رعایت حقوق به رسمیت شناخته شده در کنوانسیون حل‌وفصل گردید، کمیسیون گزارشی حاوی شرح ماوقع و حل موضوع تنظیم و به شاکی و دولت مشتکی‌عنه ابلاغ و جهت انتشار به دبیر کل سازمان کشورهای آمریکایی ارسال می‌نماید و درصورت عدم دسترسی به راه‌حل دوستانه، کمیسیون ظرف مدت معین گزارشی حاوی شرح ماوقع و شکایات و اراده تنظیم و جمع‌بندی و نظریه خود را مرقوم می‌نماید و هر عضو مخالف نیز نظر خود را به‌طور جداگانه مرقوم می‌کند. این گزارش همراه با توصیه‌ای که درصورت نیاز کمیسیون ارایه می‌کند به کشورهای ذیربط ارسال می‌شود و آن‌ها حق انتشار آن را ندارند. حل نشد و به دادگاه نیز ارجاع نگردید، کمیسیون می‌تواند با رأی اکثریت مطلق اعضاء نظر و جمع‌بندی خود را اعلام نماید. درصورت لزوم کمیسیون می‌تواند توصیه‌هایی بنماید و مدتی را جهت جبران خسارت شاکی قرار دهد. با انقضاء مدت، کمیسیون درخصوص این که آیا اقدامات دولت در جبران خسارت کافی بوده یا خیر تصمیم‌گیری می‌کند. مطابق ماده ۵۷ کنوانسیون آمریکایی، کمیسیون می‌تواند در تمامی موضوعاتی که در دادگاه مطرح است ولو از سوی کمیسیون مطرح نشده باشد، در دادگاه شرکت نماید. حضور کمیسیون در دادگاه به او نقشی چون دادستان کلامی می‌دهد که برای نظارت بر رعایت قانون و کمک به دادگاه در انجام وظایف قانونی آن، در دادگاه شرکت می‌کند. منبع: ACHR (۱۹۶۹), Art.۴۸ and۴۹ · نظام بین‌الملل حقوق بشر، انتشارات اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۸۳، ص۲۲۰ · نظام بین‌الملل حقوق بشر، انتشارات اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۸۳، ص۲۲۱