اشخاص مشمول مقررات مستثنیات دین — گفتار سوم - اموال مشمول مستثنیات دین

۸۱۲ مستثنیات دین آن بخش از اموال م. ع. است که اگر رأی دادگاه مبنی بر دادن هر نوع مالی به دیگری باشد اجرای رأی از محل آن بخش از اموال در محدوده مقررات قانونی ممنوع است ماده ۵۲۳ ق. ج، با لحاظ ماده ۱ ق.ن.ا.م.م.). در حقیقت در این جهت که کرامت انسانی م. ع. رعایت شده و بر اثر اجرای حکم تبدیل به تهیدستی نشود که سربار جامعه گردد قانونگذار ایران نیز حقوق محکوم له را در بازداشت و فروش اموال م. ع. محدود نموده است. با این همه مستثنیات دین تنها از اموال اشخاص حقیقی می تواند رعایت شود و بنابراین آنچه مستثنیات دین» به مفهوم دقیق واژه شمرده می شود و نیز احکام مربوط به آن اشخاص حقوقی را در بر نمی گیرد. در حقیقت به صراحت مائه ۲۶ ق. نا. م. م. احکام مندرج در این قانون جز احکام راجع به... مستثنیات دین... در مواردی که م. ع. شخص حقوقی باشد نیز مجرا است... افزون بر آن بندهای (الف)، (ب) و (ج) ماده ۲۴ همان قانون که برخی از مستثنیات دین را مانند منزل مسکونی اثاثیه مورد نیاز زندگی» و «آذوقه موجود بر می شمارد دال بر این است که مستثنیات دین به این عنوان در اموال اشخاص حقوقی رعایت نمی شود. اما در مورد اشخاص حقیقی باید توجه داشت که برای رعایت مستثنیات دین در اموال م. ع. تفاوتی میان شخص رشید یا غیر رشید، بالغ و نابالغ و عاقل و مجنون و یا... از این حیث نیست و در اموال هر شخص حقیقی، بسته به مورد باید رعایت شود. گفتار سوم - اموال مشمول مستثنیات دین موارد اجرای رأی از محل آنها و ترتیب اقدام ۸۱۳ در ماده ۶۵ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ ، اموالی که ... برای اجرای حکم توقیف نمی شود... پیش بینی شده است. میتوان گفت که در بندهای ۱ تا ۳ ماده یاد شده در واقع مستثنیات دین به معنی دقیق واژه پیش بینی شده و در بند ۴ آن به سایر اموال غیر قابل بازداشت اشاره شده است نک ش. ۹۱۳ به بعد). ۸۱۴ . بندهای سه گانه یاد شده همسانی زیادی با ماده ۶۹ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و ... مصوب ۱۳۵۵ داشت. با نگاهی اگرچه کوتاه به هر دو نص با تفسیری که در عمل از آنها می گردید روشن میشود که مدونین آنها وزارت دادگستری وقت یک سویه، مصالح محکوم له و متعهدله را در نظر داشته اند بی آنکه به زندگی م. ع. یا متعهد و خانواده هر یک اعتنایی نشان دهند به گونه ای که اجرای برگ لازم الاجرا حکم یا سند میتوانست ادامه زندگی مدیون و خانواده او را با دشواری های مادی و معنوی جدی روبه رو کند. این دو مقرره تا سال ۱۳۹۰ به همان صورتی که اشاره شد، اجرا گردید. در سال ۱۳۹۰ شورای عالی قضایی جانشین وزیر دادگستری پیش از انقلاب این بار با برتری دادن یک سویه مصالح متعهد سند لازم الاجرا بر متعهدله آن ماده ۱۹ آیین نامه یاد شده را اصلاح و محدوده مستثنیات دین در اجرای ثبت را گسترش داد نک ش ۷۹۲) اما ماده ۶۵ ق.ا.ا.م. به اعتبار خود باقی ماند و پس از اظهار نظرهای پرشمار و گوناگون در قانون جدید آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹ با اثر پذیری از همان تفکرهای حاکم بر شورای عالی قضایی وقت مستثنیات دین و احکام آن در مواد ۵۳۳ تا ۵۲۷ پیش بینی گردید. البته مستثنیات دین با همان مفهومی که گفته شد، در برخی مواد دیگر قانون اجرای احکام مدنی و مقررات دیگر نیز آمده است نک ش. ۱۸۸ به بعد که مأمور اجرای احکام مدنی باید آنها را رعایت کند اگرچه ویژگی برجسته مستثنیات دین اصطلاحی را ندارند. ۸۱۵ . قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی در سال ۱۳۹۳ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و ... در تاریخ ۱۳۹۴/۳/۲۳ از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شده به موجب این قانون ماده ۵۲۴ ق.ج. که مستثنیات دین اموال را شمارش می نمود نسخ و در مواد ۲۴ و ۲۵ آن مشخصاً، مستثنیات دین اموال و برخی احکام و آثار مستثنیات دین پیش بینی گردید. با این همه مواد ۵۲۳ و نیز ۵۲۵ تا ۵۲۷ ق.ج نیز معتبر است. بنابراین مستثنیات دین به مفهوم دقیق واژه و احکام و آثار آن در این کتاب ب. ت. ب. نصوص یاد شده بررسی میشوند. این اموال است اما با این همه موارد اجرای رأی از مستثنیات دین و همچنین ترتیب اجرای رأی از محل مستثنیات دین بیش از نیاز و شأن م. ع. د. سه بند پیاپی بررسی می شود.