وظایف پیمانکار در کارگاه پس از تحویل موقت — مواقعی پیش می آید که تخریب ساختمانها

ب. ت. ب. این که انجام این تکالیف به مدت زمانی نیازمند است لذا برای تعیین تکلیف پیمانکار مقرر گردیده که مدت آن توسط مهندس … تا در آینده یمانکار نتواند از اجرای این تعهد خود به بهانه ی نداشتن مدت معین، تعلل یا استنکاف نماید. اما سؤال این است: چنان چه پیمانکار از خارج کردن وسایل و ابزار متعلق به خود و همچنین از تخریب یا پیاده کردن ساختمانها و تأسیسات موقت خودداری کند ضمانت اجرایی این تخلف پیمانکار چیست؟ پاسخ این پرسش در ادامه ی بند (و) ماده ی ۳۹ شرایط عمومی پیمان به این صورت آمده است: «در غیر این صورت کارفرما می تواند برای خارج نمودن آنها به هر نحو که مقتضی بداند عمل نماید و هزینه های آن را به حساب بدهکاری پیمانکار منظور دارد. در این صورت پیمانکار حق اعتراض نسبت به اقدام کارفرما و ادعای ضرر و زیان به اموال و داراییهای خود را ندارد. با این وصف به موجب بند و ماده ی ۳۹ شرایط عمومی پیمان پیمانکار به عنوان شرط ضمن عقد از نوع شرط نتیجه به کارفرما وکالت میدهد که در اثر تخلف از مقررات بند و کارفرما به نیابت از او به هر نحو که مقتضی بداند وسایل و ماشین آلات او را به جایی منتقل و ساختمانها و تأسیسات موقت را تخریب یا پیاده و کارگاه را تمیز کند. اما چون انجام این امور مستلزم پرداخت هزینه هایی است که در اصل به عهده ی پیمانکار بوده پس هزینه های آن را به حساب بدهکاری پیمانکار منظور میکند که در زمان تهیه ی صورت حساب نهایی و تسویه حساب به این هزینه ها نیز توجه شود. از آنجا که این وکالت از سوی پیمانکار به کارفرما اعطا شده بنابراین در همان بند و) ماده ی (۳۹) شرایط عمومی پیمان به عنوان یک شرط الزام آور، پیمانکار پذیرفته است که هرگاه در اثر عمل به وکالت از جانب کارفرما زیانی به اموال و دارایی های او وارد شود، اعتراض نخواهد داشت. زیرا اگر چنین شرطی اشتراط نمیشد، از این حیت که ید وکیل کارفرما نسبت به اموال موکل پیمانکار ید امانی است و باید غبطه و صلاح موکل را رعایت کند، با درج شرط مزبور وکیل (کارفرما)، پیشاپیش مسئولیت هر نوع مسامحه و سهل انگاری خود را از ناحیه ی موکل پیمانکار نسبت به خود سلب میکند. مواقعی پیش می آید که تخریب ساختمانها و تأسیسات موقتی که برای اجرای کار دایمی احداث شده اند، به صرفه ی کارفرما نیست. مثلاً اگر اتاق نگهبانی که قبلاً به عنوان ساختمان موقت ساخته شده یا ساختمان پیش ساخته ای که پیمانکار از آن موقتاً برای دفتر کار خود استفاده میکرد و پس از تحویل موقت پیمانکار می تواند با پیاده کردن قسمتهای مختلف آن، مصالح و مواد آنها را از کارگاه خارج سازد، پس از تحویل موقت مورد نیاز کارفرما باشد که از آنها به عنوان تأسیسات و ساختمان دایم استفاده کند. در این صورت در انتهای بند (و) ماده ی ۳۹ شرایط عمومی پیمان گزینه ای تعریف شده که به موجب آن طرفین پیمان می توانند در مورد خرید و فروش آنها با هم به توافق برسند. در این حالت، فروشنده، پیمانکار و خریدار کارفرماست. زیرا، مصالح و تأسیسات و ساختمانهای یاد شده در مالکیت پیمانکار است ولی در زمین کارفرما احداث شده ولی کارفرما هم بدانها احتیاج دارد. پیرامون این موضوع اعلام شده ب. ت. ب. این که مالکیت ساختمانهای پیش ساخته و مصالح بازیافتی و قطعات پیش ساخته ی ساختمانها و تأسیسات تجهیز کارگاه که به وسیله ی پیمانکار در محلهای تحویلی کارفرما نصب یا احداث شده است، متعلق به پیمانکار است، هرگاه تمام یا قسمتی از این ساختمانها و تأسیسات موقت پیمانکار مورد احتیاج کارفرما باشد، ب. ت. ب. این که در این حالت نباید وجهی بابت برچیدن ساختمانها و تأسیسات یاد شده به پیمانکار پرداخت شود، قیمت آن با تراضی طرفین تعیین و به کارفرما فروخته و تحویل میشود. در این فراز از بند (و) ماده ی ۳۹ شرایط عمومی پیمان چند نکته ی ظریف وجود دارد که صرفنظر از ظرافت آنها دارای اهمیت اساسی است. کارفرما در این فراز از بند (و) ماده ی مرقوم تلویحاً اشاره میکند که چون با فروش تأسیسات و تجهیزات پیش گفته هزینه های تخریب و برچیدن مصالح و مواد آنها به پیمانکار تحویل نمیشود باید در ارزیابی ساختمانها و تأسیسات مذکور هزینه های مزبور لحاظ و از قیمت آنها کاسته شود. گرچه در این فراز از بند (و) ماده ی یاد شده از عبارات الزام آور مانند: «مکلف است»، «متعهد است»، «موظف است»، «ملتزم است» و غیره استفاده نشده، اما ظاهر در این است که پیمانکار باید ساختمانها و تأسیسات مورد نیاز کارفرما را به وی بفروشد و در این خصوص تخییر و انتخابی در کار نیست. یعنی به هر حال پیمانکار باید آنها را به کارفرما بفروشد. ولی نکته ی مهم این است که تراضی طرفین با الزام فروش