تعلیق اجراء، توقیف اجرا و ناهمسانی آنها — اصطلاح تعلیق اجرا در قانون اجرای احکام

۸۵۹ هر دو اصطلاح تعلیق اجراء و توقیف اجرا به کار می رود پس اگرچه، تعلیق اجراء از طواری رخدادهای اجرا به مفهوم دقیق واژه به شمار نمی رود اما بهتر است مفهوم هر دو اصطلاح و ناهمسانی آنها بررسی شود؛ ۸۶۰ . تعلیق اجرا تعلیق در لغت از جمله به معنی در آویختن چیزی را به چیزی و بر چیزی در آویختن و معلق گردانیدن آن نیز آمده است. (۱) تعلیق»، در اصطلاح حقوقی از معنی لغوی آن دور نمانده است. اصطلاح تعلیق در مورد اجرا در جایی به کار می رود یا باید به کار رود که اگرچه حکمی علیه خوانده صادر شده که مفاد اجرایی دارد اما لازم الاجرا نمی باشد زیرا حکم قابل شکایت یا شکایاتی است که از لازم الاجرا شدن آن جلوگیری می کند؛ این شکایت یا شکایات مهلت داشته و تا مهلت آنها سپری نگردد که معلوم شود محکوم علیه، از رأی شکایت ننموده، حکم، لازم الاجرا نمی شود و چنانچه در مهلت مقرر چنین شکایت یا شکایاتی مطرح شود لازم الاجرا شدن حکم منوط به این است که نه تنها نتیجه شکایت یا شکایات روشن شود بلکه حکم نیز بسته به مورد استوار یا ابرام شود. برای نمونه اگر حکمی حضوری در دعوای مطالبه یک میلیارد ریال از دادگاه نخستین صادر و به م. ع. د. ایران ابلاغ شود چون این حکم قابل تجدیدنظر و مهلت آن بیست روز است تا زمانی که مهلت تجدیدنظر خواهی از این حکم سپری نشده، حکم، لازم الاجرا طواری رخدادهای اجرا اصطلاحات و مفاهیم تعلیق اجرا، توقیف اجرا ۴۰۳ نمی گردد و لازم الاجرا شدن آن بستگی به این دارد که با شکایت یاد شده در مهلت مقرر، مطرح نشود و یا اگر در مهلت مطرح گردید تا روشن شدن نتیجه شکایت، لازم الاجرا بودن حکم معلق می ماند و در این صورت چنانچه حکم استوار گردید لازم الاجرا می شود و چنانچه فسخ گردید حکمی که مفاد اجرایی داشته باشد باقی نمی ماند تا اجرای آن لازم شود. هم از این روی است که تعلیق اجرا از طواری رخدادهای اجرا به مفهوم دقیق واژه به شمار نمی رود. ۸۶۱ اصطلاح تعلیق اجرا در قانون اجرای احکام مدنی و حتی در قانون آیین دادرسی مدنی به کار نرفته اما به عنوان یکی از آثار شکایاتی مانند و اخواهی و تجدید نظر در تألیفات آیین دادرسی مدنی بررسی شده است نکه ج ۲، پیشرفته ش. ۶۶۱ به بعد). ۸۶۲ توقیف اجرا - توقیف در لغت از جمله به معنی بازداشتن»، «بازداشت نگاه داشتن و نیز ایستانیدن آمده است. این اصطلاح در ماده ۲۴ . . ا. م. نیز به کار گرفته شده است. توقیف در اصطلاح حقوقی نیز به همین معانی به کار می رود و از این رو توقیف اجرا یعنی اجرا ساکن و بی حرکت شده و ادامه آن چشم دار» یا «چشم به راه امری م. ب.. پس اگر گفته شود که عملیات اجرایی توقیف شده، هم بدین معنی است که ساکن و بی حرکت شده و بنابراین نه گامی به پیش می رود و نه گامی به پس و هم بدین معنی است که تکلیف از سرگیری جریان آن چشم به راه نتیجه تعیین تکلیف موجبی است که آن را ساکن و بی حرکت نموده است. برای نمونه اگر نسبت به حکمی که در حال اجرا م. ب. درخواست اعاده دادرسی شده و قرار قبولی اعاده دادرسی صادر شود چنانچه محکوم ب. غ. مالی باشد اجرای حکم، متوقف می شود بند (الف) ماده ۴۳۷ ق. ج؛ نک ش. ۱۰۲۷ به بعد. در این صورت از یک سو از جریان عملیات اجرایی جلوگیری می شود یعنی مینهد؛ از سوی دیگر تکلیف ادامه عملیات اجرایی چشم به راه نتیجه دعوای اعاده دادرسی، یعنی موجبی است که آن را از حرکت فرو انداخته است؛ پس چنانچه حکم مورد درخواست اعاده دادرسی با حکم نهایی، فسخ شود نه تنها عملیات اجرایی به پیش نمی رود بلکه، چون حکم مبنای آن بلاثر شده آن بخش از عملیات اجرایی که انجام شده نیز باید به حالت پیش از اجرا بازگردانده شود ماده ۳۹ ق.ا.ا. م؛ نک ش. ۱۱۴۷ به بعد) و چنانچه اعاده دادرسی با رأی نهایی مردود اعلام شود عملیات اجرایی از حالت توقیف بیرون آمده و علی القاعده تا پایان به جریان خود ادامه می دهد. ۸۶۳. مقایسه تعلیق و توقیف اجرا - همان گونه که دیده شد تعلیق اجرا در مواردی به کار می رود یا باید به کار رود که حکم، لازم الاجرا نگردیده و لازم الاجرا شدن آن معلق به، بسته به مورد قطعی شدن و یا نهایی شدن آن است و هم از این روی از طواری اجرا به شمار نمی رود. اما توقف اجرا یا توقیف و یا باید به کار رود که حکم لازم الاجرا م. ب. اما اجرای آن متوقف گردیده است؛ تفاوتی نمی نماید که اجرا آغاز شده و یا نشده باشد و اگر آغاز شده در چه مقطعی باشد. برای نمونه اگر حکمی که محکوم به آن غیر مالی است لازم الاجرا شود و م. ع. نسبت به این حکم درخواست اعاده دادرسی نماید و قرار قبولی اعاده دادرسی صادر شود اجرای حکم متوقف می شود؛ بدین معنی که اگر هنوز دستور اجرای حکم صادر نگردیده تا روشن شدن نتیجه اعاده دادرسی دستور اجرا صادر نمی شود و اگر دستور اجرا صادر شده عملیات اجرایی اگر مختومه نشده باشد، در هر مقطعی که باشد متوقف می شود. پس چنانچه واژه ها در مفهوم اصطلاحی و در جای خود به کار رود واژه های تعلیق اجرا» و توقف اجرا نمیتواند به جای هم به کار برده شود؛ اگرچه در لغت برخی مفاهیم تعلیق» و «توقف یکی بوده و در گفتگوهای حقوقی نیز گاه این ناهمسانی مفاهیم مورد توجه قرار نمی گیرد.