مقرراتِ ملیِ ساختمان
((ل)) تاریخ : ۱۳۹۲/۵/۱۲
⚠
((ل)) تاریخ : ۱۳۹۲/۵/۱۲
جمهوری اسلامی ایران شماره :۳۲۰۵۱/۱۰۰/۰۲
وزارت راه و شهرسازی پیوست :
معاونت اآمورمسکن و ساختمان عادی
برادر ارجمند جناب آقای مهندس محمدنجار
وزیر محترم کشور
سلام علیکم
پس از حمد خدا و درود و صاوات بر سحمد و آل سح , در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و
«بارهای وارد بر ساختمان» که مراحل تهیه» تدوین و تصویب را در وزارت راه و شهرسازی گذرانده» جهت
استحضار و دستور ابلاغ به شهرداریهای کشور برای اجرا و رعایت مفاد آن از ابتدای مهر ماه سال جاری
ارسال می گردد.
رونوشت به :
آدرس نمیدان آرژانتین» بلوار آفریقاءاراضی عباس آباد»ساختمان شهید دادمانءوزارت راه وشهرسازی(کدپستی:۱۵۱۹۷۱۳۱۱۱) تلفن:۸۸۸۷۸۰۲۳۱-۹
دورنگار: دبیرخانه وزارتی: ۸۵ دبیرخانه مر کر :۸۶۳2۳۳۳۳ نامه های فاقد مهر برجسته‌ی زارت راه و شهرسازی از درجه اعتبار ساقط می باشد)
مقررات ملی ساختمان
بارهای وارد بر ساختمان
وزارت راه و شهرسازی
مقررات ملی ساختمان ابران
ر ۹ رک
بارهای وارد بر ساختمان
دفتر مقررات ملّی ساختمان
وبرایش سوم ۱۳۹۲
سرشناسه: ایران. وزارت مسکن و شهرسازی. دفتر امور مقررات ملّی ساختمان
عنوان و نام پدید آور: بارهای وارد بر ساختمان / دفتر امور مقررات ملّی ساختمان, وزارت راه و شهرسازی, معاونت مسکن و
ساختمان
وضعیت وبراست: ویراست ۳
مشخصات نشر: تهران: نشر توسعه ایران» ۱۳۹۲
مشخصات ظاهری: ش. ۱۵۲ص.: مصور (بخشی رنگی)» جدول
فروست: مقررات ملّی ساختمان ایران؛
مبحث ششم
شابک: ۹۷۸-۶۳۰۱-۱۳-۰
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
موضوع: ساختمان سازی - - قوانین و مقررات - - ایران
موضوع: بارگذاری
موضوع: بارگذاری - - استانداردها
رده بندی کنگره: ۲ .۶ ۷م ٩ الف /16/177۳۴۰۲
رده بندی دیوبی: ۳۳۳۵۵
شماره کنابشناسی ملی: . ۳۲۸۱۹۴۸
نام کتاب: مبحث ششم بارهای وارد بر ساختمان
تهیه کننده: دفتر مقررات ملّی ساختمان
ناشر: نشر توسعه ابران
شمارگان: ۰ جلد
شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۳۰۱-۰۱۳-۰
نوبت چاپ: اول
تاریخ جاپ: ۱۳۹۲
چاپ و صحافی: کانون
قیمت: ۰ ریال
حق چاپ برای تهیه کننده محفوظ است.
مقررات ملّی ساختمان مجموعه‌ای است از ضوابط فنی» اجرایی و حقوقی لازم‌الرعایه در طراحی»
نظارت و اجرای عملیات ساختمانی اعم از تخریبء نوسازی,» توسعه بناء تعمیر و مرمت اساسی» تغییر
کاربری و بهره‌برداری از ساختمان که به منظور تأمین ایمنی بهره‌دهی مناسبء آسایش, بهداشت و
صرفه اقتصادی فرد و جامعه وضع می‌گردد.
در کشور ما و در کنار مقررات ملّی ساختمان. مدارک فنی دیگر از قبیل آیین‌نامه‌های
ساختمانی, استانداردها و آیین کارهای ساختمان‌سازی» مشخصات فنی ضمیمه پیمان‌ها و نشریات
ارشادی و آموزشی توسط مراجع مختلف تدوین و انتشار می‌یابد که گرچه از نظر کیفی و محتوایی
حایز اهمیت هستند.ء اما با مقررات ملّی ساختمان تمایزهای آشکاری دارند.
آنچه مقررات ملّی ساختمان را از این قبیل مدارک متمایز می‌سازد» الزامی بودن» اختصاری
بودن و سازگار بودن آن با شرایط کشور از حیث نیروی انسانی ماهرء کیفیت و کمیت مصالح
ساختمانی, توان اقتصادی و اقلیم و محیط می‌باشد تا از این طریق نیل به هدف‌های پیش گفته
در حقیقت مقررات ملّی ساختمان» مجموعه‌ای از حداقل‌های مورد نیاز و بایدها و نبایدهای
ساخت وساز است که با توجه به شرایط فنی و اجرائی و توان مهندسی کشور و با بهره‌گیری از
آخرین دستاوردهای روز ملّی و بین‌المللی و برای آحاد جامعه کشورء تهیه و تدوین شده است.
این وزارتخانه که در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان وظیفه تدوین
مقررات ملّی را به عهده دارد. از چند سال پیش طرح کلی تدوین مقررات ملّی ساختمان را تهیه و
به مرحله اجرا گذاشته است که براساس آن» شورایی تحت عنوان «شورای تدوین مقررات ملی
ساختمان» با عضویت اساتید و صاحبنظران برجسته کشور به منظور نظارت بر تهیه و هماهنگی
بین مباحث از حیث شکل, ادبیات. واژه‌پردازی» حدود و دامنه کاربرد تشکیل داده و در کنار آن
«کمیته‌های تخصصی» راء جهت مشارکت جامعه مهندسی کشور در تدوین مقررات ملّی ساختمان
زیر نظر شورا به وجود آورده است.
پس از تهیه پیش‌نویس مقدماتی مبحث موردنظرء کمیته‌های تخصصی مربوط به هر مبحث
پیش‌نویس مذکور را مورد بررسی و تبادل نظر قرار داده و با انجام نظرخواهی از مراجع دارای
صلاحیت نظیر سازمان‌های رسمی دولتی»؛ مراکز علمی و دانشگاهی, موْسسات تحقیقاتی و کاربردی»
انجمن‌ها و تشکل‌های حرفه‌ای و مهندسی» سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان استان‌ها و
شهرداریهای سراسر کشورء آخرین اصلاحات و تغییرات لازم را اعمال می‌نمایند.
اعضای شورای مذکورء به تأیید اینجانب رسیده و به شهرداری‌ها و دستگاه‌های اجرائی و جامعه
از زمانی که این وظيفهةٌ خطیر به این وزارتخانه محول گردیده» مجدانه سعی شده است با
تشکیل شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان و کمیته‌های تخصصی مربوط به هر مبحث و کسب
نظر از صاحبنظران و مراجع دارای صلاحیت بر غنای هر چه بیشتر مقررات ملّی ساختمان بیفزاید
و این مجموعه را همان‌طور که منظور نظر قانون‌گذار بوده است در اختیار جامعه مهندسی کشور
قرار دهد.
بدین وسیله از تلاشها و زحمات جناب آقای مهندس ابوالفضل صومعلوء معاون محترم وزیر در
امور مسکن و ساختمان و جناب آقای دکتر غلامرضا هوائی» مدیرکل محترم مقررات ملّی ساختمان
و سایر کسانی که به نحوی در تدوین این مجلد همکاری نموده‌اندء سپاسگزاری می‌نمایم.
علی نیکزاد
وزیر راه و شهرسازی
0
(بر اساس حروف الفبا)
الف) شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان
دکتر محمدعلی اخوان بهابادی عضو
۹ مهندس محمدرضا اسماعیلی عضو
دکتر اباذر اصغری عضو
دکتر شهریار افندی‌زاده عضو
دکتر محمدحسن بازیار عضو
دکتر منوچهر بهرویان عضو
مهندس علی‌اصغر جلال‌زاده عضو
۹ دکتر علیرضا رهایی عضو
دکتر اسفندیار زبردست عضو
مهندس ابوالفضل صومعلو رئیس
۹ دکتر محمدتقی کاظمی عضو
دکتر ابوالقاسم کرامتی عضو
دکتر غلامرضا هوائی نایب رئیس و عضو
دکتر روح ا... پروانه‌خواه تهران عضو
دکتر فیاض رحیم‌زاده رفویی عضو
دکتر غلامرضا قدرتی امیری رئیس
دکتر محمدتقی کاظمی عضو
مهندس مهدی نورمحمدی دبیر
ج) دبیرخانه شورای تدوین مقررات ملّی ساختمان
مهندس سهیلا پاکروان معاون مدیرکل و مسئول دبیرخانه شورا
5۳۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
مقدمه:
مبحث ششم مقررات ملّی ساختمان که مربوط به "بارهای وارد بر ساختمان" است اولین بار در
سال ۱۳۸۰ منتشر گردید و دو آیین‌نامه موجود در کشور را تحت عناوین: آیین‌نامه حداقل بار وارده
بر ساختمان‌ها و ابنیه فنی - استاندارد شماره ۵۱۹ سال ۱۳۷۹ و" آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها
در برابر زلزله" استاندارد شماره ۲۸۰۰ سال ۱۳۷۸ را در برگرفت. ویرایش دوم این مبحث نیز در
سال ۱۳۸۴ و در پی تغییرات گسترده در ویرایش سوم استاندارد ۲۸۰۰ انتشار یافت.
با توجه به توسعه ساخت و ساز در کشور و همچنین پیشرفت‌های ایجاد شده در علم مهندسی
عمران لزوم بازنگری ویرایش دوم و بروز رسانی آن براساس آخرین ویرایش آیین‌نامه‌های معتبر دنیا
در زمینه تدوین آیین‌نامه‌های بارگذاری ضروری به نظر می‌رسد. در ادامه مهمترین تغییرات ایجاد
شده در ویرایش حاضر مختصراً ارائه می‌شود:
۱- با توجه به گستردگی و تنوع اقلیم آب و هوایی کشور ایران» ضوابط مربوط به بار سیل (فصل
۶) بار باران (فصل ۸) و بارهای یخ - یخ زدگی جوی (فصل )٩ در این ویرایش به مبحث ششم
مقررات ملّی ساختمان اضافه شده است.
۲- با توجه به فصول جدید بارگذاری اضافه شده. گروه‌بندی خطرپذیری ساختمان و همچنین
ضریب اهمیت مربوط به هر نوع بارگذاری در فصل اول این مقررات منظور شده است.
۳- ترکیبات بارگذاری مربوط به طراحی به روشهای متفاوت با در نظر گرفتن بارهای جدید
اعمالی, در فصل دوم اين مقررات ارائه شده است.
۴- عمده‌ترین تغییر ایجاد شده در فصل مربوط به بار مرده, حذف بار مربوط به تیغه‌های جداساز
فضا و انتقال آن به فصل مربوط به بارهای زنده است.
۵- حداقل بار طراحی جانبی خاک با توجه به شرح مصالح انباشته شده در پشت دیوار حائل اصلاح
و در فصل بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکی (فصل ۴) اعمال شده است.
۶- از جمله مهمترین تغییرات اعمالی در فصل بارهای زنده (فصل ۵) عبارتست از: ارائه ضوابط
مربوط به دیوارهای تقسیم کننده, اصلاح ضوابط مربوط به کاهش بارهای زنده طبقات از جمله
امکان کاهش بار زنده محل عبور و یا پارک خودروهای سواری و کاهش در بارهای زنده بام
تحت شرایط خاص» اصلاح بارهای جراثقال, تکمیل و بروز رسانی حداقل بارهای زنده گسترده
یکنواخت و بار زنده متمرکز کف‌هاء بار زنده محل فرود بالگرد و تعیین یک حداقل مقدار ممکنه
برای حالاتی که بار زنده آنها در این مبحث مشخص نشده است.
۷- اصلاح رابطه مربوط به تعیین بار برف بام بر اساس ضریب اهمیت. ضریب برف‌گیری» ضریب
شرایط دمایی و ضریب شیب؛ بازنگری ضوابط مربوط به بارگذاری نامتوازن, انباشتگی برف در
بام‌های ترازهای پایین‌تر و متفاوت. و سربار باران بر برف از جمله تغییراتی است که در بار برف
(فصل ۷) ایجاد شده است.
۸- با توجه به گسترش صنعت بلند مرتبه‌سازی و همچنین امکان بروز طوفان‌هایی با سرعت زیادء
لزوم بازنگری ضوابط مربوط به تعیین بارهای ناشی از باد ضروری به نظر می‌رسد. تغییرات ایجاد
شده در این فصل به حدی است که می‌توان فصل مربوط به بارهای ناشی از باد (فصل ۱۰) را
یک فصل جدید در این مبحث به شمار آورد. بطور کلی سه روش جهت محاسبه بار باد در این
فصل پیش‌بینی شده است: روشهای استاتیکی» دینامیکی و تجربی (تونل باد). روش استاتیکی
برای سازه و ساختمانهای با ارتفاع کم و متوسط و نیز نما و پوسته خارجی مناسب است. در
این روش فشار ناشی از باد به دو بخش فشار داخلی و خارجی تقسیم شده و هریک از این
نیروها بر اساس ضریب اهمیت. فشار سرعتی»ء ضریب بادگیری» ضریب اثر باد جهشی و ضریب
تشدید شده و عمدتاً برای ساختمانهای بلند و سازه‌های لاغر (بجز نما و پوسته خارجی و
اعضای سازه‌ای ثانوی) به کار می‌رود. ساختار این روش مشابه روش استاتیکی است. با این
تفاوت که ضریب اثر تند باد و ضریب بادگیری به طور متفاوتی تعیین می‌شوند. روش تجربی
برای ساختمان‌هایی که ممکن است در معرض اثرات جستی باد یا گرفتگی قسمتی از عبور
جریان توسط موانع بالا دست جریان» ریزش گردباد یا اثرات ناپایداری آیرو دینامیکی قرار گیرند
و همچنین ساختمان‌هایی که پوسته خارجی نامتعارفی دارند مناسب است. ضوابط و روابط
مربوط به هر روش به تفصیل در هر بخش ارائه شده است.
-٩ با توجه به بازنگری در ضوابط استاندارد ۲۸۰۰ (آیین‌نامه طراحی ساختمان در برابر زلزله)؛
کمیته تخصصی مبحث ششم تصمیم گرفت تا ضمن ارجاع ضوابط طراحی در برابر زلزله به
ح
آخرین ویرایش استاندارد ۲۸۰۰ به ذکر ضوابط لرزه‌ای مهم و بیان واضح‌تر موارد ابهام آمیز در
فصل ۱۱ این مبحث بسنده کند.
ناشی از انفجار در فصل ۱۲ ارائه گردیده است.
ارسال نموده‌اند اظهار نماید و امید دارد این همکاری ادامه داشته باشد. بدیهی است کلیه
پيشنهادات حفظ شده و مجدداً مورد بحث قرار خواهد گرفت. امید است متن این ویرایش برای
مهندسان کشور مفید واقع شده و کمیته تخصصی مبحث را کماکان از راهنمایی‌ها و اظهارنظرهای
خود محروم نفرمایند.
ح
5۳۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۱-۶ کلیات ۱
۱-۱-۶ دامنه کاربرد ۱
۲-۱-۶ تعاریف ۱
۳-۱-۶ الزامات مبنا ۴
۴-۱-۶ انسجام کلی سازه ۷
۵-۱-۶ گروه‌بندی ساختمان‌ها و سایر سیستم‌های سازه‌ای ۷
۲-۶ ترکیب بارها ۱۳
۱-۲-۶ کلیات ۱۳
۲-۲-۶ علایم اختصاری ۱۳
۳-۲-۶ ترکیب بارها در طراحی به روش حالت‌های حدی ۱۴
۴-۲-۶ ترکیب بارها برای حوادث غیرعادی ۳۰
ذ
۳-۶ بار مرده ۳
۱-۳-۶ کلیات ۳۱
۳۶ وزن اجزای ساختمان و مصالح مصرفی ۳
۳-۳-۶ وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت (ه
۴-۶ بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکی ۳۳
۱-۴-۶ کلیات ۳۳
۲-۴-۶ فشارهای جانبی ۳۳
۲-۴-۶ زیر فشار وارد بر کف و شالوده ۳۴
۵-۶ بار زنده ۳۷
۱-۵-۶ تعاریف ۲۳۷
۲-۵-۶ بار زنده گسترده یکنواخت ۳۸
۳-۵-۶ بار زنده متمرکز ۳۹
۴-۵-۶ بارهای وارده بر سیستم‌های نرده» نرده حفاظ. دست انداز, حفاظ پا رکینگ. و نردبان ثابت ۲۳۰
۵-۵-۶ بارهای ضربه‌ای ۳۱
۶-۵-۶ بار زنده نامشخص ۳۲
۷-۵-۶ کاهش بارهای زنده طبقات ۳۲
۸-۵-۶ کاهش در بارهای زنده بام ۳۴
۹-۵-۶ بارهای جراثقال ۳۵
ر
۶-۶ بار سیل ۴۳۳
۱-۶-۶ کلیات ۴۳
۲-۶-۶ تعریف ۴۳
۳-۶-۶ الزامات و بارهای طراحی ۴۳۴
۷-۶ بار برف ۳۷
۱-۷-۶ بار برف زمین ۳۷
۲-۷-۶ بار برف بام ۳۸
۲-۷-۶ ضریب اهمیت ۵۱
۴-۷-۶ ضریب برف‌گیری ۵۱
۵-۷-۶ ضریب شرایط دمایی ۲
۶-۷-۶ ضریب شیب ۳
۷-۷-۶ بارگذاری جزیی ۵۴
۸-۷-۶ بارگذاری نامتوازن ۵۵
۹-۷-۶ انباشتگی برف در بام پایین‌تر ۵۷
۱۰-۷۶ بالا آمدگی و دست‌انداز بام ۵۸
۱۱-۷۶ برف لغزنده ۵۹
۱۳-۷-۶ سربار باران بر برف ۵۹
۱۳-۷۶ ناپایداری برکه‌ای ۶۰
۱۴۳-۷۶ بام‌های موجود ۶۰
ز
۸-۶ بار باران 8
۱-۸۶ کلیات 8
۲-۸۶ علائم 8
۳-۸-۶ زهکشی بام 8
۴-۸-۶ بارهای ناشی از باران طرح 8
۵-۸-۶ ناپایداری انباشتگی آب 8
۹-۶ بار یخ - یخ زدگی جوی ۵
۱-۹-۶ کلیات 8
۲-۹-۶ بار یخ 8
۳-۹-۶ ضخامت طراحی یخ ناشی از یخزدگی باران ۸
۴-۹-۶ ضریب ارتفاع ۹
۵-۹-۶ ضخامت اسمی بخ ۹
۶-۹-۶ اثر باد بر سازه‌ها و اجزای پوشیده از یخ ۹
۷-۹-۶ بارگذاری جزیی 8
۱۰-۶ بار باد ۳
۱-۱۰۶ کلیات ۵
۲-۱۰۶ فشار ناشی از باد بر ساختمان‌ها و سازه‌ها ۱"
۳-۱۰-۶ فشار مبنای باد ۳
۴-۱۰۶ روش محاسبه بار باد ای
۵-۱۰۶ ارتفاع مبنا "۳
۶-۱۰۶ روش استاتیکی ۷۵
۷-۱۰۶ بار باد برروی سازه‌های مختلف ۱۰
۱-۶ بار زلزله ۱۵
۱-۱۱-۶ هدف ۱۵
۲-۱۱۶ حدود کاربرد ۱۶
۳-۱۱۶ ضوابط کلی ۱۰۶
۴-۱۱۶ ملاحظات معماری و پیکربندی سازه‌ای ۱۷
۵-۱۱۶ ملاحظات طراحی و ساخت ساختمان در پهنه‌های گسلی ۱۹
۶-۱۱۶ گروه بندی ساختمان برحسب اهمیت ۱۱۰
۷-۱۱-۶ گروه بندی ساختمان برحسب نظم سازه‌ای ۱۱
۸-۱۱۶ گروه بندی ساختمان برحسب سیستم سازه‌ای ۱۲
۹-۱۱۶ زلزله طرح ۱۱۴
۱۰-۱۱۶ ترکیب بارهای شامل اثرهای زلزله طرح ۱۱۴
۱۱-۱۱۶ اثرات بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت ۱۱۴
۱۳-۱۱۶ تعیین ابعاد شالوده ۱۱۵
۱۳-۱۱۶ تغییرمکان جانبی طرح ۱۱۵
۱۴-۱۱۶ درز انقطاع ۱۱۵
۱۵-۱۱۶ کنترل ساختمان برای زلزله سطح بهره‌برداری ۱۶
۱-۶ بار انفجار ۱۷
۱-۱۲۶ حدود کاربرد ۱۷
س
۲-۶ بار بر پوسته ساختمان ۱۷
۳-۱۲۶ ظرفیت باقی مانده ۱۷
پیوست شماره ۱-۶ جرم مخصوص مواد و جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان ۱۱۹
پیوست شماره ۲-۶ روش دینامیکی محاسبه بار باد ۱۳۱
پ-۲-۶ روش دینامیکی ۱۳۳
۱-۶ کلیات
۱-۶ کلیات
۱-۱-۶ دامنه کاربرد
۱-۱-۱-۶ این مبحث حداقل الزامات بارگذاری برای طراحی ساختمان‌ها و سایر سازه‌های موضوع
این مقررات را تعیین می‌نماید. بارها و ترکیبات بار اختصاص داده شده که هماهنگ با یکدیگر
تعریف شده‌اند. برای استفاده در روشهای طراحی متفاوت بیان شده است.
۲-۱-۶ تعاریف
۱-۲-۱-۶ اثرات بار: نیروها یا تغییرشکل‌هایی که در اعضای سازه‌ای در اثر بارهای اعمالی ایجاد
می‌شود.
۲-۳-۱-۶ بارها: نیروها یا سایر عواملی که ناشی از وزن کل مصالح سازه» ساکنان آن و سار لوازم
بارهایی هستند که تغییرات آنها در طول زمان به ندرت اتفاق می‌افتد. سایر بارهاء بارهای متغیر
۱
۳-۲-۱-۶ بارهای اسمی: بزرگی بارهای تعریف شده در این مبحث برای بار مرده» زنده» خاک.
