(۲) خلع ید پیمانکار از کارگاه — بند (ب) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان

بند (ب) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان در ادامه می گوید که کارفرما: ... بی درنگ کارگاه، تاسیسات و ساختمانهای موقت مصالح و تجهیزات، ماشین آلات وابزار و تمام تدارکات موجود در آن را در اختیار می گیرد و برای حفاظت آن اقدام لازم معمول می دارد. این جملات و عبارات جملگی دلالت بر خلع ید دارد. خلع» در لغت به معنی برکندن و قطع کردن و عزل کردن آمده است. «ید» واژه عربی و به معنای دست» است و معنای استعاری دست در اموال غیر منقول حاکی از تصرف و استیلا» است. مثلاً اثبات ید»، تصرف کردن مال را گویند. خلع ید» درست برعکس اثبات ید، یعنی کسی را از تصرف مال غیر منقول مانع شدن است. کارفرما در بند (ب) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان، خود را در خلع پیمانکار از محل کارگاه (زمین) به هنگام فسخ پیمان ذی حق شناخته است که پس از اعمال فسخ بی درنگ از تصرفات پیمانکار در کارگاه جلوگیری کند. طبق مفاد نه تنها کارفرما مانع از تصرفات پیمانکار در کارگاه می شود بل که با در اختیار گرفتن تأسیسات و ساختمانهای موقت، مصالح و تجهیزات، ماشین آلات و ابزار و تمام تدارکات موجود، پرسشی که در اینجا می توان مطرح کرد این است که آیا پیمانکار می تواند کارگاه را ترک نکند و در مقابل خلع ید کارفرما مقاومت کند؟ و اگر چنین کرد برای کارفرما چه اقدام قانونی متصور است؟ برای رسیدن به پاسخ پرسشهای بالا ابتدا باید دعاوی تصرف را شناخت. در قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) سه نوع دعوای تصرف پیش بینی شده است دعوای تصرف عدوانی دعوای مزاحمت و دعوای ممانعت از حق. از بین دعاوی تصرف مذکور مهمترین آنها دعوای تصرف عدوانی است که به بحث فعلی ما مربوط می شود.