(۵) خلع ید پیمانکار از کارگاه — پیمان از شروط ضمن عقد است و

۱۵ - (۶) خرید تأسیسات و ساختمانهای موقت از سوی کارفرما همانطور که پیشتر گفته ایم، تأسیسات و ساختمانهای موقت علی الاصول در مالکیت پیمانکار قرار دارد و وجود این تأسیسات و ساختمانها، چه پس از تحویل موقت و چه هنگام فسخ پیمان و چه در زمان خاتمه پیمان باید تعیین تکلیف شود. به هنگام تحویل موقت در بند و ماده ۳۹ شرایط عمومی پیمان علاوه بر اینکه پیمانکار می تواند آنها را تخریب و پیاده کند، کارفرما نیز در صورت نیاز می تواند، تأسیسات و ساختمانهای مزبور را از کارفرما بخرد. همچنین طبق بند (ج) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان کارفرما تأسیسات و ساختمانهای موقت را که در کارگاه احداث شده و برای ادامه ی کار مورد نیاز است، در اختیار می گیرد و بهای آنها را برابر ارزش مصالح و تجهیزات بازیافتی که با توافق دو طرف تعیین میشود، به حساب طلب پیمانکار منظور میدارد. به همان ترتیب در ادامه ی بند (ه) ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان آمده است که: بهای این تاسیسات و ساختمانها با در نظر گرفتن پرداختهایی که قبلاً به پیمانکار شده است، با توافق دو طرف تعیین می شود و به حساب طلب پیمانکار منظور می گردد و بابت آنها وجهی به عنوان برچیدن کارگاه پرداخت نمی شود. کماکان در این بند نیز مشخص نشده که اگر طرفین پیمان در مورد بهای تأسیسات و ساختمانهای موقت نتوانند با هم توافق کنند، مشکل به چه صورت باید حل شود؟ همان طوری که در جز (۱) بند (ج) ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان گفته شد، چاره ی کار برآورد قیمت طبق نظریه کارشناس رسمی دادگستری است بدون آنکه مشمول سانکسیون مندرج در بند ز) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان گردد. پرسش بعدی این است که آیا پیمانکار می تواند از فروش تأسیسات و ساختمانهای موقت به کارفرما خودداری کند؟ پاسخ منفی است زیرا، بند (ه) ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان از شروط ضمن عقد است و پیمانکار حق ندارد از انجام شرط یاد شده امتناع کند. پیمان از شروط ضمن عقد است و پیمانکار حق ندارد از انجام شرط یاد شده امتناع کند. ۱۶ - (۷) اجاره کردن تأسیسات و ساختمانهای موقت خارج از کارگاه از طرف کارفرما در ذیل بند (ه) ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان مقرر گردیده اگر تاسیسات و ساختمانهای پیش گفته در خارج از محلهای تحویلی کارفرما ایجاد شده باشد، کارفرما بهای اجاره آنها را که با توافق دو طرف تعیین می شود، برای مدتی که به منظور تکمیل کار در اختیار خواهد داشت به پیمانکار پرداخت میکند. علت اصلی خرید یا اجاره تأسیسات و ساختمانهای موقت نیاز مبرم کارفرما به آنهاست که پس از فسخ یا خاتمهی پیمان جهت ادامه ی کار استفاده از آنها ضروری است. منتها، تأسیسات و ساختمانهای مورد بحث اگر در کارگاه موجود باشد، کارفرما ناگزیر از خرید آنهاست اما اگر خارج از کارگاه باشد - چه پیمانکار آنها را از شخصی اجاره کرده باشد و چه بر آنها مالکیت داشته باشد - کارفرما مجاز به خرید آنها نیست و باید از پیمانکار اجاره کند. مشکل توافق بر سر اجاره بهای آنها نیز همچنان به قوت خود باقی است که در نهایت می توان از نظریه ی کارشناسی بهره جست. ۱۷ - (۸) خارج کردن مازاد مصالح و تجهیزات از کارگاه توسط پیمانکار چون پس از تعیین تکلیف نقشه ها، کاتالوگ ها قراردادهای پیمانکاران جز، مصالح و تجهیزات موجود و سفارش شده و تأسیسات و ساختمانهای موقت، سایر کالاها و اشیا مورد نیاز کارفرما نیست و وجود آنها در کارگاه ممکن است مزاحمت هایی از جهت دامه ی اجرای کار برای کارفرما فراهم سازد بنابراین بند (و) ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان اعلام می دارد: «پیمانکار مکلف است که مازاد مصالح و تجهیزات و دیگر تدارکات خود را که در محل های تحویلی کارفرما باقی مانده است، حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ کارفرما از محل های یاد شده خارج کند در غیر این صورت کارفرما می تواند برای خارج کردن آنها به هر نحو که مقتضی بداند عمل نماید و هزینه های آن را به حساب بدهی پیمانکار منظور دارد. در این صورت پیمانکار نمی تواند نسبت به ضرر و زیان وارد شده به اموال و دارایی های خود دعوایی مطرح نماید. این بند از ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان مفاداً عین بند (ح) ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان است و توضیح خاصی نیاز ندارد. فقط این نکته را یادآوری می نماید که چون در اعمال ماده شرایط عمومی پیمان کارفرما نباید هیچ استیلایی بر ابزار و ماشین آلات پیمانکار داشته باشد بنابراین پیمانکار علاوه بر خارج کردن مازاد مصالح و تجهیزات، باید ماشین آلات و ابزار خود را نیز از کارگاه خارج کند. شاید منظور از خارج کردن دیگر تدارکات در بند (و) ماده (۴۸ شرایط عمومی پیمان در معنای وسیع آنکه شامل ماشین آلات و ابزار پیمانکار نیز است، بکار رفته است.