۵-۲-۱-۶ بناها (۳ تاسیسات ضروری: ساختمان‌ها یا سایر سازه‌هایی که باید در شرایط وقوع
حوادث شدید و بحرانی بارهای محیطی مانند سیل, باد»ء برف و زلزله قابلیت بهره‌برداری و استفاده
۷-۳-۱-۶ حالت‌های حدی: شرایطی که فراتر از آن سازه یا عضو مورد نظر برای سرویس‌دهی
نامناسب بوده و انتظار می‌رود بعد از آن قابلیت استفاده بیشتر را نداشته (حد بهره‌برداری) ۲ یا غیر
۸-۲-۱-۶ سازه‌های غیرساختمانی: به کلیه سازه‌هاء به جز سازه‌هایی که به طور معمول در
ساختمان‌ها به کار برده می‌شود. اطلاق می‌گردد.
۹-۲-۱-۶ ساختمان‌ها: سازه‌هایی که با دیوار و سقف محصور بوده و برای تامین سرپناه یا بهره‌برداری
۱-۲-۱-۶ ساختمان‌ها (۳ تاسیسات موقت: ساختمان‌ها یا سایر سازه‌هایی که برای یک مدت
زمانی کوتاه مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند و تحت تاثیر کوتاه مدت عوامل محیطی قرار دارند.
۲
۱-۶ کلیات
۱-۲-۱-۶ سیستم باربر جانبی: قسمتی از کل سازه است که برای تحمل بارهای جانبی به کار
گرفته می‌شود.
۱-۳-1-۶ ضریب اهمیت: به ضریبی اطلاق می‌گردد که برای در نظر گرفتن گروه خطرپذیری
ساختمان استفاده می‌گردد.
۱۳-۲-۱۶ ضریب بار: ضریبی که برای در نظر گرفتن بار واقعی نسبت به بار اسمی استفاده می‌شود.
این ضریب با توجه به عدم قطعیت‌های مراحل تحلیل و با توجه به احتمال رخداد همزمان بیش از
یک بار حدی. تعیین شده است.
۱۴-۲-۱۶ ضریب مقاومت: ضریبی که اختلاف مقاومت واقعی مصالح را از مقاومت اسمی و نیز
نحوه و تبعات شکست را در نظر می‌گیرد (همچنین این ضریب به عنوان ضریب کاهش مقاومت نیز
نامیده می‌شود).
۱۵-۲-۱-۶ کاربری: به نوع و نحوه استفاده از ساختمان یا هر سازه دیگر یا قسمتی از آنهاء
اطلاق می‌شود.ء مانند استفاده به صورت مسکونی يا اداری و غیره.
۱۶-۲-۱۶ گروه خطرپذیری: یک گروه‌بندی برای میزان خطرپذیری ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها
جهت محاسبه بار سیل, بادء برف» یخ و زلزله (مطابق جدول ۱-۱-۶) می‌باشد.
۱۷-۲-۱۶ مرجع ذبصلاح: مرجع دارای صلاحیت قانونی است که در این مبحث در صورت لزوم
به آن ارجاع داده شده است.
۱۸-۲-۱۶ مقاومت: بد ظرفیت نهائی یک عضو برای تحمل نیروهای وارده اطلاق می‌گردد.
۳
۱-۲-۱-۶ مقاومت اسمی: ظرفیت سازه یا اعضای سازه‌ای که اثرات بارگذاری را تحمل
می‌نمایند. اطلاق می‌گردد که براساس مقاومت مصالح و ابعاد و روابط استخراج شده از قانون‌های
بر روی مدل‌های مقیاس شده حاصل می‌گردند.
۰-۲-۱-۶ ۲ مقاومت طراحی: به حاصلضرب مقاومت اسمی در ضریب مقاومت اطلاق می‌گردد.
۳-۱-۶ الزامات مبنا
۱-۳-۱-۶ سختی و مقاومت
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هاء و کلیه اعضای آنهاء بایستی با سختی و مقاومت کافی برای تامین
پایداری سازه» حفظ عناصر غیرسازه‌ای و سیستم‌ها از آسیب غیرقابل قبول و همچنین تامین
الزامات سرویس‌دهی ذُکر شده در بند ۲-۳-۱-۶ طراحی و اجرا گردند.
مقاومت قابل قبول و مجاز بایستی حداقل براساس یکی از روشهای زیر مشخص گردد:
۱- روش حالت‌های حدی نهایی یا مقاومت بند ۱-۱-۳-۱-۶»
۲- طراحی به روش تنش مجاز بند ۲-۱-۳-۱-۶.
۳- در صورت تصویب مرجع ذیصلاح برای پروژه‌های خاص (یا موردی)» استفاده از روشهای
عملکردی بند ۳-۱-۳-۱-۶.
ممکن است برای قسمت‌های متفاوت یک سازه و برای ترکیبات بار مختلف. استفاده از روشهای
متفاوت و جایگزین هم با توجه به محدودیت‌های فصل ۲ اجازه داده شود. در صورتی که مقاومت برای
شرایط فوق‌العاده و غیرعادی در نظر باشدء روشهای بخش ۴-۲-۶ می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.
۱-۱-۳-۶ روش حالت‌های حدی نهایی یا مقاومت
اعضای سازه‌ای و غیر سازه‌ای و اتصالات آنها باید مقاومت کافی برای تحمل ترکیبات بار بندهای
۲-۳-۲-۶ و ۳-۳-۲-۶ این مقررات را داشته باشندء بدون اين‌که از حدود مجاز مقاومت تعیین
شده برای مصالح تجاوز شود.
نمی
۱-۶ کلیات
۲-۱-۳-۶ طراحی به روش تنش مجاز
اعضای سازه‌ای و غیر سازه‌ای و اتصالات آنها باید مقاومت کافی برای تحمل ترکیبات بار بند ۴-۳-۲-۶
این مقررات را داشته باشند.ء بدون اینکه از حدود مجاز تنش تعیین شده برای مصالح تجاوز شود.
۳-۱-۳-۶ روشهای عملکردی
برای اعضاء سازه‌ای و غیر سازه‌ای و اتصالات آنها باید به وسیله تحلیل و یا ترکیبی از تحلیل و
آزمایش نشان داده شود که درصد اطمینانی حداقل برابر با آنچه برای اعضای مشابه طراحی شده با
روش مقاومت بند۱-۱-۳-۱-۶ در برابر تاثیر بارهای مرده» زنده» محیطی و سار بارها موردانتظار
است. تامین شده است. ملاحظات مربوط به عدم قطعیت‌های مربوط به بارگذاری و مقاومت بایستی
۱-۳-۱-۳-۱-۶ تحلیل- تحلیل باید بر اساس روشهای منطقی که مبتنی بر قوانین پذیرفته شده
مکانیک مهندسی می‌باشند. انجام شود و باید تمام منابع مهم تغییرشکل و مقاومت در آن در نظر
گرفته شود. فرضیات مربوط به سختی, مقاومت. میرایی و سایر مشخصات اعضا و اتصالات سازه‌ای
که در تحلیل سازه در نظر گرفته می‌شوند. بایستی بر اساس اطلاعات آزمایشگاهی قابل قبول يا
مراجع استاندارد لحاظ گردند.
۲-۳-۱-۳-۱-۶ آزمایش- شرایط آزمایشگاهی مورد استفاده برای اثبات ظرفیت عملکردی اعضای
سازه‌ای و غیرسازه‌ای و اتصالات مربوطه تحت بارگذاری مورد نظرء بایستی به نحوی باشد که به
درستی نمایانگر مصالح, هندسه, شرایط ساخت. شدت بارگذاری و شرایط مرزی پیش‌بینی شده
برای سازه باشد. در صورتی که یک استاندارد صنعتی یا نتایج تجربه آزمایشگاهی قابل قبول بر روی
اعضای سازه‌ای مشابه وجود داشته باشد» برنامه آزمایش و محاسبات مربوط به مقادیر طراحی
مربوط به برنامه آزمایش بایستی مطابق با آن استاندارد یا کار آزمایشگاهی انجام شود. در صورتی
که چنین استاندارد یا تجربه قبلی آزمایشگاهی موجود نباشدء نمونه‌ها بایستی در مقیاسی مشابه با
کاربرد واقعی ساخته شود مگر اینکه به نحوی نشان داده شود که اثرات مقیاس کردن بر روی
عملکرد موردنظر تاثیر چندانی ندارد. ارزیابی نتایج آزمایش براساس نتایج به دست آمده از حداقل
سه آزمایش انجام شود و انحراف نتایج به دست آمده از هر آزمایش بیش از ۱۵/ نسبت به مقدار
میانگین نتایج تمام آزمایش‌ها نباشد. در صورتی که انحراف بیش از ۱۵/ نسبت به میانگین در
۵
نتایج هر یک از آزمایش‌ها مشاهده شود. لازم است آزمایش‌های اضافی انجام شود تا زمانی که
انحراف از نتایج هیچ یک از آزمایش‌ها بیش از ۱۵/ نگردد یا این که حداقل ۶ آزمایش انجام شده
باشد. هیچ یک از نتایج آزمایش‌ها نباید بدون ارائه دلیل منطقی حذف گردد. گزارش آزمایش‌ها باید
شامل محل, زمان و تاریخ آزمایش باشد. مشخصات نمونه آزمایشگاهی» تجهیزات آزمایشگاهی,
شرایط هندسی آزمایش» تاریخچه بارگذاری و تغییرشکل‌های به دست آمده تحت بارگذاری و
همچنین هرگونه آسیب مشاهده شده در نمونه در طی آزمایش به همراه مقدار بار و تغییرشکلی که
۳-۳-۱-۳-۱-۶ تهیه مدارک- روشهای مورد استفاده برای انجام این بند و نتایج حاصل از تحلیل
و آزمایش‌ها باید طی یک یا چند گزارش آماده شده و به یک مرجع ذیصلاح ارسال گردد تا با
استفاده از یک گروه داوری مستقل به بررسی و تصویب آن اقدام نماید.
۲-۳-۱-۶ قابلیت بهره‌برداری
سیستم‌های سازه‌ای و کلیه اعضای آنهاء باید به نحوی طراحی شوند که سختی کافی برای محدود
شدن تغییرشکل‌هاء تغییرمکان نسبی جانبی» ارتعاشات یا هر نوع تغییرشکلی که تاثیر نامناسب بر
کاربری و عملکرد موردنظر می‌گذارد را داشته باشد. ترکیب بارهای حالت‌های حدی بهره‌برداری در
بند ۵-۳-۲-۶ ارائه شده است.
۳-۳-۱۶ نیروهای خودکرنشی
ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها باید چنان طراحی شوند که بتوانند از عهده تحمل اثرات خودکرنشی
تحت تاثیر عوامل تغییرات دماء رطوبت» جمع شدگی و خزش را به خوبی برآید.
۴-۳-۱-۶ تحلیل
اثرات بارگذاری بر هر یک از اعضای سازه‌ای باید با استفاده از روشهای تحلیلی که در آنها شرایط
تعادل, پایداری کلیء همسازی هندسی و خواص کوتاه‌مدت و درازمدت مصالح در نظر گرفته شده‌اند.
۶
۱-۶ کلیات
تعیین گردند. برای اعضایی که تمایل به جذب تغییرشکل‌های پسماند تحت بارهای سرویس تکرارشونده
را داشته باشند باید اثرات خروج از مرکزیت اضافه شده مورد انتظار در طول دوره بهره‌برداری نیز در نظر
۵-۳-۱-۶ نیروهای مقاوم سازه‌ای
تمام اعضاء و سیستم‌های سازه‌ای و تمام ملحقات و نازک‌کاری‌ها در یک ساختمان یا سار سازه‌ها
باید برای تحمل نیروهای ناشی از زلزله و باد با در نظر گرفتن واژگونی» لغزش و بلندشدگی طراحی
شوند و بایستی مسیر بار ممتدی برای انتقال اين نیروها به پی تامین شود. زمانی که از لغزش برای
جداسازی المان‌ها استفاده شود.ء اثرات اصطکاک بین المان‌های جداساز بایستی به عنوان یک نیرو
در نظر گرفته شود. زمانی که تمام یا قسمتی از مقاومت تحمل کنندة این نیروهاء به وسیله بار مرده
تامین می‌گردد. از حداقل بار مرده محتمل در زمان ایجاد نیروهای موردنظر استفاده شود.
ملاحظات فوق بایستی برای اثرات تغییرشکل‌های افقی و قائم ناشی از نیروهای ذکر شده. در نظر
۴-۱-۶ انسجام کلی سازه
ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها باید به نحوی طراحی شوند که آسیب‌دیدگی موضعی در آنها پایداری
کلی سازه را به خطر نياندازد و در حد امکان به سایر اعضای سازه گسترش نیابد. برای تامین این
منظور سیستم سازه باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که بارها بتوانند از یک عضو آسیب دیده به سایر
اعضا منتقل شوند و پایداری سازه در هر حالت حفظ گردد. این مقصود معمولاً با ازدیاد پیوستگی.
نامعینی» شکل‌پذیری يا ترکیبی از آنها در اعضای سازه تامین می‌شود.
۵-۱-۶ گروه‌بندی ساختمان‌ها و سایر سیستم‌های سازه‌ای
۱-۵-۱-۶ گروه‌بندی خطرپذیری
ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها باید بنا بر میزان خطرپذیری جانی» سلامت و رفاهی که بر اساس میزان
آسیب یا خرابی و با توجه به کاربری آنها مطابق جدول ۱-۱-۶ تعیین می‌شود. برای اعمال بار
۷
سیل, بادء برف. زلزله و یخ دسته‌بندی گردند. به هر ساختمان یا سیستم سازه‌ای بایستی بالاترین
گروه خطرپذیری ممکن اختصاص یابد. حداقل نیروهای طراحی برای سازه‌ها باید براساس ضرایب
اهمیت ارائه شده در جدول ۲-۱-۶ که از آن در سایر فصول این مبحث استفاده شده» تعیین گردد.
اختصاص گروه‌های خطرپذیری مختلف به یک ساختمان یا سیستم سازه‌ای برای انواع مختلف
شرایط بارگذاری (برای نمونهء باد یا زلزله) امکان‌پذیر است.
۲-۵-۱-۶ گروه‌های خطرپذیری گوناگون
در صورتی که ساختمان یا سایر سیستم‌های سازه‌ای به قسمت‌هایی با سیستم‌های سازه‌ای مستقل
تقسیم شده باشد.ء گروه‌بندی هر قسمت می‌تواند به صورت مستقل از هم انجام شود. در صورتی که
سیستم‌های ساختمانی مانند خروجی‌های مورد نیاز, تاسیسات مکانیکیء يا موتور الکتریکی برای
یک قسمت نیاز به گروه خطرپذیری بالاتری داشته باشد و وابسته به قسمت‌های دیگری از
ساختمان که گروه خطرپذیری پایین‌تری دارند باشدء برای این قسمت‌ها نیز باید گروه خطرپذیری
۳-۵-۱-۶ مواد شیمیایی خطرناک. بسیار خطرناک و منفجره
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هایی که محل نگهداری مواد شیمیایی و سمی خطرناک و بسیار خطرناک
یا مواد منفجره می‌باشند. در صورتی می‌توانند در گروه خطرپذیری ۳ دسته‌بندی گردند که بتوانند
با ارائه ارزیابی خطر انجام شده» به عنوان بخشی از برنامه جامع مدیریت خطرپذیری» به مرجع
رسمی ساختمان نشان دهند که انتشار این مواد به اندازه و درجه‌ای نخواهد بود که منجر به ایجاد
خطر برای عموم شود.
۸
۱-۶ کلیات
جدول ۱-۱-۶ گروه‌بندی خطرپذیری ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها برای بار سیل. باد. برف. زلزله و یخ
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هایی که به عنوان تاسیسات ضروری طراحی می‌گردند و وقفه در بهره‌برداری
از آنها به طور غیرمستقیم موجب افزایش تلفات و خسارات می‌شود مانند بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها
مراکز و تاسیسات آبرسانی» نیروگاه‌ها و تاسیسات برق‌رسانی» برج‌های مراقبت فرودگاه‌هاء مراکز
مخابرات. رادیو و تلویزیون» تاسیسات انتظامی, مراکز کمک رسانی و به طور کلی تمام ساختمان‌هایی
که استفاده از آنها در امداد و نجات موثر باشد.
۱ ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها و تاسیسات صنعتی که خرابی آنها موجب انتشار گسترده مواد سمی و
مضر برای محیط زیست در کوتاه‌مدت یا دراز مدت خواهد گردید. هرگونه ساختمان یا تاسیساتی
که سازنده پردازنده» فروشنده یا ترتیب دهنده مقادیری از مواد شیمیایی یا زباله‌های بسیار
شودء مشمول این گروه خطرپذیری می‌باشد.
سایر ساختمان‌ها و سیستم‌های سازه‌ای که برای حفظ عملکرد ساختمانهای گروه خطرپذیری ۱
موردنیاز می‌باشند.
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هایی که خرابی آنها منجر به تلفات جانی قابل توجه شود مانند مدارس؛
مساجد. استادیوم‌هاء سینما و تئاترهاء. سالن‌های اجتماعات. فروشگاه‌های بزرگ» ترمینال‌های
مسافری» یا هر فضای سرپوشیده‌ای که محل تجمع بیش از ۳۰۰ نفر زیر یک سقف باشد.
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هایی که جزو موارد گروه خطرپذیری ۱ نمی‌باشند لکن خرابی آنها خسارت
اقتصادی قابل توجهی داشته یا باعث از دست رفتن ثروت ملی می‌گردد مانند موزه‌هاء کتابخانه‌ها و به
۲ طور کلی مراکزی که در آنها اسناد و مدارک ملی و یا آثار پر ارزش نگهداری می‌شود.
ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها و تاسیسات صنعتی که جزو موارد گروه خطرپذیری ۱ نمی‌باشند لیکن
خرابی آنها موجب آلودگی محیط زیست و یا آتش سوزی وسیع می‌شود مانند پالایشگاه‌هاء مراکز
گازرسانی, انبارهای سوخت و یا هرگونه ساختمان یا تاسیساتی که سازنده» پردازنده» فروشنده یا
ترتیب‌دهنده مقادیری از موادی مانند سوخت‌های خطرناک, موادشیمیایی خطرناک, زباله‌های
خطرناک و یا مواد منفجره باشند که با توجه به ضوابط قانونی موجود»ء انتشار گسترده این مواد
سمی و مضر منجر به خطری برای عموم نمی‌شود (مطابق بند۳-۵-۱-۶).
کلیه ساختمان‌ها و سازه‌های مشمول این مبحث که جزو ساختمانهای عنوان شده در سه گروه
طبقاتیء انبارهاء کارگاه‌هاء ساختمانهای صنعتی و غیره.
ساختمان‌ها و سایر سازه‌هایی که خرابی آنها منجر به تلفات جانی و خسارات مالی نسبتاً کم
۳ خواهد شد مانند انبارهای کشاورزی و سالن‌های مرغداری.
2
۹
جدول ۲-۱-۶ ضریب اهمیت مربوط به گروه‌بندی خطرپذیری ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها برای
بارهای بادء برف. یخ و زلزله
مطابق جدول ۱-۱-۶ لرزه‌ای, م[ بار بادء ,1 بار یخ :[ بار برف» ,ِا
۱ ۱۴ ۱۳۵ ۱۳۵ ۱۲
۲ ۱۲ ۱۱۵ ۱۳۵ ۱
۳ ۱ ۱ ۱ ۱
۴ ۸ ۸ ۸ ۸
برای کاهش گروه خطرپذیری لازم است مالک یا بهره‌بردار ساختمان‌ها یا سایر سازه‌های دارای مواد
شیمیایی و سمی خطرناک و بسیار خطرناک يا مواد منفجره» برنامه جامع مدیریت خطرپذیری ارائه
نماید که شامل حداقل سه بخش ارزیابی خطرء برنامه پیشگیری از خطر و برنامه پاسخ اضطراری
باشد. به عنوان یک حداقل» ارزیابی خطر بایستی شامل گزارش بدترین سناریوی انتشار مواد
موردنظر برای هر سازه به همراه ارائه اثرات بالقوه حاصله بر روی عموم جامعه باشد. به عنوان یک
حداقل, بدترین حادثه محتمل بایستی شامل خرابی کامل (همزمان با انتشار تمام محتویات) یک
مخزن» سیستم لوله‌ای, یا سایر وسایل, المان‌ها و سازه‌های ذخیره‌کننده باشد. بدترین حادثه
محتمل حداقل بایستی شامل انتشار مواد در طی طول دوره طراحی برای باد یا زلزله باشد. در این
ارزیابی» بررسی میزان موثر بودن عوامل ثانویه برای کاهش اثرات حادثه نیز بایستی برمبنای فرض
خرابی کامل منبع ذخیره اولیه انجام شود. اثرات خارج سایت بایستی بر اساس میزان جمعیت
موجود در نواحی با پتانسیل آسیب تعریف شود. برای دستیایی به کاهش گروه خطرپذیری لازم
است ارزیابی خطر انجام شده نشان دهد که انتشار مواد موردنظر در اثر وقوع بدترین حادنه ممکن
منجر به خطر برای عموم و محیط زیست خارج از محدوده تاسیسات موردنظر نخواهد شد.
به عنوان یک حداقل, برنامه پیشگیری از خطر باید شامل تمامی المان‌های پروسه جامع مدیریت
ایمنی به نحوی که پیشگیری از حوادث با اعمال کنترل‌های مدیریتی بر نواحی کلیدی طراحی.
ساخت. عملیات و نگهداری انجام شود. مخازن ثانویه مواد شیمیایی و سمی خطرناک و بسیار
خطرناک یا مواد منفجره (شامل, البته نه محدود به. تانک آب با دیوار دوبل, موانع آب‌بند با ظرفیت
۱۰
۱-۶ کلیات
کافی برای جلوگیری از ریزش مواد به هواء خاک آب زیرزمینی و سطحی) می‌توانند برای برنامه
کاهش خطر انتشار مواد استفاده شوند. در صورتی که مخازن ثانویه تامین شده باشد. آنها باید
برای تمام بارهای محیطی طراحی شوند. در نواحی مستعد طوفان و گردباد» اجرای روش‌هایی که
قابلیت کنترل موثر اثرات باد بر عناصر سازه‌ای جهت جلوگیری از انتشار مواد حین و بعد از طوفان
را داشته باشد» الزامی است.
