۲-۱ حکم درخور واخواهی — در خصوص مهلت واخواهی و اثر آن

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. واخواهی تنها نسبت به حکم محکومیت غیابی دادگاه های نخستین و تجدیدنظر با رعایت شرایط قانونی متصور هست. قرارها و احکام حضوری دادگاهها، احکام علیه خواهان دعوا، آرای پس از فرآیند واخواهی، اعاده دادرسی اصلی و طاری، اعاده دادرسی ویژه، در خصوص مهلت واخواهی و اثر آن بر ادامه اجرا یا بازگشت از عملیات اجرا نکات زیر درخور توجه است: ۱ - مهلت و اخواهی برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور ۲ ماه از تاریخ ابلاغ ب. ر. م. مواعد مواد ۴۴۲- ۴۴۹ ق.آ.د. م) است. با سپری شدن مهلت قانونی شکایت از نوع واخواهی پذیرفته نمی شود. اما چنانچه دادباخته به معاذیر قانونی موجب ناتوانی در اقدام بهنگام استناد جوید، دادگاه بر پایه ماده ۳۰۶ ق ق.آ.د.م به ادعای او رسیدگی می نماید. اگر عذر او را موجه تشخیص دهد، قرار قبولی واخواهی صادر می نماید و این تصمیم عملیات اجرا را معلق می سازد. ۲- چنانچه مهلت و اخواهی سپری شده و حکم مزبور قابل تجدیدنظر خواهی نباشد، عملیات اجرایی شروع شده و یا در صورت شروع، جریان خود را ادامه می دهد. مگر آن که ابلاغ واقعی نبوده و واخواه مدعی عدم آگاهی از مفاد رای باشد و دادگاه با پذیرش این دعا قرار قبولی واخواهی صادر نماید (تبصره ۱ ماده ۳۰۶ ق.آ.د. م). در صورتی که مهلت واخواهی سپری شده و حکم غیابی قابل تجدیدنظر خواهی باشد و ادعای واخواه دایر بر عدم آگاهی از مفاد رای پذیرفته نشود یا چنین ادعایی صورت نگیرد و یا حکم ابلاغ واقعی شده باشد، دادگاه برابر تبصره ۱ ماده ۳۰۶ ق.آ.د.م بایستی قرار رد و اخواهی صادر کند و این قرار مادام که به قطعیت نرسد مانع اجرای حکم ۱ - ماده ۳۰۶ ق.آ.د. م: «مهلت واخواهی از احکام غیابی برای کسانی که مقیم کشورند بیست روز و برای کانی که خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی خواهد بود مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به واخواهی در این مهلت به دلیل عذر موجه بوده است. در این صورت باید دلایل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه صادر کننده رای اعلام نماید. اگر دادگاه ادعا را موجه تشخیص داد قرار قبولی دادخواست و اخواهی را صادر و اجرای حکم نیز متوقف می شود. جهات زیر عذر موجه محسوب می گردد: ۱ مرضی که مانع از حرکت است. ۲. فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد. ۳. حوادث قهریه از قبیل سیل، زلزله و حریق که بر اثر آن تقدیم دادخواست و اخواهی در مهلت مقرر ممکن نباشد. ۴. توقیف یا حبس بودن به نحوی که توان در مهلت مقرر دادخواست و اخواهی تقدیم کرده. ۲- تبصره ۱ ماده ۳۰۶ ق ق.آ.د. م: «چنانچه ابلاغ واقعی به شخص م. ع. میسر نباشد و ابلاغ قانونی به عمل آید، آن ابلاغ معتبر بوده و حکم غیابی پس از انقضای مهلت قانونی و قطعی شدن به موقع اجرا گذارده خواهد شد. در صورتی که حکم ابلاغ واقعی نشده باشد و م. ع. مدعی عدم اطلاع از مفاد رای باشد می تواند دادخواست واخواهی به دادگاه صادر کننده حکم غیابی تقدیم دارد. دادگاه بدوا خارج از نوبت در این مورد رسیدگی نموده قرار رد یا قبول دادخواست را صادر می کند. قرار قبول دادخواست مانع اجرای حکم خواهد بود. خواهد بود. در صورت نقض قرار و جریان دادرسی عملیات اجرا تا تعیین تکلیف دعوا و صدور رای قطعی معلق یا متوقف خواهد ماند. برابر تبصره ۳ ماده ۳۰۶ ق.آ.د. م: تقدیم دادخواست خارج از مهلت یادشده بدون عذر موجه قابل رسیدگی در مرحله تجدیدنظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله م. ب..