تقصیر و نقش بیمه در تحولات آن

تقصیر و واژه های نزدیک به آن در حقوق مسئولیت مدنی از مفاهیم شناخته شده به شمار می رود. مسئولیت در بسیاری از نظامهای حقوقی یا مبتنی بر تقصیر بوده و هست یا هنوز نظریه تقصیر از قلمرو مسئولیت مدنی بکلی زدوده نشده است. پلنیول در مورد تقصیر و مبنا قرار گرفتن آن برای مسئولیت می گوید هر جا که مسئولیت بی تقصیر پذیرفته شود یک بی عدالتی اجتماعی رخ می دهد؛ این حکم در حقوق مدنی همانند این است که در حقوق کیفری بیگناهی مجازات شود. به همین دلیل است که از نقطه نظر روانشناسی مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر بر ذهن بسیاری سنگینی میکند و مسئولیت ناشی از عوامل غیر مقصر را خلاف اصل اعلام می دارند. با این حال مفهوم تقصیر با هر تعریفی که از آن به عمل آمده باشد نتوانست در برابر حوادث مرگ بار جامعه صنعتی تاب مقاومت آورد و با توسعه صنعت نقش تقصیر در تطبیق با واقعیات این جامعه به تضعیف گرایید. صنعتی شدن به صورت غیر قابل اجتناب زیانهای ناشی از اشتباه اشخاص را افزایش داد و این اشتباه ها توسط مستخدمین و کارگران در کارگاهها و رانندگان در جاده ها، سبب حوادث فوق العاده زیانباری شد. اموری که همگی تحت پوشش بیمه قرار گرفته اند و این واقعیت در نقش واقعی تقصیر چه در این امور و چه موارد دیگر دخالت نموده و به مفهوم تقصیر نگاه تازه ای نگریست. اگر تقصیر، وسیله ای برای صدور حکم به جبران خسارت زیاندیده بی گناه علیه دارنده یک ماشین صنعتی باشد. این امر به عنوان عاملی معقول پاسخ گوی نیازهای اجتماعی محسوب می شود. در این مفهوم اگر قاضی و زیان دیده نیز به جای مرتکب زبان قرار میگرفتند نمی توانستند از انجام عمل زیانبار اجتناب نمایند، اما اگر از تقصیر به این صورت استفاده شود که در صورت عدم اثبات آن از جانب متصدی ماشین مذکور یا اثبات تقصیر زیان دیده حتی تقصیری که اگر قاضی یا مرتکب زبان در جای زبان دیده بودند نمی توانستند از آن اجتناب نمایند دعوای جبران خسارت با شکست همراه شود، در این صورت مسلماً مبنای نادرستی برای اجرای عدالت محسوب می شد. ۱۳ رواج