به عنوان یک حداقل, برنامه پاسخ اضطراری شامل اطلاع‌رسانی عمومی,» آمادگی اورژانس پزشکی
برای آسیب‌های انسانی و روش‌هایی برای پاسخ اضطراری به انتشار مواد به صورت متناوب به خارج
از محدوده تاسیسات می‌باشد. این برنامه باید شامل منابعی جهت ایجاد پتانسیل کشف عوامل ایجاد
۱8
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۲-۶ ترکیب بارها
۲-۶ ترکیب بارها
۱-۲-۶ کلیات
در طراحی ساختمان‌ها و دیگر سازه‌هاء احتمال همزمانی تأثیر بارها باید به شرحی که در این فصل
ارائه شده و بر اساس روش طراحی مربوط به هر مصالحء در نظر گرفته شود. ترکیب بارها در طراحی
به روش حالت‌های حدی در بخش ۳-۲-۶ و برای حوادث غیرعادی در بخش ۴-۲-۶ ارائه شده
در مواردی که ضرایب جزیی ایمنی و یا تنش‌های مجاز محاسباتی در ترکیب بارهای مقررات ملّی
ساختمان و دیگر آیین‌نامه‌های رسمی کشور وجود نداشته باشد» آنها را می‌توان از سار آیین‌نامه‌های
۲-۲-۶ علایم اختصاری
علایم به کار رفته در روابط این فصل عبارتند از:
بار یا اثر ناشی از حادثه غیر عادی ,۸
بار مرده
:(1: وزن بخ
5 بار زلزله طرح
۰ بار سیل
۱۳
1 بار ناشی از فشار جانبی خاک فشار آب زیرزمینی و یا فشار مواد انباشته شده
بآ : بار زنده طبقات به جز بام
بآ: بار زنده بام
بار باران
5 بار برف
1 بار خود کرنشی از قبیل اثرات تغییرات دماء نشست پایه‌ها و وارفتگی
بار باد وارد بر یخ
۳-۲-۶ ترکیب بارها در طراحی به روش حالت‌های حدی
۱-۳-۲-۶ کاربرد
ترکیب بارها و ضرایب بار ارائه شده در این بخش باید تنها در حالتی استفاده شود که سایر مباحث
مقررات ملّی ساختمان و یا آیین‌نامه‌های طراحی اجازه استفاده از آن را داده باشند. ترکیب بارهای
روش حالت‌های حدی نهایی برای ساختمانهای بتن‌آرمه (موضوع مبحث نهم مقررات ملّی ساختمان)
در بند ۲-۳-۲-۶ ترکیب بارهای روش حالت‌های حدی مقاومت برای انواع دیگر ساختمان‌ها از جمله
ساختمانهای فولادی با روش طراحی ضرایب بار و مقاومت (موضوع مبحث دهم مقررات ملّی ساختمان)
در بند ۳-۳-۲-۶ ترکیب بارها در طراحی به روش تنش مجاز در بند ۴-۲-۲-۶ و ترکیب بارهای
حالت حدی بهره‌برداری در بند ۵-۳-۲-۶ ارائه شده است.
۲-۳-۲۶ ترکیب بارهای حالت‌های حدی نهایی در طراحی ساختمانهای بتن آرمه
در طراحی ساختمانهای بتن‌آرمه. موضوع مبحث نهم مقررات ملّی ساختمان» از ترکیب بارهای اين
بند استفاده می‌شود. سازه‌هاء اعضاء و شالوده‌های آنها باید به گونه‌ای طراحی شوند که مقاومت
طراحی آنهاء بزرگتر و یا برابر با اثرات ناشی از ترکیب بارهای ضریب‌دار زیر باشد:
۱۴
۲-۶ ترکیب بارها
(چ یا ٩ یا )۱,۲۵۱,۵۱۵ (۱
(۰,۷۳ یا ۱,۲)۷۷+( یا ٩ یا س[)1+۱,۲1+۱,۲ (۲
(۰,۷۳ با ,۰.۸۵۲۱ (۳
(۰,۸۴۳ یا )۱۸۵+ (ل یا 5 یا مل) ۱,۲۵۱,۵۱۵ (۴
(۰,۸۴۳ یا ۱,۵)7+آ۰,۸۵ (۵
1+( یا بل)1[1+۱,۲1+۱,۲ (۶
۱۲۵-۹1۲ (۷
- برای کاربری‌هایی که بار ما آنها کمتر از ۵ کیلونیوتن بر مترمربع استء به استثناء بام» کف
پارکینگ‌ها یا محل‌های اجتماع عمومی» ضریب بار مربوط به بآ را می‌توان برابر با ۰,۶ برای
ترکیب بار شماره ۲ و ۰/۷۵ برای ترکیب بار شماره ۴ منظور نمود.
- در شرایطی که اثر بار زنده در هریک از ترکیب بارها کاهش دهنده باشدء این اثر می‌بایست
معادل صفر منظور گردد.
- در طراحی سازه‌های پیش تنیده اثر پیش تنیدگی باید مانند اثر بار مرده در ترکیب بارها وارد
- بیشترین اثرات نامطلوب ناشی از بارهای باد و زلزله باید مورد ارزیابی قرار گیرد» ولی نیازی نیست
که اثر آنها به طور همزمان بر سازه منظور شود. در هر حال باید ضوابط شکل‌پذیری لرزه‌ای مبحث
نهم مقررات ملّی ساختمان رعایت گردد.
- اثرات یک یا چند بار که امکان وارد نشدن آنها بر سازه وجود دارد. باید در ترکیب بارها بررسی
گردد.
- اگر سازه در محل با احتمال وقوع سیل واقع شود.ء علاوه بر ترکیب‌های ارائه شده» باید دو ترکیب
بار اضافی با جایگزینی ,۱۱۲۷/۲/۰۳ به جای ۱۱۲۷۹7 در ترکیب‌های ۲ و ۳ نیز در نظر گرفته
1۵
۳-۳-۲-۶ ترکیب بارهای حالت‌های حدی مقاومت در طراحی سایر ساختمان‌ها از جمله
ساختمانهای فولادی
در طراحی ساختمانهای فولادی, به روش ضرایب بار و مقاومت. موضوع مبحث دهم مقررات ملّی
ساختمان, و یا دیگر مصالح به جز بتن‌آرمهء از ترکیب بارهای اين بند استفاده می‌شود. سازه‌ها و
اعضای آنها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که مقاومت طراحی آنهاء بزرگتر و یا برابر با اثرات ناشی
از ترکیب بارهای ضریب‌دار زیر باشند:
(۱
(ج یا ٩ یا ب[)۵/, ۱/۲1۱/۶۲۰ (۲
[(/۰۸۵)۱/۴۷۹ با س[]+(۳ل یا 5 یا ب[)۱/۲1+۱/۶ (۳
(1 یا 5 یا مل)۰/۵+آ+(۱/۰)۱/۴۷۷ +۱۲1 (۴
۱۲1۱/۰۳۵۹ (۵
(۰/۹1+۱/۰)۱/۴۷ (۶
/ ۰/۹1 )۷
[(65 یا مل)۵/, ۱۸۲1۰/۵۲۰ ۸
موارد زیر در ترکیب بارهای این بند باید در نظر گرفته شود:
- ضرایب بار مربوط به با در ترکیب بارهای ۳ ۴ و ۵ را برای کاربری‌هایی که بار مسآ آنها کمتر از ۵
برابر با ۰,۵ منظور نمود.
- در شرایطی که اثر بار زنده در هریک از ترکیب بارها کاهش دهنده باشدء این اثر می‌بایست
- در طراحی سازه‌های پیش تنیده» اثر پیش تنیدگی باید مانند اثر بار مرده در ترکیب بارها وارد شود.
- در هر حال باید ضوابط شکل‌پذیری لرزه‌ای رعایت گردد.
- اثرات یک يا چند بار که امکان وارد نشدن آنها بر سازه وجود دارد.ء باید در ترکیب بارها بررسی
گردد.
۱۶
۲-۶ ترکیب بارها
- در مواردی که بار سیال ۴ بر سازه وارد می‌شود. اثر این بار باید با ضرایب باری همانند ضریب بار
مرده 10 در ترکیب بارهای ۱ تا ۵ و ۷ منظور شوند.
- در صورت وجود فشار جانبی خاک. فشار آب زیرزمینی ۲ یا فشار مواد انباشته شده» ال اثر آنها
را باید به صورت زیر منظور نمود:
۱- اگر اثر این بار در جهت افزودن به اثرات دیگر متغیرهای اصلی بارگذاری باشد.ء اثر بار 17 باید با
ضریب ۱۸۶ در ترکیب بارها منظور شودء
۳۲- اگر اثر این بار در جهت کاهش اثرات دیگر متغیرهای اصلی بارگذاری باشدء در صورت وجود
دائمی بار آل اثر آن باید با ضریب ۰/٩ در ترکیب بارها منظور شود و در بقیه موارد باید از اثر بار
- اگر سازه در محل با احتمال وقوع سیل واقع شودء علاوه بر ترکیب‌های ارائه شده» باید دو ترکیب بار
- در صورتی‌که سازه تحت اثر بار یخ جوی و بار باد وارده بر یخ قرار گیرد. ترکیب بارهای زیر در
طراحی سازه باید منظور شود:
۱- عبارت (۳[ یا 5 یا )۰/۵ در ترکیب بار شماره ۲ باید با عبارت ۰,۳1:۳۰,۵۹5 جایگزین شود.
۲- عبارت (ج1 یا 5 یا )۰,۵ + (۱/۰)۱/۴۷۷ در ترکیب بار شماره ۴ باید با عبارت
۳- عبارت (۱/۰)۱/۴۷۷ در ترکیب بار شماره ۶ باید با عبارت (:/۱/۰)۱/۴۷+:1 جایگزین شود.
۴-۳-۲-۶ ترکیب بارها در طراحی به روش تنش مجاز
در طراحی به روش تنش مجاز و یا مقاومت مجازء بارهای ذکر شده در این مبحث باید در ترکیب
بارهای زیر منظور شود؛ و هرکدام که بیشترین اثر نامطلوب را بر روی ساختمان, شالوده یا اعضای
سازه‌ای تولید می‌کنند» می‌بایست مد نظر قرار گیرد. اثرات یک يا چند بار که امکان وارد نشدن آنها
بر سازه وجود دارد» باید در ترکیب بارها بررسی گردد.
0 (۱
ب[+1 (۲
( یا 5 یا )+1 (۳
۱۷
[۰,۷ یا (۰/۶)۱/۴۷۷]+1 (۵
(جل یا ٩ یا بل)۰/۷۵ +[(۰/۷۵]۰/۶)۱/۴۷۷آ۷۵, 1+۰ (۶
۵5 +(۲۰/۷۵)۰,۷۳آ12+۰,۷۵ )۷
(۰,۶[1+۰/۶)۱/۴۷۷ (۸
۰۶1/۳ ۹
۱۰1 (۱۰
٩(+1[ یا بل)+]آ]|۱/۰1+۰/۷۵ (۱۱
- در طراحی سازه‌های پیش تنیده» اثر پیش تنیدگی باید مانند اثر بار مرده در ترکیب بارها وارد شود.
- بیشترین اثرات نامطلوب ناشی از بارهای باد و زلزله باید مورد ارزیابی قرار گیردء ولی نیازی نیست که
اثر آنها به طور همزمان بر سازه منظور شود. در هر حال باید ضوابط شکل‌پذیری لرزه‌ای رعایت
گردد.
- افزایش تنش مجاز در ترکیب بارهای ارائه شده در این مبحث نباید انجام شود.
- در مواردی که بار سیال 1۶ بر سازه وارد می‌شود» اثر این بار باید با ضریب باری همانند ضریب بار
مرده 10 در ترکیب بارهای ۱ تا ۷ و ٩ منظور شوند.
- در صورت وجود فشار جانبی خاک. فشار آب زیرزمینی ۲ یا فشار مواد انباشته شده» ال اثر آنها
را باید به صورت زیر منظور نمود:
۱- اگر اثر این بار در جهت افزودن به اثرات دیگر متغیرهای اصلی بارگذاری باشد.ء اثر بار 17 باید با
ضریب ۱۱۰ در ترکیب بارها منظور شودء
۳۲- اگر اثر این بار در جهت کاهش اثرات دیگر متغیرهای اصلی بارگذاری باشدء در صورت وجود
دائمی بار [ل اثر آن باید با ضریب ۰/۶ در ترکیب بارها منظور شود و در بقیه موارد باید از اثر بار
زمانی که سازه در محدوده وقوع سیل واقع شده است. علاوه بر ترکیب بارهای ارائه شده در بالك
باید عبارت ,7 ۱۸۵ به ترکیب بارهای ۵ تا ۸ اضافه شده و ضریب بار ۳6 در ترکیب بارهای ۵ و ۷
برابر با صفر منظور شود.
۱۸
۲-۶ ترکیب بارها
- در صورتی‌که سازه تحت اثر بارهای یخ جوی و بار باد وارده بر یخ قرار گیرد. ترکیب بارهای زیر
در طراحی سازه باید منظور شود:
۱- عبارت :۰/۷1 باید به ترکیب بار شماره ۲ اضافه شود.
۲- عبارت (ج[ یا ٩ یا م[) در ترکیب بار شماره ۳ باید با عبارت 5+(:۰/۷1:۳۰/۷)۱/۴۷۷ جایگزین
۳- عبارت (۰/۶)۱/۴۷۷ در ترکیب بار شماره ۸ باید با عبارت (:/۰/۷10:۳۰/۷)۱/۴۷۹ جایگزین شود.
۵-۳-۲-۶ ترکیب بارهای حالت‌های حدی بهره‌برداری
برای حالت‌های بهره‌برداری موضوع بند ۲-۳-۱-۶ باید ترکیب بارهای مناسب بارهای مرده. زنده و
سایر بارهای مرتبط با توجه به مباحث طراحی مقررات ملّی ساختمان و یا سایر آیین‌نامه‌های
طراحی مربوطه در نظر گرفته شود. در این ترکیب‌ها از بارهای کوتاه مدت نظیر زلزله طرح» باده
سیل. بخ جوی و ... استفاده نمی‌شود. ترکیب بارهای زیر باید برای حالت‌های بهره‌برداری به کار
برده شود. در صورتی که در مباحث طراحی مقررات ملّی ساختمان و یا سایر آیین‌نامه‌های طراحی
به جای یک در ترکیب بارهای زیر استفاده گردد.
(۱
ب[+1 (۲
( یا 5 یا م[)+1 (۳
(۳ یا 5 یا س[)+آ[+1 (۴
1+1 (۵
(5 یا ب[)+1جرآ+1 (۶
- در طراحی سازه‌های پیش تنیده» اثر پیش‌تنیدگی باید مانند اثر بار مرده در ترکیب بارها وارد شود.
- در صورت وجود بار سیال,ء فشار جانبی خاک. فشار آب زیرزمینی و یا فشار مواد انباشته شده»
باید اثرات آنها با ضریب یک در ترکیب‌های فوق لحاظ گردد.
- برای زلزله سطح بهره‌برداری به فصل ۱۱ این مبحث مراجعه شود.
۹
۴-۲-۶ ترکیب بارها برای حوادث غیرعادی
۱-۴-۲-۶ کاربرد
پایداری سازه برای اطمینان از توانایی سازه در تحمل اثرات بارهای غیرعادی (با احتمال وقوع کم)
۲-۴-۲-۶ ظرفیت
به منظور کنترل ظرفیت یک سازه و یا عضو سازه‌ای در تحمل اثر یک حادثه غیرعادی» ترکیب بار
۳5 ۰ ]۰,۵ ج۱/۲(1+۸ یا /٩ 6
۵4 برای بار ناشی از انفجار طبق بخش ۲-۱۲-۶ تعیین می‌شود.
۲-۴-۲-۶ ظرفیت باقیمانده
جهت کنترل ظرفیت باقیمانده باربری سازه یا عضو سازه‌ای بعد از وقوع حادثه خسارت‌زاء اعضای
باربر پاید به صورت اسمی حذف شود.ء و ظرفیت سازه صدمه دیده با استفاده از ترکیب بار ثقلی زیر
(ج1 یا 5 یا مِ[)۰/۲+آ۰/۵ +۱/۲(1 یا ۰/۹)
اعضای منتخب باربری که حذف می‌شوند باید توسط یک مهندس طراح با تجربه مشخص گردد.
۴-۴-۲-۶ ملاحظات پایداری
الزامات پایداری کل سازه و هرکدام از اعضای آن باید با استفاده از روشی که اثرات مرتبه دوم را
لحاظ می‌کند.ء مورد ارزیابی واقع شود.
۲۰
۱-۳-۶ کلیات
بارهای مرده عبارتند از وزن اجزای دائمی ساختمان‌ها مانند: تیر و ستون‌هاء دیوارهاء کف‌هاء بام»
سقف. راه‌پله» نازک‌کاری. پوشش‌ها و دیگر بخش‌های سهیم در اجزاء سازه‌ای و معماری. همچنین
وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت شامل وزن جراثقال ثابت نیز در ردیف این بارها محسوب می‌شود.
۲-۳-۶ وزن اجزای ساختمان و مصالح مصرفی
۱-۲-۳-۶ در محاسبه بارهای مرده. باید وزن واقعی مصالح مصرفی و اجزای ساختمان مورد
استفاده قرار گیرد. برای انجام محاسبه. در صورت عدم وجود اطلاعات معتبر, جرم واحد حجم و یا
جرم واحد سطح اجزای ساختمانی, باید به شرح مندرج در جداول ارائه شده در پیوست شماره ۱-۶
وزن تأسیسات و تجهیزات ثابت از قبیل لوله‌های شبکه آب و فاضلاب» تجهیزات برقی, گرمایشی.
تجهیزات تهویه‌ای و سیستم تهویه مطبوع باید به نحو مناسبی برآورد شده و در محاسبه بارهای
آنها نیز باید در نظر گرفته شود.
۳۱
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۴-۶ بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکی
۱-۴-۶ کلیات
مطالب مطرح شده در این فصل به عنوان حداقل ضوابط جهت محاسبه بارهای خاک و فشار
هیدرواستاتیکی در صورت عدم ارائه بار خاک در گزارش مکانیک خاک می‌باشد. علاوه بر ضوابط
۲-۴-۶ فشارهای جانبی
در طراحی سازه‌های زیر سطح زمین» باید نیروی فشاری جانبی ناشی از فشار خاک مجاور نیز
منظور شود. در صورتی که بار خاک در گزارش مکانیک خاک تهیه شده توسط افراد ذیصلاح ارائه
نشده باشدء در آن صورت بارهای خاک تعیین شده در جدول ۱-۴-۶ باید به عنوان حداقل بار
طراحی منظور شود. چنانچه خاک مجاور سازه در معرض سربارهای ثابت و پا متحرک قرار گیرد.
اثر این سربارها باید در محاسبه فشار خاک بر روی دیوار منظور گردد. زمانی که کل یا قسمتی از
مخصوص خاک غوطه‌ور به اضافه فشار کامل ایستایی آب زیرزمینی صورت گیرد.
در مواردی‌که در مطالعات ژئوتکنیکی به وجود خاک منبسط شونده در محل اشاره شده باشد.ء
فشار جانبی باید بر اساس نتایج حاصل از آن مطالعات افزایش داده شود.
وه
۳-۴-۶ زیر فشار وارد بر کف و شالوده
در طراحی کف زیرزمین و دیگر اجزاء مشابه تقریباً افقی که پایین‌تر از سطح زمین قرار دارند» اثر
زیر فشار آب زیرزمینی» درصورت وجود.» باید به صورت فشار کامل ایستایی بر تمام کف در نظر
گرفته شود. بارهای هیدرواستاتیکی باید تا زیر سطح شالوده ساختمان محاسبه شوند. هرگونه بار به
در صورت وجود خاک منبسط شونده در زیر شالوده یا دال بر روی زمین, شالوده دال و دیگر
اجزاء باید برای تحمل حرکات به سمت بالا طراحی شده یا در برابر بارهای به سمت بالا ناشی از
خاک منبسط شونده مقاومت کنند؛ و یا خاک منبسط شونده برداشته شده یا در زیر و اطراف سازه
۲۳۴
۴-۶ بارهای خاک و فشار هیدرواستاتیکی
جدول ۱-۴-۶ بار طراحی جانبی خاک
(137/0۲ به ازای هر متر عمق) یکنواخت خاک
1۵۵ 0۷ شن تمیز خوب دانه‌بندی شده؛ مخلوط شن و ماسه
1۵۵ 07۳ شن تمیز بد دانه‌بندی شده؛ مخلوط شن و ماسه
1۵۵ 01 شن لای‌دار؛ مخلوط شن و ماسه بد دانه‌بندی شده
۷ 0 شن رس‌دار؛ مخلوط شن و رس بد دانه‌بندی شده
۳۵۵ ۹۷ ماسه تمیز خوب دانه‌بندی شده؛ مخلوط شن به همراه ماسه
۳۵۵ 5 ماسه تمیز بد دانه‌بندی شده؛ مخلوط شن و ماسه
۳/۷ ۹7 ماسه لای‌دار؛ مخلوط ماسه و لای بد دانه‌بندی شده
۳/۳۵ ۹5/5 مخلوط ماسه و لای با ریزدانه‌های پلاستیک
۳/۳۵ ۵ ماسه لای‌دار و رس‌دار؛ مخلوط ماسه و رس بد دانه‌بندی شده
۳/۳۵ 17 لای و لای رس‌دار غیرآلی
۳۳/۳۵ ۱-6 مخلوط غیرآلی لای و رس
۱۹۱ 0 رس‌های غیرآلی با پلاستیسیته کم تا متوسط
۳ 0 لای‌ها و لای‌های رس‌دار آلی؛ خاک‌های آلی با پلاستیسیته کم
۳ 17 لای با پلاستیسیته بالاء رس‌های کشسان
"۳ 0 رس‌های غیرآلی با پلاستیسیته کم
! 07 رس‌های آلی و رس‌های لای‌دار
[۱] بار طراحی جانبی خاک ارائه شده برای خاک در شرایط مرطوب و برای چگالی بهینه می‌باشد. شرایط واقعی
محل باید منظور شود. فشارهای خاک غوطه‌ور و اشباع شامل وزن خاک شناور به علاوه بارهای هیدروستاتیکی
می‌باشد.
[۲] برای دیوارهای نسبتاً صلب. در حالتی که توسط کف‌ها مهار شوندء بار جانبی طراحی خاک باید برای خاک‌های
شنی و ماسه‌ای تا 107/707 ۹/۵ بر هر متر عمق افزایش یابد. دیوار زیرزمینی که بیشتر از ۲/۴ متر در زیر سطح
زمین ادامه نیافته باشد و نیز کف‌هایی با سیستم سبک را نگه می‌دارندء دیوارهای نسبتاً صلب منظور نمی‌شوند.
[۳] برای دیوارهای نسبتاً صلب, در حالتی که توسط کف‌ها مهار می‌شوند. بار جانبی طراحی خاک باید برای خاک‌های
لای و رسی تا 10/80 ۱۵/۷ بر هر متر عمق افزایش یابد. دیوار زیرزمینی که بیشتر از ۲/۴ متر در زیر سطح
زمین ادامه نیافته باشد و نیز کف‌هایی با سیستم سبک را نگه می‌دارند. دیوارهای نسبتاً صلب منظور نمی‌شوند.
[۴] مصالح پرکننده نامناسبی است.
۳۵
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۵-۶ بار زنده
۱-۵-۶ تعاریف
۱-۱-۵-۶ بار زنده: باری غیر دائمی است که در حین استفاده و یا بهره‌برداری از ساختمان و یا
سایر سازه‌ها به آنها وارد شود و شامل بارهای حین ساخت و یا بارهای محیطی مانند بار باد» بار
برف» بار باران» بار زلزله» بار سیل و یا بارهای مرده نمی‌شود.
