نقل و انتقال در انواع شرکتها — به هر تقدیر در صورت بطلان نقل

سهام به محکوم له را به شرکت اعلام میکند و از تاریخ اعلام، محکوم که از تمامی حقوق سهامداری بهره مند میشود. سود شرکت از زمان فروش تا ثبت انتقال در اداره ثبت شرکت ها متعلق به چه شخصی است؟ قطعاً متعلق به خریدار است و اگر فروشنده آن را دریافت کرده باشد، باید به خریدار پرداخت نماید. زیرا هر چند نقل و انتقال در آن زمان در برابر شرکت و اشخاص ثالث قابل استناد نبوده اما بین طرفین معتبر و لازم الاتباع است. اگر انتقال در شرکت سهامی خاص منوط به موافقت مجمع عمومی شده باشد ولی یکی از شرکا بدون اخذ موافقت مجمع مبادرت به انتقال سهام نماید تکلیف خریدار چیست؟ در فرض سؤال که انتقال سهام به موافقت هیئت مدیره یا تصویب مجمع عمومی منوط شده است و سهامدار بدون رعایت این شرط سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل کرده است، چنین انتقالی باطل نیست و علی الاصول در برابر شرکت قابل استناد نیست؛ اما بین طرفین و قائم مقام قانونی آنان معتبر است. شایسته ذکر است که مدیران یا مجمع عمومی شرکت نمیتوانند این اختیار خود را جهت اضرار به دیگران به کار برند و در اعمال این اختیار باید تنها منافع شرکا و شرکت را در نظر بگیرند؛ لذا چنانچه مدیران یا مجمع عمومی با سوء استفاده از این اختیار به دلایل غیر موجه از تأیید انتقال خودداری کنند، این انتقال به استناد اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی در قبال شرکت نیز قابل استناد است. در هر حال احراز این امر و تشخیص مصداق بر عهده مرجع قضایی است نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۳۰۳ مورخ (۱۴۰۰/۵/۲۳). به هر تقدیر در صورت بطلان نقل و انتقال سهام خریدار می تواند قیمت روز سهام را بر طبق رأی وحدت رویه شماره ۸۱۱ هیئت عمومی دیوان عالی کشور با جلب نظر کارشناس از فروشنده مطالبه نماید. منظور از قیمت سهام قیمت واقعی سهم است، نه قیمت اسمی.) ۱- اگر انتقال سهام در شرکت سهامی خاص منوط به موافقت مجمع عمومی شده باشد. آیا خود فروشنده میتواند در این رأی گیری شرکت کند؟ در فرض سؤال که به موجب اساسنامه نقل و انتقال سهام شرکت سهامی به موافقت هیئت مدیره منوط شده است و یکی از اعضای هیئت مدیره تعدادی از سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل نموده است، اولاً، طبق اصول کلی حاکم بر قانون تجارت از جمله ماده ۱۱۸ لایحة قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، مدیران شرکت علی الاصول حق رأی در اداره امور شرکت را دارند؛ مگر اینکه در قانون صراحتاً ممنوعیتی قید شده باشد. ثانیاً، در فرض سؤال چنانچه به لحاظ وجود تعارض منافع، مدیر از حق رأی خود سوء استفاده کند و آن را به عنوان ابزاری برای اضرار شرکا یا شرکت استفاده نماید و رأی او در تصمیم گیری مؤثر باشد، با عنایت به اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رأی وی در نصاب تصمیم گیری محاسبه نمی شود؛ به هر حال احراز اضرار یا عدم اضرار شرکا یا شرکت در نتیجه حق رأی مدیر، امری قضایی بوده و تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگی کننده است نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۷۶۸ مورخ (۱۴۰۰/۱۰/۱). ۱۱- آیا شرکا می توانند شرکت را به عنوان یک شخصیت حقوقی به فروش برسانند؟ اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۲۳۳ مورخ ۱۳۹۵/۵/۲۷ اشعار داشت: اولاً، اینکه در استعلام ذکر شده، مدیر عامل و دیگر افراد ذینفع شرکت را به موجب عقد بیع به اشخاص دیگر منتقل نموده اند دارای ابهام است. زیرا شرکا تحت شرایط قانونی فقط مجاز به انتقال حصه و سهام خود به دیگران هستند و شرکت که شخصیت حقوقی مستقل از شر کا دارد توسط آنان یا مدیران قابل فروش نیست. ثانیاً، اگر منظور استعلام کننده انتقال حصه و سهم الشرکة شرکا و مدیران صاحب سهم به اشخاص ثالث است. این انتقال موجب انتقال شرکت شخصیت حقوقی نمیشود و صرف تغییر نام تجاری شرکت نیز شخصیت حقوقی شرکت را تغییر نمی دهد و به معنای تبدیل شرکت نیست. بنابراین در فرض سؤال امکان استیفای محکوم به از اموال و دارایی های شرکت م. ع. وجود دارد. ثالثاً، همانگونه که در بالا اشاره شد نمی توان شخص حقوقی را فروخت یا واگذار کرد ولی امکان تبدیل یا ادغام شرکت تجاری وجود دارد .... ۱۲- چنانچه در شرکت سهامی خاص، نقل و انتقال سهام مشروط به موافقت کلیه سهامداران باشد، رعایت این شرط در نقل و انتقال های اختیاری الزامی است و شامل نقل و انتقال های قهری و غیر اختیاری که اقدام اجرای احکام نیز از مصادیق آنها است نمی شود. بنابراین، اجرای احکام میتواند در صورت عدم دسترسی به دیگر اموال محکوم علیه، علی رغم قید شرط تأیید و موافقت کلیه سهامداران در اساسنامه شرکت برای نقل وانتقال سهام، رأساً اقدام به توقیف و فروش سهام م. ع. بنماید و اعتراض عدم موافقت سهامداران خللی در صحت جریان مزایده ایجاد نمی کند نظریه مشورتی ۷۱۹۷/۲۳۶ مورخ احراز اینکه انتقال سهام به صورت قانونی نبوده و شرایط و مقررات قانونی و اساسنامه ای برای رسمی صورت بپذیرد تشریفات آن رعایت نگردیده است.