۲-۱-۵-۶ بار زنده بام: باری بر روی بام که توسط کارگران, تجهیزات و مصالح در حین انجام
تعمیرات بر روی آن بدان وارد شده و یا توسط اشیاء متحرکی چون گلدان و یا لوازم تزئینی کوچک
که ارتباطی با استفاده از ساختمان در طول عمر بهره‌برداری آن نداشته باشند.ء به آن اعمال شود.
بوده و شامل دیوار و سقفی برای جلوگیری از نفوذ حشرات يا نور آفتاب باشد. فضابند از جنس فایبر
گلاس» آلومینیم» پلاستیک و یا سایر مصالح سبک توری تشکیل شده» که یک محل در دست
استفاده مانند استخر شنا ۲ یا سکوی برگزاری مراسم» ۲ تاسیسات مرتبط با تولیدات باغی ۲ یا
کشاورزی را می‌پوشاند.
۳۷
سازه‌ای که مانع از حرکت وسائل نقلیه به سمت لبه‌های بدون حفاظ پارکینگ و یا برخورد آن به
دیواره‌های پارکینگ و یا راه عبور وسایل نقلیه می‌شوند.
۵-۱-۵-۶ سیستم دستگیره: یک میله بد همراه مهارهای مربوطه و ادوات آن بد سیستم
سازه‌ای که برای تحمل بار وزن در مکان‌هایی مانند توالت. دوش و وان به کار می‌رود.
۶-۱-۵-۶ سیستم نرده حفاظ: مجموعه‌ای از قطعات شامل مهارها و قطعات اتصال به سیستم
سازه‌ای که در نزدیکی لبه‌های باز سطوح برآمده با هدف به حداقل رساندن امکان سقوط مردم و یا
۷-۱-۵-۶ سیستم نرده: نرده‌ای که توسط دست برای حفظ تعادل و یا طی مسیر مورد استفاده
قرار گرفته و شامل مهارها و اتصالات آن به سیستم سازه‌ای می‌باشد.
۸-۵-۱-۶ نردبان ثابت: نردبانی که به‌طور دائمی به یک سازه» ساختمان و یا تجهیز متصل شده
۲-۵-۶ بار زنده گسترده یکنواخت
۱-۲-۵-۶ بار زنده لازم
بار زنده‌ای که در طراحی ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها بد کار می‌رود. باید بیشترین بار مورد انتظار
برای کاربری مورد نظر بوده و در هیچ حالتی از حداقل بارهای یکنواخت داده شده در جدول ۱-۵-۶
با در نظر گرفتن میزان کاهش‌های مجاز کمتر نباشد.
۳۸
۲-۲-۵-۶ ضوابط مربوط به دبوارهای تقسیم کننده
در ساختمانهای اداری و یا سایر ساختمان‌هایی که در آنها احتمال استفاده از دیوارهای تقسیم‌کننده و
یا جابجایی آنها وجود دارد. باید ضوابطی برای وزن دیوارهای تقسیم‌کننده بدون توجه به اینکه
آنها در پلان نشان داده شده باشند و یا خیرء اقدام گردد. وزن دیوارهای تقسیم کننده نباید کمتر
دیوارهای ساندویچی استفاده می‌شود.ء این بار را می‌توان حداقل به ۰,۵کیلونیوتن بر مترمربع کاهش
داد. مشروط بر آن که وزن یک مترمربع از این نوع دیوارهای جداکننده ۲ ملحقات آنها از ۴
در صورتی که وزن هر مترمربع سطح دیوارهای جداکننده از ۲ کیلونیوتن بیشتر باشد» وزن آن
به‌عنوان بار مرده در نظر گرفته شده و در محل واقعی خود اعمال می‌گردد.
استثناء: اگر حداقل بار زنده از ۴ کیلونیوتن بر متر مربع بیشتر باشد» نیازی به در نظر گرفتن بار
زنده دیوار تقسیم کننده نیست.
۳-۲-۵-۶ نامناسب‌ترین وضع بارگذاری
در تیرهای یکسره و در قابهای نامعین در مواردی که بار زنده بیشتر از ۴ کیلونیوتن بر مترمربع و
یا بیشتر از یک و نیم برابر بار مرده است. موقعیت قرارگیری بار زنده در دهانه‌های مختلف باید
طوری در نظر گرفته شود که بیشترین اثر مورد نظر را در عضو سازه‌ای ایجاد نماید. برای اين
منظور کافی است علاوه بر حالت قرار دادن بار زنده در تمام دهانه‌هاء حالت‌های بارگذاری زیر نیز
الف- قرار دادن بار زنده در دو دهانه مجاور هم
ب- قرار دادن بار زنده در دهانه‌های یک در میان.
۳-۵-۶ بار زنده متمرکز
کف‌هاء بام‌ها و سایر سطوح مشابه باید بنحوی طراحی شوند که بارهای زنده گسترده یکنواخت
توزیع شده» طبق مفاد بخش ۲-۵-۶ با بارهای متمرکز داده شده در جدول ۱-۵-۶ هر کدام که
۳۹
منجر به آثار بزرگتری شوند را به‌نحوی ایمن تحمل نمایند. در صورت مشخص نبودن ابعاد بار
متم رکز, بار وارده می‌بایست بصورت یکنواخت برروی سطحی بد ابعاد ۵۰ ۷۷۵ میلیمتر توزیع
شده و محل آن طوری در نظر گرفته شود که بیشترین اثر ناشی از بارگذاری را در اعضا ایجاد نماید.
۴-۵-۶ بارهای وارده بر سیستم‌های نرده, نرده حفاظ. دست اندازء حفاظ پارکینگ. و
۱-۴-۵-۶ بارهای وارده بر سیستم‌های نرده و نرده حفاظ
سیستم نرده و یا نرده حفاظ باید طوری طراحی شود که یک بار متمرکز ۱ کیلونیوتن وارد بر هر
نقطه و در هر جهتی از آن را به نحوی که سبب ایجاد حداکثر اثر بار بر روی اجزای سازه‌ای مربوطه
شوند» تحمل کرده و آن را توسط تکیه‌گاه‌های خود به سازه منتقل نماید. همچنین نرده و یا نرده
حفاظ باید طوری طراحی شود که یک بار گسترده ۰/۷۵ کیلونیوتن بر متر طول را در هر جهتی در
امتداد نرده و یا نرده حفاظ تحمل کند. این بار لازم نیست که به‌صورت همزمان با بار متمرکز گفته
میله‌های میانی نرده‌ها و قطعات پر کننده میان آنها باید برای تحمل یک بار افقی ۰,۲۵ کیلونیوتن
نرده) به نحوی که سبب ایجاد حداکثر اثرات ناشی از آن بارگذاری گردد. طراحی شود. عکس العمل‌های
ناشی از این بارگذاری لازم نیست که به سایر بارهای مذکوردر این بند اضافه گردد.
۲-۴-۵-۶ بار وارده به دست انداز
دست‌انداز باید به‌نحوی طراحی شود که یک بار متمرکز ۱/۳ کیلونیوتن وارده بر هر نقطه و در هر
جهتی از دست انداز به‌نحوی که حداکثر اثرات ناشی از بار را ایجاد کندء تحمل نماید.
۳-۴-۵-۶ بار وارده به سیستم حفاظ پارکینگ
سیستم حفاظ پارکینگ در برابر ماشین‌های شخصی باید به‌نحوی طراحی شود که بتواند یک بار
متمرکز ۳۰ کیلونیوتنی که بصورت افقی و در هر جهتی به سیستم حفاظ وارد شود را تحمل نماید.
۳۰
۵-۶ بار زنده
همین‌طور دارای مهارها و یا اتصالات مناسب برای انتقال اين بار به سازه باشد. در طراحی اين
سیستم» بار بنا به فرض در ارتفاعی بین ۴۵ تا ۷۰ سانتی‌متری از کف پارکینگ و یا رمپ به‌نحوی
وارد شده و محل آن به‌نحوی در نظر گرفته می‌شود که بیشترین اثر را ایجاد کند. این بار لازم نیست
بصورت همزمان با هر کدام از بارهای گفته شده برای نرده و یا نرده حفاظ در بند ۱-۴-۵-۶ اعمال
شود. سیستم حفاظ پارکینگ اتوبوس‌ها و کامیون‌ها باید بر طبق آیین‌نامه بارگذاری پل‌هاء نشریه
شماره ۱۳۹ دفتر آمور فنی و تدوین معیارهاء سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور طراحی شوند.
۴-۴-۵-۶ بار وارده به نردبان ثابت
حداقل بار زنده روی نردبان ثابت برایر با یک بار متمرکز ۱۱۳۵ کیلونیوتن بوده که در هر نقطه‌ای که
بیشترین اثر بار را بر روی عضو مورد نظر ایجاد کند. وارد می‌گردد. تعداد و محل اعمال بارهای زنده
متمرکز اضافی شامل حداقل یک بار ۱۱۳۵ کیلونیوتن برای هر ۳ متر از طول نردبان خواهد بود.
موقعی که انتهای بالایی پایه‌های نردبان ثابت به بالاتر از سقف طبقه و یا محل اتکا امتداد یابد.
بخش امتداد یافته هر پایه به‌نحوی طراحی خواهد شد که یک بار زنده متمرکز ۰/۴۵ کیلونیوتن در
هر جهتی و در هر ارتفاعی تا بالای پایه را تحمل کند.
۵-۵-۶ بارهای ضربه‌ای
۱-۵-۵-۶ کلیات
در بارهای زنده مشخص شده در بخش‌های ۲-۵-۶ الی ۴-۵-۶ اثرات ناشی از ضربهء در حد
متعارف» منظور شده است. در طراحی اجزای سازه‌هایی که در آنها شرایط ارتعاش و ضربه به‌طور
غیرمتعارف موجود است. می‌بایست ملاحظات لازم در نظر گرفته شود. در صورت عدم انجام
تحلیل‌های دینامیکی, برای برخی از سازه‌های عنوان شده در بندهای ۲-۵-۵-۶ الی ۴-۵-۵-۶
بارها باید با ضرایب ضربه تعیین شده به‌شرح زیر افزایش داده شوند.
۲-۵-۵-۶ آویزهای کششی نگهدارنده کف‌ها و بالکن‌ها: بار زنده باید در ضریب ۱۱۳۳ ضرب
۳۱
۳-۵-۵-۶ سازه‌های نگهدارنده ماشین آلات: وزن ماشین, ملحقات و بارهای متحرک آنها
شرکت‌های سازندهء از آنها برای افزایش بار استفاده شود.
الف- ماشین‌آلاتی که دارای محور دورانی می‌باشند: ضریب ۰۱۱۲
ب- ماشین‌آلاتی که دارای حرکت رفت و برگشتی می‌باشند: ضریب ۱۸۵.
۴-۵-۵-۶ سازه‌های نگهدارنده آسانسورها: وزن اتاقک, ماشین‌آلات. وزنه تعادل و بار زنده
ناشی از وزن مسافران و وسایل باید در ضریب ۲ ضرب شوند» مگر آنکه بارهای اسمی ارائه شده
۶-۵-۶ بار زنده نامشخص
برای کاربری‌ها و یا استفاده‌هایی که در این فصل مشخص نشده‌اند» بار زنده بر طبق سایر
آیین‌نامه‌های معتبر و یا طبق روش مورد تائید مرجع ذیصلاح تعیین می‌شود.
برای بار کف. در مواردی که کاربری بخشی از ساختمان با موارد مندرج در جدول شماره ۱-۵-۶
این بار نباید کمتر از ۱/۵ کیلونیوتن بر مترمربع در نظر گرفته شود:
الف- وزن افرادی که احتمالا در آنجا تجمع خواهند نمود.
ب- وزن تجهیزات و دستگاه‌هایی که احتمالاً در آنجا قرار خواهند گرفت.
پ- وزن موادی که احتمالاً در آنجا انبار خواهد شد.
۷-۵-۶ کاهش بارهای زنده طبقات
۱-۷-۵-۶ کلیات
به جز بارهای زنده یکنواخت بام» سایر بارهای زنده توزیع شده یکنواخت حداقل, مىل داده شده در
جدول ۱-۵-۶ را می‌توان بر طبق ملاحظات بندهای ۲-۷-۵-۶ الی ۶-۷-۵-۶ کاهش داد.
سا يس
با در نظر گرفتن محدویت‌های ارائه شده در بندهای ۳-۷-۵-۶ الی ۶-۷-۵-۶ اعضایی که برای
آنها مقدار جشم یگ برابر با ۳۷ مترمربع یا بیشتر باشد.ء را می‌توان با استفاده از بارهای زنده کاهش
یافته بر طبق رابطه (۱-۵-۶) کاهش داد:
۴۳/۱۷
(۵-۶-) سس + مارا
مرا ۷
که در آن:
] بار زنده طراحی کاهش یافته در هر مترمربع. تحمل شده توسط عضو
ما بار زنده طراحی کاهش نیافته در هر مترمربع. تحمل شده توسط عضو (از جدول ۱-۵-۶)
ریگا: ضریب عضو برای بار زنده (از جدول ۲-۵-۶)
7 سطح بارگیر (مترمربع)
۳-۷-۵-۶ بارهای زنده سنگین
بارهای زنده بیش از ۵ کیلونیوتن بر متر مربع کاهش نمی‌یابند.
استتناء: بارهای زنده برای اعضایی که بار دو طبقه و یا بیشتر را تحمل می‌کنند را می‌توان بد
میزان ۲۰/ کاهش داد.
۴-۷-۵-۶ محل عبور و یا پارک خودروهای سواری
بارهای زنده محل عبور و یا پارک خودروهای سواری کاهش داده نمی‌شود.
استثناء: کاهش بارهای زنده اعضایی که بار ۲ طبقه يا بیشتر را تحمل می‌کنند.ء به میزان ۲۰/
مجاز می‌باشد.
۳۳
۵-۷-۵-۶ محل ۱ ۳ جتماع و ازدحام
بار زنده محل‌های اجتماع و ازدحام کاهش نمی‌پیاید.
۶-۷-۵-۶ محدودیت‌های مربوط به دال‌های یک طرفه
دال (در جهت عمود بر آن) بیشتر نخواهد بود.
۱-۸-۵-۶ کلیات
بار زنده توزیع شده یکنواخت حداقل بام» مل داده شده در جدول ۱-۵-۶ را می‌توان طبق ضوابط
بندهای ۲-۸-۵-۶ و ۲-۸-۵-۶ کاهش داد.
با استفاده از یک سازه اسکلتی مجزا تحمل شوندء برای بار زنده کاهش یافته بام حاصل از رابطه
۲-۵-۶ و یا سایر ترکیب بارهای کنترل کننده در فصل دوء هر کدام که بیشتر باشدء طراحی
می‌شوند. در سازه‌هایی مانند گلخانه که در آن از داربست‌های مخصوص عبور کارگران و حمل
مصالح در زمان نگهداری و تعمیر استفاده می‌شود. مقادیر بار زنده بام نیز نباید کمتر از مقدار داده
شده توسط رابطه ۲-۵-۶ باشد.
(۲-۵-۶) ۱۵ کب > 1/0۲ ۰۶ رک ای ۱8
که در این رابطه:
بآ - بار زنده طراحی کاهش یافته بام در هر مترمربع تصویر افقی سطح نگهداری شده توسط عضو
ما - بار زنده طراحی کاهش نیافته بام در هر مترمربع تصویر افقی سطح نگهداری شده توسط عضو
(جدول ۱-۵-۶)
۳۴
ضرایب کاهش ۳۱[ و ,کل مطابق روابط زیر تعیین می‌شوند:
۸۵۲ ۸ برای ۱
(۳-۵-۶) ۵۴۲ >ج۸ > ۱۸۵۲ برای چش۱/۲-۰/۰۱۱۱۸ حر مر
۵۴۵۲ < ج۸ برای ۶
که در آن ۸ سطح بارگیر عضو (بر حسب مترمربع) می‌باشد. برای بام‌های شیب‌دارء با شیب 5 (به
۳ برای ۱
(۴-۵-۶) ۳۳۰ برای ۲5 محر[
۰ برای ۶
۳-۸-۵-۶ بام‌های دارای کاربری ویژه
برای بام‌هایی که محل اجتماع و ازدحام بوده و دارای کاربری‌های خاصی چون باغچه پشت بام و
غیره می‌باشند. می‌توان بارهای زنده یکنواخت آنها را طبق ضوابط بخش ۸-۵-۶ کاهش داد.
۹-۵-۶ بارهای جراثقال
۱-۹-۵-۶ کلیات
بار زنده جراثقال به بار بهره‌برداری آن بستگی دارد. در جراثقال‌های پل‌دار و جراثقال‌های تک ریلی
بارهای طراحی تیرهای زیرسری به همراه اتصالات و نشیمن‌گاه‌های آنها باید در برگیرنده حداکثر
بار چرخ پل جراثقال. ضربه قائم و بارهای جانبی و طولی ناشی از حرکت جراثقال باشند.
۳۵
۲-۹-۵-۶ حداکثر بار چرخ جراثقال
حداکثر بار چرخ در جرائقال‌های پل‌دار شامل, بار ناشی از وزن پل به علاوه مجموع بار بهره‌برداری
جراثقال و وزن ارابه. در موقعیتی از قرارگیری ارابه بر روی زیرسری که بیشترین اثر را در آن ایجاد
۳-۹-۵-۶ نیروی ضربه قائُم
برای در نظرگیری اثر ضربه قائم یا نیروی ارتعاشی ایجاد شده. حداکثر بار چرخ جراثقال باید مطابق
جراثقال‌های تک ریلی موتوردار ۳۵
جراثقال‌های دارای پل موتوری کابین دار یا دارای کنترل از راه دور ۳۵
جراثقال‌های دارای پل دارای موتور با کنترل آویزی ۰
جراثقال‌های دارای پل يا تک ریلی بدون موتور با ارابه و بالابر دستی ْ/
۴-۹-۵-۶ بار جانبی
بار جانبی تیر زیرسری جراثقال دارای ارابه‌های برقی باید برابر ۲۰ درصد مجموع بار ضریب‌دار
جراثقال و وزن ارابه و بالابر در نظر گرفته شود. این بار به صورت افقی و در امتداد عمود بر محور
تیر زیرسری (به سمت تیر زیرسری و یا در خلاف آن) و در سطح تماس چرخ با تیر زیرسری در
نظر گرفته شده و به نسبت سختی جانبی تیرهای زیرسری طرفین و سازه نگهدارنده آنها توزیع
می‌شود.
۵-۹-۵-۶ نیروی طولی
نیروی طولی وارد بر تیر زیرسری جراثقال به جز جراثقال پلی با چرخ‌دنده دستی باید برابر ۱۰
درصد حداکثر بار چرخ جراثقال محاسبه شود. بار طولی باید به صورت افقی»ء در امتداد محور تیر
زیرسری و در هر یک از جهات در سطح تماس چرخ با تیر زیرسری اثر داده شود.
۳۶
جدول ۱-۵-۶ حداقل بارهای زنده گسترده یکنواخت را و بار زنده متمرکز کف‌ها
دیف نوع کا بار گسترده بار متمرکز
کیلونیوتن بر مترمربع ۱ کیلونیوتن
با اب
۵ (غیر قابل کاهش, فقط
۶ قابهای نگهدارنده یک فضابند غیر قابل کاهش ۱
به اعضای قابها وارد می‌شود)
۱۳ سالن‌های عمومی و محل‌های تجمع دارای صندلی‌های ثابت ۳
(چسبیده به کف)
ع ۳
راهروهای مراکز تجمع و ازدحام واقع در طبقه همکف (ورودیع ]۳۳۱۵ |
اه پله اضطراری ۳
اتاق‌های متصل به آنها.
۶-۳ بالکن‌ها لازم نیست بیش از ۵
کیلونیوتن بر مترمریع در
نظر گرفته شود.
۳۷
ادامه جدول ۱-۵-۶ حداقل بارهای زنده گسترده یکنواخت مرا و بار زنده متمرکز کف‌ها
دش نوع کا بار گسترده بار متمرکز
رد نوع کاربری ی ما
کیلونیوتن بر مترمربع | کیلونیوتن
به ازا :
۳۶ مخازن کتاب یا اتاق بایگانی با قفسه‌های ثابت 8 ای کر ۱ ۴۳۵
ارتفاع» حداقل ۷۸۵
۴ به ازا تر ارتفاع.
۴۶ مخازن کتاب یا محل بایگانی با قفسه‌های متحرک آزای هر مر ارفع ۷
رداه‌های صنتعتی منو
سالن‌های ورزشی و تمرینات بدنی اا ۳
ورزشگاه‌های دارای صندلی ثابت وا ۳
۳۸
۵-۶ بار زنده
ادامه جدول ۱-۵-۶ حداقل بارهای زنده گسترده یکنواخت مرآ و بار زنده متمرکز کف‌ها
: نم بار گسترده بار متمرکز
بسمارستان‌ها و مراکز درمای ا |
| ۳ راهروهای طبقه ولا ۵ ۴۵
موی ی
اسب شاوروسشسش ای
سس شش سا
|۱۳۷۲ آشپزخانه‌های صعتی و رخت‌شوی‌غانا ]۵ | ۳ |
| ۱۳۲ تعبیه انبارسیک درقضای داخل سقف کلس ] | ۳۳ |
اح ی ایوس را ۴یا ۳
۳ انباری‌های سگین ۱ ۱۳۳۹ ۳
ان سک
۳۳ تق‌های هوسازن پسب وقاآفی | ۴ | |
محل فود یکره سا
۳ کف کاب برای الاق‌های کامپوت ی | ۵ ]۹
۳ (برروی
سطحی
۱۱۲ اتاق آسانسور ۳۶ پ 8
۵۰
وارد شود)
موس
۳۹
۱) چنانچه بار زنده گسترده یکنواخت بام مطابق بخش ۸-۵-۶ به کمتر از ۱ کیلونیوتن بر مترمربع کاهش
یافته و برای طراحی اعضای سازه‌ای مورد استفاده شده در تامین یکپارچگی سقف به کار گرفته شود. بار
زنده کاهش یافته. باید در دهانه‌های مجاور یا سایر دهانه‌ها به‌صورت یک در میان اعمال شود به نحوی
۲) اجزاء خرپاها و تیرها (اجزاء اصلی) که برای پوشش سالن‌های صنعتی» پارکینگ‌های تعمیراتی» انبارها ...
به‌کار می‌روند باید علاوه بر بارهای زنده وارد به سقف» یک بار متمرکز برابر با ۱۰ کیلونیوتن را بطور
کند وارد می‌شوند.
۳) کاهش سربار زنده برای این نوع کاربری طبق بخش ۷-۵-۶ مجاز نمی‌باشد مگر اینکه استثنای خاصی در
خصوص آن اعمال گردد.
۴) در راه پله‌هایی که در آنها کف پله‌ها به صورت طره‌ای مجزا در نظر گرفته شده‌اند. کف پله‌ها باید برای
یک بار متمرکز ۲ کیلونیوتن که در انتهای طره وارد می‌شود طراحی گردند. این بار لزومی ندارد همزمان
با بار گسترده یکنواخت اعمال شود.
۵) علاوه بر بارهای قائم» طراحی باید بر اساس بارهای افقی جانبی که به هر ردیف از صندلی‌ها مطابق زیر
وارد می‌شود. انجام شود: ۰,۴ کیلونیوتن بر متر طول در راستای موازی ردیف صندلی‌ها و ۰/۱۵
کیلونیوتن در راستای عمود بر ردیف صندلی. نیازی به اعمال همزمان این دو بارگذاری نمی‌باشد.
۶ کف‌های تعمیرگاه‌هاء کارخانجات. کارگاه‌های صنعتی و فضاهایی از این قبیل که دارای تجهیزات و با
کاربری‌های خاص می‌باشند. باید برای بار زنده متناسب با کاربری خود طراحی شوند.
۷) کف پارکینگ‌ها و یا بخش‌هایی از یک ساختمان که برای پارک وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
براساس بار زنده گسترده یکنواخت ارائه شده در جدول ۱-۵-۶ و بارهای متمرکز زیر طراحی می‌شوند
اما لازم نیست این دو بار به طور همزمان اعمال شوند:
الف) در خصوص پارکینگ‌هایی برای خودروهای با ظرفیت کمتر از ٩ نفرء براساس یک نیروی متمرکز ۱۳,۸۵
کیلونیوتن اعمال شده بر روی یک سطح ۱۲۰ ۱۳۰ میلیمتر.
ب) برای پارکینگ‌های مکانیزه بدون دال یا سقف که جهت پارک خودروهای سبک (شخصی) به کار
می‌روندء براساس بار ۱۰ کیلونیوتن به ازای هر چرخ.
۸) بارگذاری کف‌ها برای عبور کامیونت. کامیون یا اتوبوس با وزن بیش از ۴۰ کیلونیوتن باید بر طبق
آیین‌نامه بارگذاری پل‌هاء نشریه شماره ۱۳۹ دفتر امور فنی و تدوین معیارهاء سازمان مدیریت و
و
۵-۶ بار زنده
)٩ سایر بارهای یکنواخت مطابق روش تأٌیید شده‌ای که دربر دارنده ضوابط بارگذاری کامیون‌ها می‌باشد به صورت
مناسب لحاظ گردد.
۰ بار گسترده یکنواخت کف انبارها باید براساس جداول پیوست شماره ۱-۶ تعیین گردد. چنانچه وضع
مواد انبار شونده روشن نباشد» این بار باید با تخمین نوع انبار و مقایسه آن با جداول پیوست شماره
۱-۶ برابر با مقادیر پیشنهاد شده در آن جدول در نظر گرفته شود. این بار در هر صورت نباید کمتر از
۵ کیلونیوتن بر مترمربع در نظر گرفته شود.
۱ بار زنده کف جایگاه بالگردهایی با وزن کمتر از ۱۴ کیلونیوتن (در هنگام برخاستن)» ۲ کیلونیوتن بر
مترمربع در نظر گرفته شود. این بار قابل کاهش نیست. وزن و ظرفیت بالگرد باید توسط مرجع ذیصلاح
اعلام شود.
۲۳ دو بار متمرکز منفرد به فاصله ۲/۴۵ متر باید به کف جایگاه (محل قرارگیری چرخ‌ها) اعمال گردد. مقدار هر
یک از این بارها برابر ۷۵/ وزن بالگرد در هنگام برخاستن می‌باشد. محل قرار گیری این دو باید طوری باشد
که بیشترین اثر را بر سازه وارد نماید. این بارها باید در سطحی به ابعاد ۷۲۰۰ ۲۰۰ میلیمتر وارد شده و
نباید با سایر بارهای زنده متمرکز و گسترده همزمان وارد شود.
۳) یک بار متمرکز منفرد با مقدار ۱۳,۵ کیلونیوتن در سطحی به ابعاد ۷۱۲۰ ۱۳۰ میلیمتر در محلی که
بیشترین اثر را در عضو ایجاد کند. اعمال گردد. نیازی به در نظرگیری همزمان این بار با سایر بارهای
زنده گسترده و متمرکز نمی‌باشد.
۴) بار متمرکز پله‌ها در سطحی به ابعاد ۷۵۰ ۵۰ میلیمتر و بصورت غیرهمزمان با بارهای یکنواخت اعمال
۴۳۱
جدول ۲-۵-۶ ضریب عضو برای بار زنده زر
تس
اس
۱-۷ تیر کناری با دال طره‌ای. ۱
۲-۷ تیر طره‌ای. ۱
۲-۷ دال یک‌طرفه. ۱
۴-۷ دال دو طرفه. ۱
۸۷ اعضایی که فاقد ضابطه انتقال پیوسته برش در جهت عمود بر دهانه ۱
3333333333333333
۶-۶ بار سیل
۶-۶ بار سیل
۱-۶-۶ کلیات
بندهای این فصل بر اساس آمار موجود در منطقهء تاریخچه خسارت‌های سیل در نزدیکی محل و
مطالعات هیدرولوژیکی و مهندسی آب مورد تأیید مراجع ذیصلاح و مراکز دارای صلاحیت قانونی
نظیر سازمان هواشناسی کشور و مطابقت تعریف‌های زیر و مفاهیم آنها با روشهای تحلیلی موجود
در آیین‌نامه‌هاء مدل‌سازی عددی و یا آزمون آزمایشگاهی (مدل‌سازی فیزیکی) توصیه شده مجاز و
معتبر بین‌المللی, برای ساختمان‌ها و سایر سازه‌های واقع در یک منطقه ویزه خطر سیل بد کار
می‌رود.
در مناطق ویزه خطر سیل لازم است ساختمان توسط یک شمع. پی ستونی و غیره» بالاتر از
ارتفاع سیل طرح و در بلندی قرار گیرد و در محدوده ارتفاع سیل طرح از موانعی نظیر دیوارهای
فرو ریزشی به منظور ایجاد مسیری آزاد برای عبور موج‌ها و جریان‌های سیلابی دارای سرعت بالا از
زیر ساختمان استفاده گردد.
۲-۶-۶ تعریف
۱-۲-۶-۶ دیوار فرو ریزشی: هر نوع دیواری در معرض سیل که بد عنوان تأمین کننده تکیه‌گاه
سازه‌ای لازم برای یک ساختمان یا سازه دیگر نمی‌باشد و بر حسب شرایط سیل طرح یا سیلی
کمتر» طراحی و ساخته شده و به گونه‌ای فرو خواهد ریخت که هم به سیلاب‌ها اجازه عبور آزادانه
می‌دهد و هم آسیبی بد سازه یا سیستم تکیه‌گاه پی نمی‌زند.
۴۳۳
۲-۲-۶-۶ سیل طرح و ارتفاع سیل طرح: سیلابی که احتمال تجاوز از آن در سالء ۱ درصد
(دوره بازگشت ۱۰۰ سال) باشد. ارتفاع این سیلاب که شامل ارتفاع موج ناشی از آن استء به عنوان
ارتفاع سیل طرح می‌باشد.
۳-۲-۶-۶ منطقه ویژه خطر سیل: ناحیه در معرض سیل طرح شامل سواحل مجاور آب‌های
آزاد» خطوط ساحلی دریاچه‌های بزرگ و یا در مواردی که در طول یک سیلاب رودخانه‌ای طولانی
مدتء ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها به طور مستقیم یا به واسطه لبریز شدن رودخانه‌ها و مسیل‌هاء
تحت تأثیر موج‌های پر سرعت و فرسایش ناشی از طوفان‌ها یا کانون‌های زلزله قرار دارند. منشاء
اصلی سیل در این مناطق, جزر و مدهاء طوفان‌های ساحلی, گردبادهاء نوسان‌های امواج یا سونامی‌ها
است و باید به صورت توأم» میزان عمق آب ساکن سیل, برابر یا بزرگتر از ۶۰۰ میلیمتر و ارتفاع
موج شکننده» برابر یا بزرگتر از ۴۵۰ میلیمتر در جریان موجود سیل طرح باشد.
۳-۶-۶ الزامات و بارهای طراحی
۱-۳-۶-۶ سیستم‌های سازه‌ای ساختمان و سایر سازه‌ها باید به گونه‌ای طراحی, ساختهء متصل و
۳-۳-۶-۶ با توجه به این که فرسایش و آب‌شستگی می‌توانند هم بر پایداری پی تأثیر بگذارند و
هم عمق سیلاب در محل و اثرات بارهای سیل وارد بر ساختمان و سازه‌های دیگر را افزایش دهند.
تأثیرات ناشی از آنها باید در محاسبه بارهای وارد بر ساختمان و سایر سازه‌های موجود در مناطق
ویژه خطر سیل لحاظ گردد. با افزایش عمق پی می‌توان اثرات فرسایش و آب‌شستگی را کاهش داد.
همچنین می‌توان ساختمان‌ها را به طور پیوسته دور از خطوط ساحلی و خارج از حریم نواحی
ساحلی احداث نمود.
ممشچ
۶-۶ بار سیل
۳-۳-۶-۶ دیوارهای فرو ریزشی و تیغه‌های لازم به همراه اتصالات آنها به سازه برای فرو ریختن
پیوسته به یک طرف باید برای بزرگترین بار ناشی از باد بر اساس فصل ۱۰ء ناشی از زلزله بر اساس
فصل ۱۱ و یا باری برابر ۰/۵ کیلونیوتن بر مترمربع که به صورت عمودی به صفحه دیوار اثر می‌کند.
طراحی شوند و نباید بارگذاری برای باری بیشتر از ۱ کیلونیوتن بر مترمربع انجام شودء مگر این که
طراحی مطابق شرایط زیر باشد.
طراحی شده باشد.
- تکیه‌گاه پی و بخش مرتفع ساختمان باید در مقابل فروریختن» تغییرمکان دائمی و سایر آسیب‌های
سازه‌ای ناشی از اثرات بارهای سیل در ترکیب با دیگر بارهاء همان طور که در فصل ۲ مشخص
شده است. طراحی شده باشند.
۴-۳-۶-۶ طراحی سازه‌ای در مناطق ویژه خطر سیل بر مبنای سیل طرح صورت می‌پذیرد.
بارهای ناشی از سیل شامل بارهای هیدرواستاتیک و هیدرودینامیک است. ارتفاع و بارهای موج
شکننده وارد بر شمع‌کوبی‌های قائْم ستون‌ها و دیوارهای ساختمان و سایر سازه‌ها باید به منظور
۵-۳-۶-۶ بارهای ناشی از مواد زائد (نخاله)» یخ و هر شیء دیگری که توسط سیلاب انتقال پیدا
کرده و به ساختمان‌ها و سازه‌ها یا بخش‌هایی از آن ضربه وارد می‌کنند. به عنوان بارهای ضربه‌ای
محسوب شده و اثر آن باید به عنوان یک بار متمرکز افقی در بحرانی‌ترین محلء در نظر گرفته شود.
۴۳۵
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۷-۶ بار برف
۷-۶ بار برف
۱-۷-۶ بار برف زمین
بار برف زمین» ,۳ ۰ وزن لایه برف بر روی سطح افقی زمین است که بر اساس آمار موجود در
منطقهء احتمال تجاوز از آن در سال دو درصد باشد (دوره بازگشت ۵۰ سال).
بار برف زمین در مناطق مختلف کشور را باید با توجه به تقسیم‌بندی مشخص شده در جدول
منطقه ۱- برف بسیار کم (نادر) ۵ کیلونیوتن بر متر مربع
منطقه ۲- برف کم ۵ کیلونیوتن بر متر مربع
منطقه ۳- برف متوسط ۱ کیلونیوتن بر متر مربع
منطقه ۴ - برف زیاد ۵ کیلونیوتن بر متر مربع
منطقه ۵ - برف سنگین ۲ کیلونیوتن بر متر مربع
منطقه ۶- برف فوق سنگیر ۳ کیلونیوتن بر متر مربع
آن نباید کمتر از مقادیر فوق درنظر گرفته شود مگر آنکه به تأیید سازمان هواشناسی کشور برسد.
۴۳۷
۲-۷-۶ بار برف بام
بار برف بر روی بام» ,۰۳ با توجه به شیب و دمای بام» برف‌گیری» و اهمیت سازه» برای هر متر مربع
تصویر افقی سطح آنء به کمک رابطه ۱-۷-۶ تعیین می‌شود:
(۱-۷-۶) وی آی ۲ بک و۲ ۷ رک بط
که در آن:
مِل) < ضریب برف‌گیری طبق بخش ۴-۷-۶
ضریب شرایط دمایی طبق بخش ۵-۷-۶
می‌باشند. بار برف ,۳ بیانگر بار برف متوازن می‌باشد که به عنوان یک امکان بارگذاری برف درنظر
گرفته می‌شود. امکان‌های دیگر باربرف شامل بار برف حداقل طبق بند ۱-۲-۷-۶ بار برف جزیی
طبق بخش ۷-۷-۶ بار برف نامتوازن طبق بخش ۸-۷-۶ بار انباشتگی برف طبق بخش ۹-۷-۶ و
بار برف لغزنده طبق بخش ۱۱-۷-۶ می‌باشد.
3333333333333333
۷-۶ بار برف
جدول ۱-۷-۶ تقسیم‌بندی شهرهای کشور از نظر بار برف
اد اس
اس اس
اس اس
دس اس
اس
ای
سا
ای او
اش
اس
او
۳۹
ادامه جدول ۱-۷-۶ تقسیم‌بندی شهرهای کشور از نظر بار برف
اش هک
0 0 هس
اس کی له
0
نک 0 هس
۵۰
۷-۶ بار برف
۱-۲-۷-۶ بار برف حداقل برای بام‌های با شیب کم
برای بام‌های شیب‌دار با شیب کمتر از پانزده درجه و برای بام‌های قوسی با زاویه قائم بین تاج و
پای قوس کمتر از ده درجه باید بار حداقل» ,۳ » طبق رابطه ۲-۷-۶ نیز بطور جداگانه درنظر
(۲-۷-۶-الف) برای ۱ کو0 ۳
(۲-۷-۶-ب) برای ۱ <,۳ظ ور
بار برف حداقل,ء یک امکان بار برف یکنواخت جداگانه محسوب می‌شود. در تعیین و ترکیب با
حالت‌های بار برف متوازن» برف جزیی» برف نامتوازن» برف انباشتگی و برف لغزندهء بار برف حداقل
۲-۷-۶ ضریب اهمیت
۴-۷-۶ ضریب برف‌گیری
روی بام» واحدهای تأسیساتی بزرگ مستقر بوده و یا ارتفاع دست‌انداز بام و سایر برجستگی‌ها از
روی بام بیشتر از ارتفاع برف متوازن» 7۳/7 < ,1/. باشد آن بام نمی‌تواند در گروه برف‌ریز قرار
گیرد. موانع اطراف ساختمان تا فاصله ده برابر 8 می‌توانند برای برف بام آن ساختمان محافظت
ایجاد کرده و در آن صورت بام را نمی‌توان برف‌ریز دانست. 1 فاصله قائم از روی مانع بالاتر تا روی
(۳-۷-۶) کیلونیوتن بر متر مکعب ۳۲,۲ ,۳ ۰,۴۳ >(
۵۱
مقدار ۳[ لازم نیست بیشتر از ۴/۷ کیلونیوتن بر متر مکعب در نظر گرفته شود. بام برف‌گیر از تمام
جوانب پایین‌تر از موانع متصل به آن و یا موانع اطراف می‌باشد. بام‌های غیر برف‌گیر و غیر برف‌ریز
بام‌های نیمه برف‌گیر محسوب می‌شوند. گروه ناهمواری محیط طبق بند ۷-۶- ۱-۳ تعیین می‌شود.
جدول ۲-۷-۶ ضریب برف‌گیری, .!)
۱-۴-۷-۶ گروه ناهمواری محیط
برای هر جهت بادء گروه ناهمواری محیط بر اساس مشخصات هریک از دو قطاع ۴۵ درجه در دو
طرف جهت مورد نظر باد تعیین و هرکدام که بیشترین اثر را دارد انتخاب می‌شود. سه گروه
ناهمواری محیط به صورت زیر تعریف می‌شوند:
- گروه ناهمواری زیاد - محیط شهری و حومه شهری, محیط باغ, جنگل و سایر محیط‌های شامل
ناهمواری و موانع متعدد و متراکم با ارتفاع ٩ متر یا بیشتر
- گروه ناهمواری متوسط- محیط با موانع پراکنده با ارتفاع عموماً کمتر از ٩ متر
- گروه ناهمواری کم - محیط مستوی بدون موانع از قبیل دریا و دریاچه. باتلاق و نمکزار
۵-۷-۶ ضریب شرابط دمایی
ضریب شرایط دمایی» :-. از جدول ۳-۷-۶ با توجه به شرایط مورد انتظار ساختمان در سال‌های
شممممجچشجچشچجچججججت
۷-۶ بار برف
جدول ۳-۷-۶ ضریب شرایط دمایی, ,۲
سازه‌هایی که هميشه در دمای کمی بالاتر از صفر درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شوند.
برای بام‌های مسطح,ء ضریب شیب ول برابر واحد می‌باشد. برای بام‌های شیب‌دار ضریب شیب بر
حسب زاویه شیب» ۰0 به‌صورت زیر تعیین می‌شود:
(۴-۷-۶-الف)» ,4 > 0 ۰ حول
(۴۳-۷-۶- ب)» اه کم مه 4 - 0 -- 0۲
,۷۰-۵
(۴-۷-۶- پ)» <به ۰ح
زاویه ,۰0 طبق بند ۱-۶-۷-۶ با توجه به شرایط سطح شیب‌دار مشخص می‌شود.
۱-۶-۷-۶ اگر سطح بام لغزنده بوده و لغزش برف بر روی سطح شیب‌دار بدون مانع باشد و
همچنین فضای کافی پایین‌تر از لبه بام برای پذیرش برف موجود باشد. مقدار ,04 برای ۱<.ل برابر
پنج درجه. برای ۱۱ حلح برابر ده درجه و برای مقادیر بیشتر 0 برابر پانزده درجه خواهد بود.
بام‌های لغزنده شامل پوشش‌های فلزی, سنگ برگ. شیشه‌ای و پوشش لاستیکی. پلاستیکی و قیراندود
پوشش آسفالتی و چوبی لغزنده محسوب نمی‌شوند.
در صورت عدم وجود شرایط لغزنده و مانع‌دار بودن بام» مقدار 0 برای ( اه برابر ۰ ۳ برای
0 های بیشتر برابر ۰ ۳۵ می‌باشد.
۵۳
۲-۶-۷-۶ در بام‌های قوسی ضریب اثر شیب باید با توجه به شیب قوس در طول آن تعیین گردد.
برای این منظور کافی است قوس به صورت یک چند ضلعی درنظر گرفته شود و ضریب اثر شیب
برای هر یک از اضلاع بر حسب زاویه ضلع با افق و بر طبق بند ۱-۶-۷-۶ تعیین گردد. تعداد
قطعات در هر نیمه قوس نباید از سه قطعه کمتر باشد. برای قسمت‌های با شیب بیشتر از هفتاد
۴-۶-۷-۶ برای بام‌های کنگره‌ای و شیب‌دار دندانه‌ای ضریب شیب برای کلیه سطوح برابر یک
خواهد بود.
۴-۶-۷-۶ بر روی طره لبه پایین بام» که امکان تجمع برف وجود خواهد داشت. از ضریب یک
برای ول و ول استفاده شده ولی مقدار ۳ در ناحیه تجمع برف دو برابر می‌شود. عرض ناحیه تجمع
برف برابر طول طره خواهد بود ولی مقدار آن از بر دیوار زیر سقف به سمت بیرون را لازم نیست
بیشتر از ۱۸۵ متر درنظر گرفت.
۷-۷-۶ بارگذاری جزیی
اثر لحاظ بار برف متوازن, ,۰8 فقط بر روی برخی از دهانه‌ها و مقدار :8 ۰/۵ برای سایر قسمت‌ها
باید بررسی شود. برای تیرهای ممتد چند دهانه» سه حالت زیر درنظر گرفته شود:
- بار کامل متوازن برف بر روی هر یک از دهانه‌های انتهایی و نیم‌بار متوازن بر روی سایر دهانه‌ها
- نیم بار متوازن برف بر روی هر یک از دهانه‌های انتهایی و بار کامل متوازن بر روی سایر دهانه‌ها
- تمام ترکیب‌های ممکن بار کامل متوازن بر روی دو دهانه مجاور و نیم‌بار متوازن بر روی سایر
دهانه‌ها
طره به صورت یک دهانه جداگانه لحاظ می‌شود. اعمال ضوابط این بخش برای اعضای عمود بر
خطالراس سقف شیب‌دار دو طرفه با شیب بیشتر از چهار درصد ضروری نیست. برای سایر انواع
پوشش‌های بامء امکان ایجاد اثر بیشتر ناشی از بارگذاری جزیی» از طریق کاهش بار برف متوازن به
نصف در بخش‌هایی از بام باید بررسی شود.
ار
۷-۶ بار برف
بارگذاری متوازن و نامتوازن برف بطور جداگانه درنظر گرفته می‌شوند. در تعیین بار نامتوازن امکان
وزش باد از تمام جوانب باید بررسی شود.
۱-۸-۷-۶ بار نامتوازن برف برای بام‌های با شیب دو و یا چند طرفه
درنظر گرفتن بار نامتوازن برف برای بام‌های با شیب کمتر از ۴/ و شیب بیشتر از ۶۰/ لازم نیست.
برای بام‌های با فاصله افقی کمتر از ۶ متر بین تاج و پای شیب با تیرهای با تکیه‌گاه ساده بین تاج و
پای شیب بار نامتوازن یکنواخت برف در حالت پشت به باد با شدت ,ما درنظر گرفته شده و
قسمت رو به باد بدون بار برف درنظر گرفته شود. برای سار بام‌هاء بار نامتوازن شامل بار گسترده
1 ,1 و در فاصله افقی (:/۳۹)/ ,:/۸ از تاج شیب به سمت پای شیب خواهد بود. ۰1 بیانگر شیب
(۵-۷-۶) ۳۵۰-۵ ,10۰۰ ,۰۱۲/1 با
در رابطه فوقء ,ا فاصله افقی تاج تا پای شیب در قسمت رو به باد بر حسب متر می‌باشد. برای طول
افقی ناحیه پشت به باد کمتر از ۶ مترء از مقدار ۶ متر برای ,را استفاده شود.
۲-۸-۷-۶ بار نامتوازن برف برای بام‌های قوسی
برای بخش‌هایی از بام با شیب بیشتر از ۷۰ درجه بار برف لحاظ نخواهد شد. اگر شیب خط رابط از
تاج به پای قوس (یا نقطه با شیب ۷۰ درجه در صورت وجود) کمتر از ده درجه و یا بیشتر از ۶۰
شد و برای قسمت پشت به باد توزیع بار برف نامتوازن بصورت زیر خواهد بود:
شیب از مقدار ملج/,۲۳. محاسبه شده برای شیب پای بام» بطور خطی به مقدار ,۰/۵۳ » با
لحاظ ۱<, در تاج کاهش خواهد یافت.
۵۵
ب- اگر شیب پای بام بین ۳۰ و ۷۰ درجه باشد. مقدار شدت بار برف در تصویر افقی بام از ,۳ ۰۸۵
(با 8<(۱)) در تاج بطور خطی تا مقدار مل)/,۲۳ (محاسبه شده برای شیب ۳۰ درجه) در محل
شیب ۳۰ درجه افزایش داده شده و سپس به مقدار ۲۳/2 در پای بام (محاسبه شده برای
شیب پای بام) به‌طور خطی کاهش داده می‌شود.
پ- اگر شیب پای بام بیشتر از ۷۰ درجه باشد. برای ناحیه پایین‌تر از شیب ۷۰ درجه بار برف صفر
در نظر گرفته شده و برای بقیه بام مطابق حالت ب عمل خواهد شد.
اگر در کمتر از یک متری پای بام زمین و یا بام دیگری قرار داردء برای دو حالت ب و پ. مقدار
شدت بار برف برای ناحیه با شیب بیشتر از ۳۰ درجه کاهش داده نشده و برابر مقدار محاسبه شده
۳-۸-۷-۶ بار نامتوازن بار برف برای بام‌های دندانه‌دار» کنگره‌ای, و تاوه چین‌دار
برای اینگونه بام‌هاء اگر دارای شیب بیشتر از ۲ درصد باشند»ء بار برف نامتوازن درنظر گرفته می‌شود.
مقدار بار متوازن» برای اینگونه بام‌هاء برابر 8 با لحاظ ۱<,ح می‌باشد (بند ۳-۶-۷-۶). شدت بار
برف نامتوازن» در تصویر افقی» از نصف مقدار بار برف متوازن در نقاط تاج بطور خطی به مقدار
۵ در نقاط قعر بام (با لحاظ ۱خ,-)) افزایش می‌یابد. تراز برف معادل حساب شده در نقاط
قعر لازم نیست از تراز برف در نقاط تاج بیشتر باشد.
۴-۸-۷-۶ بار نامتوازن برای گنبد
گنبد و پا پوشش‌های مدور مشابه به چهار ربع (قطاع نود درجه) در پلان تقسیم شده و هرقطاع
نود درجه به‌طور جداگانه» مشابه بند ۲-۸-۷-۶ بصورت پشت به باد بارگذاری می‌شود. از هر لبه
مشترک قطاع نود درجه مورد نظر با قطاع نود درجه مجاورء بار برف به تدریج تا مقدار صفر در
میانه قطاع مجاور کاهش داده می‌شود. زاویه کل قطاع بارگذاری شده پشت به باد در مجموع
۵ درجه خواهد بود. برای قطاع رو به باد باقی مانده با زاویه کل ۲۲۵ در پلان بار برف لحاظ
۵۶
۷-۶ بار برف
۹-۷-۶ انباشتگی برف در بام پایین‌تر
بام برای تحمل بارهای انباشته شده برف ناشی از سایه باد قسمت‌های بالاتر همان ساختمان و یا
بلندی‌ها و ساختمانهای مجاور باید طراحی شود.
۱-۹-۷-۶ بام پایین تر ساختمان
برف ممکن است بر اثر وزش باد از قسمت بالاتر بام ساختمان بر روی بام پایین‌تر آن ریزش کند
(انباشت پشت به باد) و یا باد در جهت مقابل بار برف را بر روی بام پایین‌تر در مجاورت قسمت
بلندتر انباشته سازد (انباشت رو به باد). مقدار انباشت بار برف به بار متوازن اضافه خواهد شد. اگر
شرط ۰,۲ > م0ا/م12 برقرار باشد درنظر گرفتن انباشتگی برف لازم نیست. 7/7 > ,7 » ارتفاع بار
برف متوازن می‌باشد و م1 برابر ارتفاع نزدیکترین نقطه بام مجاور بالاتر از روی برف متوازن روی
بام پایین‌تر می‌باشد. هر دو امکان انباشت پشت به باد و رو به باد باید درنظر گرفته شود:
می‌باشد.
ب- برای امکان رو به بادء عرض بام پایین‌تر برابر ,یل در نظر گرفته شده و سه چهارم مقدار حاصل
بخش بلندتر درنظر گرفته می‌شود. اگر این مقدار از مقدار ۵ امکان الف بیشتر بود» نتیجه
امکان الف ملاک بارگذاری انباشت برف خواهد بود.
اگر ۵ محاسبه شده از کمتر باشد. عرض توزیع مثلنی انباشت برف برابر ۴۵ > ۷۷ و اگر مقدار
۵ از م13 بیشتر بودء مقدار عرض انباشتگی از رابطه:
۱ ۴ ۳
(۶-۷-۶) 7
بدست می‌آید. ارتفاع انباشت مثلثی در پای ناحیه بلندتر مقدار حداکثر 11۵ را داشته و ارتفاع انباشت
برف به‌طور خطی به صفر در فاصله ۷۷ از آن کاهش داده می‌شود. مقدار ۷۷ از مقدار م۸0 بیشتر
۵۷
درنظر گرفته نخواهد شد. اگر ۷۷ از عرض بام مورد نظر,ء .[ » بیشتر باشد مقدار ارتفاع برف در لبه
انتهایی بام برابر 1۵0)۷۷-1(/۷7 بوده و برف انباشت توزیع ذوزنقه‌ای خواهد داشت.
۲-۹-۷-۶ ساختمانهای مجاور
اگر فاصله افقی دو ساختمان, [» کمتر از ۶ متر و کمتر از ۶ برابر فاصله قائم آنهاء 10 » باشد» بار
انباشتگی بر روی بام پایین‌تر بر اساس قسمت الف بند ۱-۹-۷-۶ برای حالت پشت به بادء با اختیار
ارتفاع انباشت برف برابر کمترین مقادیر ۳۵ (بر اساس طول ساختمان بلندتر) و 8(/۶ - ۶)
بیانگر اختلاف تراز لبه بام بلندتر با لحاظ دست‌انداز و روی لبه بام پایین بدون لحاظ دست‌انداز
برای امکان رو به باد محاسبه بر اساس قسمت ب بند ۱-۹-۷-۶ انجام می‌شود. در مجاورت
ساختمان بلندتر مقدار حداکثر انباشت فرض شده و از توزیع مثلثی حاصل, بخشی از توزیع برف
انبالشت که در بین دو ساختمان قرار می‌گیرد از بارگذاری حذف می‌گردد.
در مورد دست‌اندازهاء طول بام در جهت عمود بر دست‌انداز برای ,ا منظور خواهد شد. در مورد
قسمت بالا آمده از بام؛ مقدار بزرگتر طول بالادست و طول پایین‌دست باد بر روی بام برای 10
منظور خواهد شد. اگر ناحیه‌ای مجاور قسمت بالا آمده بر روی بام عرض کمتر از ۴۸۵ متر داشته
باشد. برای آن لحاظ بار برف انباشت لازم نیست.
۱-۷-۶ بالا آمدگی و دست‌انداز بام
اثر قسمت‌های بالا آمده از بام از قبیل خرپشته و فضاهای تأسیساتی و دست‌انداز اطراف بام در
انباشتگی برف باید مطابق بند ۱-۹-۷-۶ در اطراف آنها درنظر گرفته شود. ارتفاع حداکثر انباشت
برف را می‌توان سه چهارم مقدار حاصل از رابطه ۵-۷-۶ درنظر گرفت.
۵۸
۷-۶ بار برف
۱-۷-۶ برف لغزنده
بار حاصل از لغزش برف از بام شیب‌دار بالاتر و ریختن آن به سقف پایین‌تر باید برای بام‌های لغزنده
با شیب بیشتر از دو درصد و برای سایر بام‌های با شیب بیشتر از ۱۵ درصد باید درنظر گرفته شود.
مقدار کل بار بر واحد طول در مجاورت لبه پایین بام بالاتر برابر ,ج//۰/۴۳,۷۷ بر روی بام پایین
درنظر گرفته می‌شود. آ1, فاصله افقی لبه پایین تا خطالرأس سقف شبب‌دار بالاتر است. این بار
بطور یکنواخت از بر لبه پایین بام بالاتر تا فاصله ۴,۵ متر از آن بر روی بام پایین به‌صورت نواری
توزیع می‌شود. اگر عرض بام پایینی کمتر از ۴۸۵ متر باشد» مقدار بار به نسبت عرض بام بر ۴/۵ متر
برای دو سازه جداء بار برف لغزنده در صورتی در نظر گرفته می‌شود که ۱< 8/4 و ۴۸۵ > ۵4
متر باشدء عرض نوار بار برف لغزیده بر روی بام پایین‌تر برابر ۵ - ۴/۵ متر بوده و مقدار بار برف بر
واحد طول نوار برابر ۱ 1 گرا در نظر گرفته خواهد شد. اگر اختلاف تراز لبه
پایین سقف شیب‌دار با سقف پایین کم باشد به‌طوری که برف روی بام پایین باعث کاهش لغزش
بار برف لغزنده به بار متوازن اضافه می‌شود و اثر آن به‌صورت همزمان با برف نامتوازن» انباشتگی
برفء بارگذاری جزیی برف و اثر باران به برف درنظرگرفته نمی‌شود.
۱۳-۷۶ سربار باران بر برف
در مناطق با برف زمین ۱ کیلونیوتن بر متر مربع و کمتر ولی بیشتر از ۰,۳۵ کیلونیوتن بر مترمربع
(مناطق ۲ و ۳) برای بام با شیب کمتر از ۷۷/۱۵ درجه (۷۷ بر حسب متر می‌باشد)» سربار باران به
مقدار ۰,۳۵ کیلونیوتن بر متر مربع به بار برف متوازن اضافه خواهد شد. این بار لازم نیست همراه
با آثر انباشتگی, لغزش, بار برف نامتوازن» بار برف حداقل و یا بار بارگذاری جزیی برف درنظر گرفته
۵۹
۱-۷-۶ ناپایداری برکه‌ای
در طراحی بام باید ناپایداری برکه‌ای شدن بررسی شود. برای بام‌های با شیب کمتر از دو درصد و
بام‌های با امکان انباشتگی آب. به دلیل گرفتگی آبرو تغییرشکل بام بر اثر بار کامل برف» با لحاظ
اثر برکه‌ای شدن» محاسبه و ارزیابی شود.
۱۳-۷۶ بام‌های موجود
در صورت ساخت سازه جدید و یا تغییرات در ساختمان موجود امکان اضافه شدن بار برف بام‌های
مجاور موجود باید بررسی شود. اگر سازه جدید و یا قسمت جدید در فاصله‌ای کمتر از ۶ متر از بام
موجود ساخته می‌شود باید توسط سازنده بخش جدید به مالک ساختمان موجود.ء درباره خطرات
احتمالی افزایش بار برف بام موجودء آگاهی‌های لازم داده شود.
۶۰
۸-۶ بار باران
۸-۶ بار باران
۱-۸-۶ کلیات
بندهای این فصل بر اساس مطابقت تعریف‌ها و علائم زیر و مفاهیم آنها با آمار موجود در منطقه و
مطالعات هیدرولوژیکی و مهندسی آب مورد تأیید مراجع ذیصلاح و مراکز دارای صلاحیت قانونی
نظیر سازمان هواشناسی کشور برای ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها بد کار می‌رود.
۲-۸-۶ علائم
۸ مساحت بام بر حسب مترمربع که برای یک شبکه زهکشی به کار می‌رود.
شبکه زهکشی فرعی که به عنوان ارتفاع هیدرولیکی بوده و بر حسب میلیمتر می‌باشد.
و : عمق آب روی بام تغییرشکل نیافته تا دهانه ورودی شبکه زهکشی فرعی در زمانی که شبکه
زهکشی اصلی مسدود شده است و بد عنوان ارتفاع استاتیکی بوده که بر حسب میلیمتر می‌باشد.
7 شدت بارندگی طرح با مدت زمان تدوام ۱ ساعت و با دوره بازگشت +۰ سال بر حسب
5 : بار باران روی بام تغییرشکل نیافته بر حسب کیلونیوتن بر مترمربع. هنگامی که اصطلاح بام
تعیین میزان باران روی بام لحاظ گردد.
۶۱
۲-۸-۶ زهکشی بام
زهکشی بام یک مسأله سازه‌ای مرتبط با موضوعات معماری و مکانیکی (لوله‌کشی) است. شبکه‌های
زهکشی بام باید مطابق با شرایط و ضوابط مبحث شانزدهم مقررات ملّی ساختمان و آیین‌نامه‌های
معتبر بین‌المللی و مراجع ذیصلاح و مراکز دارای صلاحیت قانونی». طراحی شوند. ظرفیت جریان
زهکش‌های فرعی و سرریزهای فرعی یا مجرای ناودان‌ها نباید کمتر از زهکش‌ها و مجرای ناودان‌های
اصلی باشد.
۴-۸-۶ بارهای ناشی از باران طرح
عمق آب. , ۰7 در بالای محل ورودی شبکه زهکشی فرعی یعنی ارتفاع هیدرولیکی» تابعی از شدت
اندازه شبکه زهکشی می‌باشد. دبی جریان داخل یک شبکه زهکشی منفرد به صورت رابطه زیر
(۱-۸-۶) [۸ ۱۰۶ ۰,۲۷۸ - 0
مطابق جدول ۱-۸-۶ ارتفاع هیدرولیکی؛ , ۰4 در شبکه‌های زهکشی مختلف با دبی جریان»؛ ۰0
ارتباط دارد.
جدول ۱-۸-۶ نشان می‌دهد که ارتفاع هیدرولیکی» , ۰4 می‌تواند به طور قابل ملاحظه‌ای بر
اساس نوع و اندازه هر شبکه زهکشی تغییر کند و باید بر اساس دبی جریان» ۰2 بررسی شود.
همچنین ارتفاع هیدرولیکی» , ۰7 هنگامی که شبکه زهکشی فرعی در امتداد لبه بام به سادگی
هر بخش از بام باید به گونه‌ای طراحی شود که در صورت مسدود شدن شبکه زهکشی اصلی برای
آن بخش, بار کل آب باران جمع شده روی بام به علاوه بار یکنواخت ایجاد شده جریان طرح به
واسطه آبی که در روی دهانه ورودی شبکه زهکشی فرعی بالا آمده است را بر مبنای رابطه زبر
(۲-۸-۶) (ر2 + و۱)۷ ربج
اه
۸-۶ بار باران
در ارتفاع‌های هیدرولیکی. , ۰ گوناگون بر حسب میلیمتر
(۶/ )0 نوع شبکه
ها اه اسب
لت ۱۲ ۲ :۱۱۸۳:۶۳۱۱ زهکش باقطر ۱۵۲ میلیمتر
ات ۲ ۱ ۱۱/۱۵۱۱۲۵۳۹ ۱۳:۷۹ زهکش باقطر ۲:۰ میلیمتر
مجرای ناودان با عرض
۱۲۲۸ ۱۲۲ هام۱۸ ۵۷ نا را ۱۱
۰ میلیمتر
مجرای ناودان با عرض
تا ور ده ره مد مد رم
مجرای ناودان مسدود با عرض
با بت رد ی ری ی هد هب وم
۰ و ارتفاع ۱۰۰ میلیمتر
مجرای ناودان مسدود با عرض
۱۳۵۳۱۴۴۷۱۰۵۳۲۸ ۲۲۷ نا ۴۵۱۱۲۶
۰ و ارتفاع ۱۰۰ میلیمتر
مجرای ناودان مسدود با عرض
۱۲۲۱۱۹۱۶ ا ۳۲۱۵۷۱۸۸ را ۱۱
۰ و ارتفاع ۱۵۰ میلیمتر
مجرای ناودان مسدود با عرض
مر مد ده بت ره مد مد رم
۰ و ارتفاع ۱۵۰ میلیمتر
چنانچه شبکه‌های زهکشی فرعی شامل مسیرهای زهکشی و نقاط تخلیه باشند» باید از مسیرهای
بالاتر از شبکه‌های زهکشی اصلی است. همچنین در شکل ۱-۸-۶ دو نمونه شبکه زهکشی مجزا
۶۳
۱
۱
ل شیب بام
۱
۱
۱
۱
۱ زهنشی فرعی زهکشی اصلی
۱ ( با زهکش بام یر چيه ( با زهکش بام
۱ دارای قطر هی دارای قطر
۱ ۰ ۱ میلی متر ۱ میلی متر )
۱
" منطقه زهکشی ۱ "۱ " منطقه زهکشی ۲" و ۹
۱ منطقه زهدشی |
۱
۱ اک ی کی ای یا را ار
۱
۱ " منطقه ز هکشي ۲
۱
۱
۱
زهکشی فرعی | که
با مجرای ناودان ۱
دارای عرض 7 ۱ زهکشی اصلی
۹ (بازهخش بام
شکل ۱-۸-۶ دو نمونه شبکه زهکشی مجزا برای بام
۵-۸-۶ ناپایداری انباشتگی آب
انباشتگی آب در مورد تغییرشکل بام‌های نسبتاً تخت به واسطه جمع شدن آب» به کار می‌رود.
صرف نظر از شیب بام» در صورتی که امکان جمع شدن آب بر روی بام به منظور رسیدن به شبکه
در جایی که شرایط جمع شدن آب وجود دارد. دهانه بین دو ستون به عنوان دهانه مستعد در
معرض خطر, درنظر گرفته می‌شود. هر دهانه مستعد در ساختمان‌ها و سایر سازه‌ها باید توسط
تجزیه و تحلیل‌های سازه‌ای بررسی شود تا از دارا بودن سختی کافی آن به منظور جلوگیری نمودن
از تغییرشکل مستمر و ناپایداری انباشتگی آب هنگام بارش باران یا در صورت وجود آب ناشی از
۶۴
۸-۶ بار باران
ذوب شدن برف بر روی آنء اطمینان حاصل گردد. دهانه‌ها برای یک بام با شیب کمتر از ۲/ یا
هنگامی که آب روی تمام یا بخشی از آنها جمع شده و شبکه زهکشی اولیه مسدود گردیده است.
اما امکان بهره‌برداری از شبکه زهکشی فرعی وجود دارد. باید به عنوان دهانه‌های مستعد در نظر
گرفته شوند. در این تجزیه و تحلیل, بار برف یا بار باران معادل بزرگتر باید به عنوان شرط طراحی
برای یک شبکه زهکشی اصلی مسدود.ء مورد استفاده قرار گیرد. شکل ۲-۸-۶ نمونه‌ای از دهانه‌های
مستعد برای یک بام با شیب ۲/ یا بیشتر را نشان می‌دهد. برای هر سازه مشابه دارای بامی با شیب
ترا آب راز آب
۳ ۳
شکل ۲-۸-۶ نمابی از دهانه‌های مستعد برای انباش شتگم آب به واسطه شیب بام ۲/ با بیشتر
شکل ۳-۸-۶ نمایی از یک بام با زهکش‌های سرریز احاطه کننده فرعی و زهکش‌های اصلی داخلی
۸
۷
سح سل | زهکش فرعی (سرریز)
زهکش اصلی داخلی ۱
در زیر ارتفاع 3 هم 7 4
ی
شکل ۳-۸-۶ نمایی از یک بام با شیب 7۲ یا بیشتر در معرض ناپایداری ناشی از انباشتگی آب در
تمام دهانه‌های مستعد
۶
۹-۶ بار یخ - یخ زدگی جوی
۹-۶ بار یخ - یخ زدگی جوی
۱-۹-۶ کلبات
بار ناشی از یخزدگی باران و برف باید در طراحی سازه‌ها و اجزای حساس به یخ درنظر گرفته شود.
سازه‌ها و اجزای حساس به یخ شامل سازه‌های مشبک» لوله, کابل و پایه‌های آنهاء سازه‌های
شهربازی» نرده» پله. نردبان» پلهای عابر پیاده» تابلو و علائم و سایر سازه‌ها و اجزاء سبک نمایان و
در معرض یخزدگی برف و باران وارد بر آنها می‌باشد. بار یخ بر اساس دوره با زگشت متوسط پنجاه
نمی‌شود. اثرات دینامیکی بار یخ بر روی سازه‌ها و اجزای انعطاف‌پذیر در این مبحث درنظر گرفته
نشده است و در صورت لزوم باید بطور موردی بررسی شود.
-۹-۶ بار یخ
در محاسبه وزن یخ جوی می‌توان وزن مخصوص متوسط یخ را نه دهم وزن مخصوص آب درنظر
گرفت. حجم یخء :۰۷7 برای ورق‌ها و اجزای سه بعدی بزرگ ماند گنبد و کره از رابطه ۱-۹-۶ حاصل
(0۹۶ ۷۸
حجم یخ برای مقاطع سازه‌ای و اجزای منشوری بر اساس سطح مقطع بخ احاطه کننده آنها
بدست می‌آید. سطح مقطع بخ احاطه کننده عضو از رابطه ۲-۹-۶ حاصل می‌شود:
۶۷
(۲-۹-۶) ( ,1+ ,)771 - بش۸
در روابط ۱-۹-۶ و ۲-۹-۶:
۵ ضخامت طراحی یخ بر اثر یخزدگی باران طبق بخش ۲-۹-۶
,۵ : مساحت یک طرف ورق برای ورق‌های مستوی و مساحت بزرگترین مقطع جزء سه بعدی
: قطر استوانه محیط بر مقطع سازه‌ای و یا جزء منشوری
برای ورق‌های قائْم مقدار حجم یخ را بیست درصد و برای ورق‌های افقی مقدار حجم یخ را چهل
درصد می‌توان کاهش داد.
۳-۹-۶ ضغامت طراحی یخ ناشی از یخزدگی باران
مقدار ضخامت طراحی یخ» از رابطه ۳-۹-۶ بدست می‌آید:
(۳-۹-۶) ۲17 با
که در آن:
1 ضخامت اسمی یخ ناشی از یخزدگی باران در ارتفاع ده مترء طبق بخش ۵-۹-۶
: ضریب ارتفاع طبق بخش ۴-۹-۶
۴-۹-۶ ضریب ارتفاع
ضریب ارتفاع برای ارتفاع ۰2 بر حسب مترء از سطح زمین از رابطه ۴-۹-۶ بدست می‌آید:
(۴-۹-۶) () اس
لازم نیست مقدار را را از ۱۸۴ بیشتر درنظر گرفت.
۶۸
۹-۶ بار یخ - یخ زدگی جوی
۵-۹-۶ ضخامت اسمی بخ
برای مناطق مختلف برف فصل هفتم این مبحث بصورت زیر می‌توان تعیین نمود:
- منطقه ۳- برف متوسط 0 ۵ <]
- منطقه ۴- برف زیاد 0 ۷/۵ <]
- منطقه ۵- برف سنگین 0 ۱۲/۵ > ]۲
- منطقه ۶- برف فوق سنگین 0 ۱۵ > ]
۶-۹-۶ اثر باد بر سازه‌ها و اجزای پوشیده از بخ
ترکیب بارهای شامل وزن یخٌ» :۰12 و اثر باد بر روی یخ » :۰۷7 بر اساس فصل دوم انجام خواهد شد.
در محاسبه نیروی باد در حالت وجود یخ. اثر افزایش ابعاد به اندازه ضخامت طراحی یخ باید درنظر
گرفته شود. ضریب اهمیت باد وارد بر عضو پوشیده شده با بخ برای تمام گروه‌ها اهمیت برابر واحد
طرح و وزن یخء بکار خواهد رفت.
۷-۹-۶ بارگذاری جزبی
اثر وجود یخ بر روی بخشی از سازه و یا عضو باید بررسی شود.
۶۹
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
۱۰-۶ بار باد
۱۰-۶ بار باد
۱-۱-۶ کلیات
ساختمان‌ها و سازه‌ها و کليةٌ اجزا آنها باید برای اثر ناشی از باد»ء بر اساس ضوابط این فصل طراحی
و ساخته شوند. این اثر باید با توجه به میانگین سرعت باد در منطقه.ء ارتفاع. شکل هندسی
برای تعیین اثر ناشی از باد طراحی باید فرض شود که باد به‌صورت افقی و در هر یک از امتدادهاء
ترجیحاً در امتداد محورهای اصلی ساختمان و به طور غیر همزمان به ساختمان اثر می‌نماید. اثر باد
در طراحی اعضای سازهء اثر ناشی از بار باد با بار زلزله جمع نمی‌شود. کلیه اعضای سازه باید
۲-۱۰۶ فشار ناشی از باد بر ساختمان‌ها و سازه‌ها
فشار خارجی یا مکش تحت باد بر روی جز یا کل سطح یک ساختمان باید با استفاده از رابطه ذیل
(۱-۱۰-۶) او وبا 0
در این رابطه:
۷۱
7 > فشار خارجی که به‌صورت استاتیکی در جهت عمود بر سطح چه در حالت فشار وارد بر سطح
یا مکش به سمت خارج از سطح» عمل می‌کند.
بر > ضریب اهمیت برای بار باد طبق جدول ۲-۱-۶
۹ > فشار مبنای باد بخش ۳-۱۰-۶ و جدول ۲-۱۰-۶
و < ضریب بادگیری طبق بند ۱-۶-۱۰-۶
و < ضریب اثر جهشی باد طبق بند ۴-۶-۱۰-۶
ور < ضریب فشار خارجی که بر مساحت وجه مورد نظر میانگین‌گیری شده باشد.
بار خالص باد برای کل ساختمان از جمع جبری بارهای وارده بر سطوح رو و پشت به باد (فشار یا
مکش) بدست می‌آید. در برخی موارد این بار را می‌توان از جمع حاصلضرب فشار یا مکش در
مساحت سطوح که فشار یا مکش میانگین‌گیری شده باشدء محاسبه شود.
فشار خالص ناشی از باد بر یک جزء یا تمام سطح یک ساختمان از جمع جبری فشار و مکش
(۲-۱۰-۶) نزو ۵ > 0
در این رابطه:
70 > فشار داخلی که بصورت استاتیکی در جهت عمود بر سطح, به شکل فشار وارد بر سطح یا
مکش به سمت خارج از سطح عمل می‌کند.
> ضریب اهمیت برای بار باد طبق جدول ۲-۱-۶
و < ضریب بادگیری طبق بند ۱-۶-۱۰-۶
زو < ضریب اثر جهشی باد داخلی که طبق بند ۴-۶-۱۰-۶ بیان شده است.
زر > ضریب فشار داخلی
۷۲
۱۰-۶ بار باد
۳-۱۰-۶ فشار مبنای باد
فشار مبنای باد بنا به تعریف. فشاری است که باد با سرعتی برابر با سرعت مبنای باد بر سطحی
عمود بر جهش وزش باد اعمال می‌کند. مقدار این فشار برابر با ۰,۰۰۰۰۶۱۳۹/۲ برحسب کیلونیوتن
بر مترمربع و 7 سرعت مبنای باد به کیلومتر بر ساعت است.
فشار مبنای بادء 4 براساس سرعت متوسط ساعتی باد که احتمال تجاوز از این مقدار در سال
۲ است و بطور متعارف با دوره بازگشت ۵۰ ساله بیان می‌گردد» بدست می‌آید. معادلة ۱۶-۱۰-۶
(رجوع شود به بند۴-۷-۱۰-۶) اطلاعاتی را درخصوص تبدیل فشار مبنای بادء » به سرعت مبنای
بادء ۲7. که در معادلةٌ ۱۷-۱۰-۶ استفاده می‌شود. را ارائه می‌دهد (رجوع شود به بند ۴-۷-۱۰-۶).
جدول شماره ۲-۱۰-۶ که توسط سازمان هواشناسی کشور ارائه شده است میانگین عددی سرعت
ایستگاه‌های هم‌دیدی در ارتفاع ۱۰ متری روزانه ۸ نوبت رس ساعات گرینویچ انجام می‌پذیرد.
۴-۱-۶ روش محاسبه بار باد
بار باد بر روی ساختمان باید با استفاده از یکی از سه روش ذیل با توجه به شرایط آن تعیین گردد:
روش اول که روش استاتیکی نامیده می‌شود. برای اکثر مواردء شامل طراحی سازه و ساختمانهای
با ارتفاع کم و متوسط و نیز نما و پوسته خارجی مناسب است. سازه یا اجزائی که در این روش
طراحی می‌شوند. نسبتاً صلب می‌باشند و به جزئیات خصوصیات دینامیکی این سازه‌ها یا اجزاء آنها
نیازی نیست و اثرات دینامیکی باد می‌تواند توسط بارهای استاتیکی معادل بیان شود.
روش دوم که روش دینامیکی نام داردء برای تعیین اثرات کلی باد شامل پاسخ تشدید شده و عمدتاً
برای ساختمانهای بلند و سازه‌های لاغر (بجز نما و پوسته خارجی و اعضای سازه‌ای ثانویه) به کار
می رود. ساختار این روش مشابه روش استاتیکی است. با این تفاوت که ضریب اثر جهشی بادءين و
ضریب بادگیری 24 به طور متفاوتی تعیین می‌شوند. ون) از مجموعه محاسباتی که در برگیرنده
(الف) شدت تلاطم باد برای منطقه که تابعی از ارتفاع و ناهمواری سطح زمین اطراف است. و
(ب) مشخصات ساختمان مانند ارتفاع» عرض, فرکانس طبیعی ارتعاش و میرائی
۷۳
هنگامی که‌ن) در فشار مبنای باد» ٩ ضریب اهمیت.رر ضریب بادگیری»
م)» و ضریب فشارء رن
ضرب شود» این ضریب اثر جهشی باد انتظار می‌رود فشار طرح استاتیکی را نتیجه دهد که نمایانگر
باد»ه محاسبه تغییرمکان جانبی و ارتعاشات ناشی از باد نیز می‌تواند برای برخی ساختمان‌ها که لازم
است با روش دینامیکی طراحی شوند. مهم باشد. این موضوعات به همراه ریزش گردبادی سازه‌های
گرد باید به طور جداگانه در نظر گرفته شود. روش دینامیکی در پیوست ۲-۶ آمده است.
روش سوم که روش تجربی نام داردء شامل آزمایش تونل باد یا سایر روشهای تجربی می‌باشد. این
روش می‌تواند به عنوان یک جایگزین برای روشهای استاتیکی و دینامیکی به کار رود. این روش
مخصوصاً برای ساختمان‌هایی که ممکن است در معرض اثرات جستی باد یا گرفتگی قسمتی از
عبور جریان توسط موانع بالا دست جریان» ریزش گردبادی يا اثرات ناپایداری آیرو دینامیکی قرار
می‌گیرند. استفاده می‌شود. روش تجربی همچنین برای تعیین ضرایب فشار خارجی, طراحی نما و
پوسته خارجی و نیز ساختمان‌هایی که هندسه آنها به طور محسوسی از شکل معمول متفاوت
ضریب بادگیری و ضریب اثر جهشی باد برای روش استاتیکی در بندهای ۰-۶ ۱-۶-۱ و ۴-۶-۱۰-۶ و
برای روش دینامیکی در بند پ-۱-۲-۶ الی پ-۶-۲-۶ ارائه شده‌اند. ضرایب فشار داخلی و خارجی
برای روشهای استاتیکی و دینامیکی در بند ۷-۶-۱۰-۶ الی ۹-۶-۱۰-۶ ارائه شده است.
۵-۱-۶ ارتفاع مبنا
برای محاسبةٌ فشار خارجی با استفاده از هر دو روش استاتیکی و دینامیکی, ارتفاع مبناء 8 برای
محاسبةٌ 0 به صورت زیر تعریف می‌شود:
(الف) برای ساختمانهای کوتاه مرتبه» همان‌گونه که در بند ۵-۶-۱۰-۶ تعریف خواهد شد.ء 1
ارتفاع متوسط بام یا ۶ مترء هر کدام که بزرگتر باشد. ارتفاع پیش آمدگی لبةٌ بام اگر شیب بام
کمتر از *۷ باشد. ممکن است جایگزین ارتفاع متوسط شود.
(ب) برای ساختمانهای بلندتر
۵ برای وجه رو به بادء ارتفاع واقعی آن نقطه در بالای زمین است.
۷۴
۱۰-۶ بار باد
(ج) برای هر المان سازه‌ای از ساختمان. ۸ ارتفاع المان در بالای زمین است.
برای محاسبة فشار داخلی, ارتفاع 3[ در رابطةٌ مربوط به من به اندازه نصف ارتفاع ساختمان تعریف
می‌شود. زمانی که یک بازشوی بزرگ وجود دارد؛ 0[ باید ارتفاع بازشو از سطح زمین در نظر گرفته
روش استاتیکی برای محاسبة بارهای باد روی کل ساختمان‌ها به جز ساختمان‌هایی با ضابطه
تعریف شده در بخش ۰.۶ ۴-۱ بد کار می‌رود.
۱-۶-۰-۶ ضریب بادگیری, پ)
ضریب بادگیری 0 تغییرات سرعت باد با ارتفاع و نیز اثرات ناشی از تغییر در زمین اطراف و
توپوگرافی را نشان می‌دهد. این ضریب براساس توزیع سرعت باد در ارتفاع روی دو نوع زمین
۸
الف) برای زمین بازء 8 < ,۴ و حداقل برابر ۰/۹ درنظر گرفته می‌شود. زمین باز زمینی است
که در آن ساختمان‌هاء درختان و موانع دیگر بصورت پراکنده بوده و یا بد دریاچه. دریا ۲ یا
کنار ساحل بازء اطلاق می‌شود. ۲/ ارتفاع مبنا از روی سطح زمین طبق بخش ۵-۱۰-۶ در نظر
گرفته می‌شود. فرض می‌شود 2)) از قانون نمائی با ضریب ۰,۲ که معادل ضریب ۰,۱ برای
سرعت‌های باد جهشی است. پیروی می‌کند. باد جهشی بادی است که حدوداً ۳ تا ۵ ثانیه
ادامه دارد و نمایانگر حجمی از باد است که بر روی کل سازه اثر می‌کند.
«۱
ب) برای زمین پرتراکم» این < ,ل۴ و حداقل برابر ۰/۷ در نظر گرفته می‌شود. زمین پرتراکم به
زمین حومه شهری» شهری» جنگل پرتراکم که تا یک کیلومتر و یا ۲۰ برابر ارتفاع ساختمان در
۷۵
بحث شنت
باللا دست. هر کدام بیشتر باشد» امتداد پیدا کند. اطلاق می‌شود. فرض می شود م) از قانون
مقادیر میانیابی شده بین دو گروه الف وب را در مواردی که ناهمواری زمین در کمتر از یک
کیلومتر و یا ۳۰ برابر ارتفاع ساختمان. هر کدام بیشتر باشد. تغییر کند. می‌توان استفاده نمود.
-۶-۱۰-۶ تغییرات در نوع زمین
مقدار من که در بند ۱-۶-۱۰-۶ برای زمین ناهموار داده شده» در صورتی‌که این ناهمواری در
بالادست جریان حداقل ۱ کیلومتر یا ۲۰ برابر ارتفاع ساختمان, [۳» هر کدام که بزرگتر باشد؛ امتداد
یابد» باید استفاده شود. هنگامی که ناهمواری زمین کمتر از ۱ کیلومتر امتداد یابد (به عبارت دیگر
۹111 ۱(() و ساختمان کوتاه‌تر از ۱۰۰ متر باشد. مقدار 0 را می‌توان با میانیابی بین زمین باز و
پر تراکم با استفاده از روابط زیر محاسبه نمود:
سا
(۳-۱۰-۶) بر ۹/۱ ۰۸۱۶۰۱۸۴1۵۲۲ ابر عم
و برای 2۲ کوچکتر یا مساوی 0گ[ ۰۰/۰۵
(۴-۱۰۶) دی یه
برابر م۲ برای زمین باز است.
۳-۶-۰-۶ خیز سرعت در بالای تپه‌ها و بالا آمدگی زمین
تپه‌ها و بالا آمدگی‌ها می‌توانند به طور قابل توجهیء سرعت باد را در نزدیکی سطح زمین افزایش
دهند که باید در ضریب بادگیری برای ساختمانهای واقع روی تیه یا پرتگاه درنظ رگرفته شود. راه
۷۶
۱-۶ بار باد
حلی که می‌تواند برای هر دو روش استاتیکی و دینامیکی این تشدید سرعت را لحاظ نماید.ء به‌شرح
ساختمانهای واقع روی تپه یا پرتگاه با حداکثر شیب بزرگتر از ۱ به ۱۰ (۱۰/» مخصوصاً
نزدیک قلهء ممکن است در معرض سرعت‌هایی به مراتب بزرگتر از ساختمان‌هایی که روی سطح
زمین هستند. قرار گیرند. در صورتی که شیب تیه و پرتگاه کمتر از 7/۱۰ باشد احتمال آنکه سرعت
باد افزایش قابل توجهی داشته باشدء وجود ندارد. بنابراین ضریب بادگیری در ارتفاع 2 بالای تراز
خیز سرعت برای میانگین سرعت باد می‌باشد (این اثر در شکل ۱-۱۰۶ نشان داده شده است). در
نزدیکی قله و در فاصله 5/ > || ضریب بادگیری به صورت زیر اصلاح می‌شود:
۲
02
- 4 ۱ مر ۸ +۱ بلح < 9
که در رابطه بالا:
2 7 مقدار متناظر اصلاح شده برای استفاده در تپه و بالا آمدگی,
۵ 7 ضریب بادگیری در روی سطح زمین بازه که در بند ۱-۶-۱۰-۶ برای روش
استاتیکی و در بند پ-۱-۲-۶ برای روش دینامیکی ارائه شده است.
برهمرر۵5 > ضریب خیز سرعت نسبی در رأس قلهء نزدیک سطح,
* ضریب کاهش برای کم شدن سرعت با ارتفاع
مقادیر این پارامترها در جدول ۱-۱۰-۶ ارائه شده است.
۷۷
جدول ۱-۱-۶ پارامترهای حداکثر خیز سرعت در بالای تیه‌ها و بالا آمدگی
۱۵ ۱/۵ ۳ 7 ۲ | تپه‌های ممتد یا دو بعدی (یا دره‌های با 17 منفی)
/
772 ۳
۴ ۱,۵ ۳/۵ ۱/۳ پرتگاه‌های دو بعدی
7
۱۵ ۱۵ ۴ 7 ۶ تپه‌های سه بعدی متقارن محوری
/
:7 ۰ :7 ع
برای ۵ فرض شود که ۰/۵ 7 و ۲7 جایگزین یربا در معادله ۵-۱۰-۶ شود.
1 1
علائم جدول ۱-۱۰-۶ بشرح ذیل می‌باشد:
7 * ارتفاع تپه یا بالا آمدگی, یا اختلاف تراز بین قله و زمین اطراف تپه يا بالا آمدگی در
نا > فاصلةٌ قله تا جایی که تراز زمین, نصف 7 در بالادست جریان مطابق شکل ۱-۱۰-۶ است.
۳ 2 7 ۰ ۳
1
امتداد جهت حداکثر شیب به سمت تپه جریان دارد. به عبارت دیگرء جهتی که بیشترین خیز
۷۸
۱-۶ بار باد
۳۸
9
کت
ما ار
77
۹ را
۹ کت
0
۳
:1 :۳ (۷2
روط گ لك
ی تا اک رآ
8
]
دم
(۸۹۷)2 ضمر (۱۷۵ <
7
ک
ی کر
۱
عم :۱ (۷2
7
جر
ار را ی
بالا آمدگی زمین
شکل ۱-۱-۶ خیز سرعت در بالای تیه‌ها و بالا آمدگی زمین
۴-۶-۱-۶ ضریب اثر جهشی بادء و۲ , زو۴
۴-۶-۱۰-۶-الف کلیات
الف: برای کل ساختمان و اعضای اصلی سازه ۳/۰ _ ي
ب: برای فشارهای داخلی ۰ زو و یا محاسبات دقیق‌تری که اندازه‌های بازشوها را در ساختمان.
ت: در تحلیل‌های دینامیکی ) مقداری است که بطور مناسبی تلاطم بادء ابعاد و فرکانس سازه را
۷۹
در این بخش» روش‌ها برای تعیین ضریب اثر جهشی باد خارجی و داخلی مربوط به بخش ۲-۱۰-۶
ارائه شده است. این دو ضریب که به ترتیب با ون , زو نشان داده می‌شوند. به صورت نسبت حداکثر
اثر بارگذاری به میانگین اثر بارگذاری تعریف می‌شوند. این دو ضریب. موارد زیر را در بر می‌گیرند:
الف) نیروهای نوسانی تصادفی باد که در اثر تلاطم در باد ایجاد شده و به مدت کوتاهی روی کل
سازه یا بخشی از آن اثر می‌کنند.
ب) نیروهای نوسانی القائی به وسيلةٌ منطقه پشت سازه»
پ) نیروهای اینرسی اضافی ایجاد شده توسط حرکت خود سازه, هنگامی که به نیروهای نوسانی باد
پاسخ می‌دهد.
ت) نیروهای آیرو دینامیکی اضافی به سبب دگرگونی و تغییر جریان هوا در اطراف سازه به علت
حرکت خود سازه (اثرات آیرو الاستیک).
همةٌ سازه‌ها تا اندازه‌ای تحت تأًثیر این نیروها قرار می‌گیرند. پاسخ کلی را می‌توان با جمع کردن
یک مولفة زمینه که به صورت شبه استاتیکی عمل می‌کند و مولفة تشدیدی که به سبب نیروهای
اینرسی ایجاد شده از تحریک نزدیک به فرکانس طبیعی سازه در نظر گرفته می‌شود.ء لحاظ نمود.
برای اکثر سازه‌هاء مولفةٌ تشدیدی کوچک بوده و اثر دینامیکی را می‌توان تنها با مولفة زمینه و با
استفاده از روشهای استاتیکی در نظر گرفت. برای سازه‌هایی که مخصوصاً بلند. لاغر» سبک و
انعطاف‌پذیر یا با میرایی کم هستندء ممکن است مولفةٌ تشدیدی حاکم باشد. در مورد چنین سازه‌هایی
۴-۶-۱۰-۶-ب ضریب اثر جهشی باد خارجی » و ۴
مقادیر ضریب اثر جهشی باد خارجی» و برای سازه‌های کوچک و کوتاه مرتبه یا سازه‌ها و اجزایی
که صلبیت نسبتاً بالایی دارند» در بند ۴-۶-۱۰-۶-الف ارائه شده است.
ضرایب فشار بیشینه برخی از سازه‌های کوتاه مرتبه را می‌توان مستقیماً از آزمایش‌های تونل باد
تعیین نمود. این ضرایب» ترکیبی از مقادیر و وج هستند که با لحاظ کردن اثر جهشی باد علاوه بر
ضریب شکل آیرو دینامیکی در تعیین ضریب فشار مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۸۰
۱۰-۶ بار باد
۴-۶-۱۰-۶-پ اصلاح ضریب و برای خیز سرعت در بالای تپه‌ها و بالا آمدگی
خیز سرعت در بالای تپه‌ها و بالا آمدگی‌هاء عمدتاً میانگین سرعت باد را تحت تأثیر قرار داده و بر
دامنة نوسانات تلاطمی آن اثر ندارد. لذا باید ضریب اثر جهشی باد برای هر دو روش استاتیکی و
دینامیکی تصحیح شود تا افزایش در دامن جستی باد جهشی را هنگامی که ضریب 2 از رابطه
۵-۱۰۶ تعیین می‌شود. جبران نماید. رابطه ۶-۱۰-۶ ضریب اثر جهشی باد اصلاح شده را برای
طراحی سازه‌های واقع در روی تیه‌ها و بالا آمدگی بیان می‌کند:
0 - "۰ )۶-۱۰-۶(
و (۱- و6) +۱< و
که در آن:
> ضریب اصلاح شده برای تپه‌ها و بالا آمدگی‌های زمین» و
و < ضریب اثر جهشی باد برای زمین تخت
هنگامی که از مقدار 9 ترکیبی استفاده می‌شود. این مقدار می‌تواند برای تپه‌ها و بالا آمدگی‌ها
هم
با ضرب نسبت که از معادله ۶-۱۰-۶ محاسبه می‌شود در مقدار ۲ * و برای سازة ساختمان و
9
۲/۵ سا 9 برای پوسته خارجی و اعضای تانویه سازه‌ای استفاده شود.
۴-۶-۱۰-۶-ت ضریب اثر جهشی باد داخلی
همان گونه که در بند ۴-۶-۱۰-۶الف اشاره گردید. مقدار پیش فرض ضريیب اثر جهشی باد داخلی.
و باید ۲ در نظر گرفته شود. برای سازه‌های بزرگ که یک حجم تیغه‌بندی نشده منفرد را احاطه
می‌کند. فشار داخلی زمان قابل توجهی را می‌گیرد تا به تغییرات در فشار خارجی پاسخ دهد و در
نتیجه ضریب اثر باد جهشی را کاهش می‌دهد. در چنین مواردی» رابطةٌ زیر برای رون به جای مقدار
۱
(۷-۱۰-۶) سس +۱ زرم
٩/۱ 7 9
که 7 یک متغیر وابسته به زمان است که فشار داخلی لازم دارد تا به تغییرات فشار خارجی در
بازشوها پاسخ دهد و به صورت زیر تعریف می‌شود:
۸۱
وا ۵ 7
(۸-۱۰-۶) ار دا ی
1 / ۱ ا ها
7 < حجم داخلی برحسب 10
4 < مساحت کل همة بازشوهای خارجی حجم مورد نظر بر حسب ۰10۲
1 ۲
ِ ان
مقدار متعارف 6 برای ساختمانهای با پوستة خارجی و نمای فلزی حدوداً ۵*۱۰ می‌باشد. در
مواقعی که تخمین ۵ مشکل باشد. به طور محافظه کارانه صفر در نظر گرفته می‌شود.
۵-۶-۱-۶ ضرایب فشار رر « و6 زم۲
ضرایب فشارء نسبت‌های بی‌بعد فشارهای ایجاد شده توسط باد روی سطح ساختمان به فشار
سرعتی باد در ارتفاع مبنا می‌باشند. این ضرایب اثرات شکل آیرودینامیکی ساختمان» زاویه سطح
باد خور به جهت جریان باد و تغییرات سرعت باد با ارتفاع را در بر می‌گیرد. ضرایب فشار معمولاً از
آزمایش‌های تونل باد روی مدل‌های کوچک مقیاس تعیین می‌شوند» هر چند بعضی اوقات اندازهگیری‌ها
روی ساختمانهای در مقیاس کامل نیز انجام می‌گردد. شبیه‌سازی تغییرات سرعت طبیعی با
ارتفاع» و تلاطم در تونل باد بسیار مهم است. آزمایش‌ها در جریان یکنواخت می‌توانند به شدت
گمراه کننده باشند.
۶-۶-۰-۶ جهت باد
اینکه جهت قوی‌ترین باد در امتداد جهتی باشد که بیشترین فشار را روی سطح مورد نظر ایجاد
۸۲
۱۰-۶ بار باد
می‌کند. کمتر از ۱۰۰/ است. بنابراین» بار باد واقعی روی یک سطح مورد نظرء کمتر از مقداری
است که از ترکیب فشار سرعتی مبنای باد برای آن محل با ضریب فشار بیشینه برای سطح محاسبه
می‌شود. اثرات جهت وزش در بارهای ضریب دار لحاظ شده‌اند و نباید کاهش مجددی اعمال گردد.
۷-۶-۱-۶ ضرایب فشار خارجی برای ساختمانهای کوتاه مرتبه
ضرایب فشار خارجی توصیه شده برای طراحی ساختمانهای کوتاه مرتبه در شکل ۲-۱۰-۶ الی
۶-۱۰۶ ارائه شده است. این ضرایب بر اساس داده‌های به دست آمده از مطالعات تونل باد لایة
مرزی می‌باشند. در موارد مختلفیء درستی این داده‌ها با اندازه گیری‌های مقیاس کامل صحت‌سنجی
شده است. این ضرایب مبتنی بر حداکثر فشارهای باد جهشی هستند که تقریباً ۱ ثانیه به طول
می‌انجامد. و در نتیجه شامل یک مقداری از ضریب اثر باد جهشی, و۴ می‌باشند. بنابراین» این
ضرایب نشان دهندة حاصل ضرب وٍ)ٍ) هستند. ضرایب فشار خارجی به ناحیة مربوط به المان يا
عضو مشخصی که فشار باد روی آن عمل می‌کند. اعمال می‌گردد.
ضرایب فشار جهشی خارجی در شکل‌های ۲-۱۰-۶ الی ۶-۱۰-۶ برای ساختمانهای با نسبت‌های
ارتفاع به عرض کمتر از ۰/۵ و ارتفاع مبنای کمتر از ۲۰ متر در حالتی که عرض ساختمان بعد
کوچکتر پلان, و0 باشد. توصیه می‌گردد. در نبود اطلاعات بیشترء این شکل‌ها را می‌توان برای
ساختمانهای با نسبت‌های ارتفاع به عرض کمتر از ۱ و ارتفاع مبنای کمتر از ۲۰ متر نیز به کار
برد. به جز این محدوديت‌هاء باید از شکل ۷-۱۰-۶ نیز استفاده شود.
شکل ۲-۱۰-۶ مقادیر ونم را برای سیستم مقاوم اصلی در برابر نیروی باد ساختمانهای
تحت تأٌثیر فشار باد در بیشتر از یک وجه. مانند قابهای ساختمانیء را نشان می‌دهد. توزیع بار
ساده شده در شکل ۲-۱۰-۶ برای نمایش هر چه نزدیک‌تر رفتارهای سازه‌ای (فشار افقی
جزئی جهشی باد را که در بند ۴-۶-۱۰-۶ به آن اشاره شده است. مشخص می‌کند.
شکل‌های ۳-۱۰-۶ الی ۶-۱۰-۶ اثراتی را که باد روی وجوه منفردء مانند طراحی پوستة خارجی
و نما و اعضای سازه‌ای ثانویه مثل تیرهای فرعی سقف و تیرچه‌ها دارد را ارائه می‌نمایند. این شکل‌ها
باید برای طراحی المان‌های سازه‌ای با سطوح منفرد» مانند سقف‌ها که در آن لنگر اتصالات در محل
۸۳
تقاطع سقف و دیوار در نظر گرفته نمی‌شود. نیز به کار رود. در اینگونه مواردء لازم است بارهای
روی لبه‌ها تنها در مجاورت لبه‌های رو به باد در نظر گرفته شوند. و در کل پیرامون محیط ضروری
نمی‌باشد. برای سقف‌های با شیب بزرگتر از *۷ که نواحی لبه نیز در امتداد کناره‌ها رس بام می‌باشند.
این بارهای افزایش یافته تنها لازم است روی وجه پایین دست در نظر گرفته شوند. بارهای روی
سایر نواحی لبه را می‌توان به مقادیر مشخص شده برای نواحی داخلی رجوع داد.
۸-۶-۰-۶ ضرایب فشار خارجی برای ساختمانهای بلند مر تبه
شکل ۷-۱۰-۶ ضرایب فشار خارجی مورد استفاده برای ساختمانهای مستطیلی در پلانء با ارتفاع,
آل بزرگتر از ۲۰ متر یا بعد کوچکتر پلان» ولل را در بر می‌گیرد. ضرایب به صورت ضریب فشار
متوسط زمانی و فضائی» ور یا صرفاً به صورت ضریب فشار محلی متوسط زمانی» بّ داده شده
اند. ضریب فشار محلی ۰,۹ < ,ر ۰ که در طراحی سطوح کوچک پوستةٌ خارجی يا نما (در حدود
اندازه یک پنجره) استفاده می‌شود. می‌تواند تقریباً در هر جا و در هر ترازی, به جز نزدیک گوشه‌ها
که و محلی برابر با ۱,۲ مناسب است. اعمال گردد.
۸۴
۱-۶ بار باد
بار گذاری الف: باد عموماً عمود بر لبه
۱/۵11 کر
وی ی ۳
۳۴
سس
اش 2
ی رم 5
( 9
سس ا محدوده حهت باد
۸۵
بحث شنت
بارگذاری ب: باد عموماً موازی با لبه
۶
۳
۳ ۴
0
۳۳
ی
_
۱
ی
ات
ی تیا
معدوده جهت باد
کچ
شکل ۲-۱۰-۶ ضریب بیشینه مرکب فشار و باد جهشی خارجی» ۳,۳ برای کنش‌های سازه‌ای
اولیه ناشی از اثر هم زمان بار باد روی کلیه سطوح
در شکل ۲-۱۰-۶:
(۱) ساختمان باید برای كلية جهات باد طراحی شود. هرگوشه باید به نوبة خود به عنوان گوشة رو
به باد مطابق شکل‌های مربوطهء در نظر گرفته شود. برای تمامی شیب‌های بامء به بارگذاری ۸4
و با رگذاری ت بد عنوان دو وضعیت با رگذاری جداگانه نیاز است تا سیستم سازه‌ای در برابر
کنش‌های باد» شامل پیچش, مقاومت کند.
۲۱( برای مقادیر نشان داده نشدةٌ شیب بام» ضریب وم می‌تواند به صورت خطی میانیابی شود.
)۲۳( ضرایب مثبت نشان دهندة نیروهای رو به سطح هستند. در حالی که ضرایب منفی. نیروهای
دور از سطح را نشان می‌دهند.
۸۶
۱۰-۶ بار باد
(۴) برای طراحی شالوده‌هاء به غیر از میل مهارهای قاب‌هاء تنها ۷۰/ بار موثر باد در نظر گرفته
می‌شود.
(۵) ارتفاع مبناء 1 برای محاسبة فشارء ارتفاع میانه سقف یا ۶ مترء هر کدام که بزرگتر» می‌باشد.
ارتفاع پاشیب» آل می‌تواند در صورت شیب کمتر از *۷۴ بام» جایگزین میانگین ارتفاع شود.
(۶) عرض ناحيةٌ انتهایی» لاء باید ۶1 یا ۲2 هر کدام بزرگتر باشد» در نظر گرفته شود. 2 ناحية
انتهای دیوار ساختمان برای ترکیب بار 3 تعریف شده است. از طرف دیگرء برای ساختمانهای با
قاب» ناحيةٌ انتهایی از می‌تواند فاصلةٌ بین انتها و نخستین قاب داخلی باشد.
(۷) عرض ناحية انتهایی 2 برابر ۱۰/ کمترین بعد افقی یا ۴۰/ ارتفاع, آ[, هر کدام کمتر باشد؛
است. این عرض, نباید از ۴./ بعد افقی کوچکتر یا ۱ متر اختیار شود.
(۸) برای۵ >13/11 در بارگذاری ۸ ضرایب منفی روی سطوح ۰۲ ۲33 باید تنها روی سطحی اعمال
شوند که پهنای آن از محل پاشیب رو به به بادء ۲/۵17 باشد. فشار روی بقیةٌ بام رو به باد باید
به ضرایب مشخص شده برای بام پشت به باد (ضرایب مربوط به سطوح ۳ ۳۳) کاهش یابد.
۸۷
بحث شنت
ورگ
فا
91 سس 9
/ ۰
ره ر9 ا
۳ اچ ۱ 1۱ ض
سحت ۱ اکن
۵۱| ۱۵ 0 27
ارتفاع مبنا ۱
0 2 ۱1
۳
۳
۵ ۲ ۱ ۵ ۲ ۹ ۰
مساحت
برای طراحی اجزاء سازه‌ای و پوسته خارجی ونما
در شکل ۳-۱۰-۶
(۱) این ضرایب برای هر شیب بامی (4) اعمال می‌شود.
(۲) محور افقی در نمودار, مساحت تحت طراحی در ناحية مشخص شده است.
(۳) عرض ناحية انتهایی 2 برابر ۱۰/ کمترین بعد افقی یا ۴۰/ ارتفاع, آل هر کدام کمتر باشد.
(۵) ضرایب مثبت نشان دهندة نیروهای رو به سطح هستند. در حالی که ضرایب منفی. نیروهای
دور از سطح را نشان می‌دهند. هر المان سازه‌ای باید برای هر دوی این نیروها طراحی شود.
حال. هنگامی که اعضای عمودی سازه عمیق‌تر از ۱ متر روی یک پوسته خارجی قرار می‌گیرند.
۸- - ,66 به منطقة 6 اعمال می‌شود.
۸۸
۱۰-۶ بار باد
بام آویزان
۱ سس بام غیرآویزان
7 7 7
2 سرد سل
۱ ۱ ۵/۰
ا ۱ زین ۱
ظ [ ۱ 90 ۰ ۹
۱ : ۱ ۱
1 ۱ 1۹ ۴۰
۱ ل لو ۱
1۲۳ ۳ ۱ 0 ۹
۱ ۱ 0 ال
[ ۱ تب دی وه
۱ ۷ ۱ 0 ۱
۱ 1 ۹
[ [ ۹
او 0
1 ل
رگ
ی
ارتفاع مینا
اک مد 9 0 ۷
۰
۵ ۲۶ ۱۶ ۵ ۲ ۱ ۰
َ مساحت
شکل ۴-۱۰-۶ ضرایب ترکیبی بیشینه فشار - جهش باد.ء و ام روی سقف‌های با شیب *۷ یا
کمترء برای طراحی اجزای سازه‌ای و پوسته خارجی
در شکل ۳-۱۰-۶:
متناظر بدون پیشوند. نشان می‌دهد. اشاره می‌کند. این ضرایب مشارکت هر دو سطوح بالایی و
پایینی را شامل می‌شوند. در مورد طاق نماهاء دیوارها به سمت داخل نمای کلی سقف هستند.
(۲) 5 ,1 هم در مورد بام‌ها و هم در مورد سطوح بالایی سایه‌بان‌ها به کار می‌روند.
(۳) محور افقی در نمودار, مساحت تحت طراحی در ناحية مشخص شده است.
۸٩
(۴) عرض ناحيةٌ انتهایی 7 برابر ۱۰/ کمترین بعد افقی یا ۴۰/ ارتفاع, 1 هر کدام کمتر باشد.
است. این عرض, نباید از ۴./ بعد افقی کوچکتر یا ۱ متر اختیار شود.
(۵) ترکیب فشار خارجی و داخلی باید برای دست‌یابی به بحرانی‌ترین حالت بارگذاری» ارزیابی
(۶) ضرایب مثبت نشان دهندةٌ نیروهای رو به سطح هستند.ء در حالی که ضرایب منفی» نیروهای
دور از سطح را نشان می‌دهند. هر المان سازه‌ای باید برای هر دوی این نیروها طراحی شود.
(۷) برای محاسبة نیروهای بلندشدگی روی سطوح تحت تأثیر بزرگتر از 13 ۱۰۰ روی بام‌های تقریباً
بدون مانع با جان‌پناه‌های کوتاه, و جایی که مرکز سطح تحت تأثیرء از نزدیکترین لبه حداقل دو
برابر ارتفاع ساختمان است. مقدار و و ممکن است در ۲ ی به ۱/۱- و درا۵ 2 به
صورت خطی به ۰,۶- کاهش یابد. که 2 فاصله تا نزدیکترین لبه و 11 ارتفاع ساختمان است.
(۸) برای بام‌های با یک جان‌پناه محیطی که ارتفاع آن ۱ متر یا بیشتر است» ضرایب و گوشه
برای سطوح تحت تأٌثیر کوچک, می‌تواند از ۵,۴- به ۴,۴- کاهش یابد.
سمش
۱۰-۶ بار باد
7 انا( 77
پسط ۱
۱ ۱
۱ ۱
[ ۱
9 ۱۵
۱ (
[
هی ٍ
اس
7 0/77
بت م
7 () 9
ی ی
۱
ارتفا ۳
سروک ۷ اک ۷
بام آویزان سک
یام غیر آویزان ۳
اش ۸
بام سوله ای بام سوله ای و گرده ماهی, شکل
*و۴عه ۲۷۹۶ ۰ ۴ موه ۷۹۶ دا ۷/۰
۳/۰ ۳ ۰
۵/۰ 9 0 ۰
۵ 69-- اک رد 6 امد از کا
ی اه
۳/۰ با ۳/۰
ارات سا ِا 9
س صتت ۳/۰ ن هه ۰
تست اه
۰ 60 ۰
۱/۰ ۹۱/۰
0
۳/۰ 1 ] ۲7۰
۱.۰ ۱۰ ۹ زو ۱.۰ ۹۱۰ ۹ /.
مساحت مساحت
شکل ۵-۱-۶ ضرایب ترکیبی بیشینه فشار - جهش باد خارجی» و 6,6 روی بام‌های شیروانی
تک دهانه و چند شیبه با شیب *۷ یا بیشتر برای طراحی اجزای و پوسته خارجی
۹۱
در شکل ۵-۱۰-۶:
(۱) ضرایب برای بام‌های آویزان پیشوند "۵" دارند که به مساحت‌های بام مشابه با آنچه که نماد
متناظر بدون پیشوند.ء نشان می‌دهد. اشاره می‌کند. این ضرایب مشارکت هر دو سطوح بالایی و
پایینی را شامل می‌شوند. در مورد طاق نماهاء دیوارها به سمت داخل نمای کلی سقف هستند.
(۲) محور افقی در نمودار»ء مساحت تحت طراحی در ناحيةٌ مشخص شده است.
(۳) عرض ناحية انتهایی 2 برابر ۱۰/ کمترین بعد افقی یا ۴۰ ارتفاع, ال هر کدام کمتر باشد.
است. این عرض, نباید از ۴/ بعد افقی کوچکتر یا ۱ متر اختیار شود.
(۴) ترکیب فشار خارجی و داخلی باید برای دست‌یابی به بحرانی‌ترین حالت بارگذاری» ارزیابی
(۵) ضرایب مثبت نشان دهندة نیروهای رو به سطح هستند.ء در حالی که ضرایب منفی» نیروهای
دور از سطح را نشان می‌دهند. هر المان سازه‌ای باید برای هر دوی این نیروها طراحی شود.
(۶) برای بام‌های چند شیبه با *۲۷ > :0 > *۷ نوارهای لبه تارک و ضرایب فشار - جهش باد برای
تارک‌های بام‌های شیروانی‌دار» در امتداد هر شیب اعمال می‌شوند.
مج
۱۰-۶ بار باد
و2 2 /
7 2 ۱/4
۱7 (//1/
۱1 [ ا اه
اْ ۱ ا ا
اْ 1 1
ا أ 1
۱ 1
1 1 ۱
۱ ۱۲ [ ک 2
| 1 ا 1 5
ا اْ [ 1
اْ ۱ [ ۱
1 أ ۱ 1
اْ 1 ا 1
ا اْ 1 1
| | ۱ ۱
نا انا
1 ا 1
: وی ۳۹۶ عم ۱۰۹۶
تم .رو ات ۹
۹
رگ اند
/ 0
۰ ۳
69 ۱ 0
۲ ۰ اه
1سا
اس سل
9 شش
۹/۰ 1/۰
۰
)۲/۰ 1 ۰
۱ ز ۱ ۹ ۱ ۱ ۱ ۹
7 مساحت مساحت
شکل ۶-۱-۶ ضرایب ترکیبی بیشینه فشار - جهش باد.ء و بر روی بام‌های شیروانی (دندانه‌ای)
چند دهانه با شیب بزرگتر از *۱۰برای طراحی اجزای سازه‌ای و پوسته خارجی
۹۳
در شکل ۶-۱۰-۶:
(۱) محور افقی در نمودار, مساحت تحت طراحی در ناحية مشخص شده است.
(۲) عرض ناحية انتهایی 2 برابر ۱۰/ کمترین بعد افقی یا ۴۰/ ارتفاع, 1], هر کدام کمتر باشد؛
(۴) ضرایب مثبت نشان دهندة نیروهای رو به سطح هستند.ء در حالی که ضرایب منفی» نیروهای
دور از سطح را نشان می‌دهند. هر المان سازه‌ای باید برای هر دوی این نیروها طراحی شود.
(۵) برای*۰ 05۱ ۰ ضرایب داده شده در شکل ۴-۱۰-۶ اعمال می‌گردد.
۳ 1111
۲/۵ اس
و هه
وا
: ای ۹
اازا(ازا ۳ ای 3
9 ۱/۵--< يا
زا
ها ك 0 ه
پلان ساختمان : 7
ی
ی ای سر ی ی ی ی ی و و و سس ۳
ار و
نمای ساختمان
شکل ۷-۱-۶ ضرایب فشار خارجی ی و برای ساختمانهای با بام تخت
۹۴
۱۰-۶ بار باد
در شکل ۷-۱۰-۶:
(۱) ۷۷,1 به ترتیب نشان‌دهندة ابعاد پلان پای ساختمان در روی شالوده» در جهت باد و جهت
(۲) ضرایب رن نشان داده شده رو به باد دیوار» هنگامی که جهت باد عمود بر دیوار است. قابل
اعمال‌اند.
(۲) ضرایب نُب برای مکش‌های موضعی شدید ایجاد شده توسط وزش باد با یک زاویه کوچکی به
سمت دیوار می‌باشند. این ضرایب باید برای طراحی پوسته خارجی و سطوح بام کوچک به کار
روندء لیکن نباید به همراه بر برای کل ساختمان در نظر گرفته شوند.
(۴) ترکیب فشار خارجی و داخلی باید برای دست‌یابی به بحرانی‌ترین حالت بارگذاری» ارزیابی
شود. ضرایب فشار داخلی» زیر در بند ۹-۶-۱۰-۶ ارائه شده‌اند.
(۵) ضرایب فشار نشان داده شده معمولاً برای نماهای شیشه‌ای فاقد عضو نگهدارنده قائم خمیده
عمیق به کار می‌رود. در چنین نماهائی» ۱/۳- <رٍع که برای گوشه‌ها داده شده» برای ناحية
گوشه که عرض آن ۰,۱1 استء به کار می‌رود. هنگامی که عضو نگهدارنده قائم خمیده عمیق‌تر
از ۱ متر روی این نماهای شیشه‌ای قرار می‌گیرند. به یک ناحية گوشه که عرضش ۰,۲17 است.
اعمال می‌گردد.
(۶) مقدار دم را برای بام‌های با جان پناه‌های محیطی بلندتر از ۱ مترء از ۲,۳- به ۲- باید کاهش
داد.
(۷) در سطوح پایین‌تر بام‌های پلهای مسطح, ضرایب فشار مثبت مساوی با همین مقادیر برای
دیوارهاء برای فاصلةٌ 0 اعمال می‌شود (به شکل۷-۱۰-۶ برای تعریف 0 رجوع شود). بخش‌هایی
از دیوارها بالای بام‌های پایین‌تره ضرایب مشابه با دیوارهای دیگری دارند که به نخو مشابهی در
برابر جریان باد چرخیده باشند.
۹-۶-۰-۶ ضریب فشار داخلیء زر۴
ضریب فشار داخلی, زررن» اثر باد روی فشار هوای درون ساختمان را تعریف می‌کند و هم در
طراحی المان‌های پوسته خارجی و هم سازةٌ اصلی اهمیت دارد. بزرگی این ضریب بستگی به توزیع
۹۵
و اندازةٌ منافذ نشت هوا و بازشوها دارد که هوای داخلی را به بیرون انتقال می‌دهد. با ترک‌ها و
منفذهای بسیار کوچک که یکنواخت توزیع شده باشند. خروج هوا آهسته صورت می‌گیرد. اگر چه
فشار داخلی تقریباً با فشار خارجی متوسط روی سطح در معرض بادء به تعادل خواهد رسید. لیکن
اثر جهش باد تقلیل خواهد یافت. اگر بازشوها بزرگتر و قابل ملاحظه‌تر باشند (در مقیاس با درها و
پنجره‌ها) فشار داخلی به فشار خارجی در بزرگترین بازشوی حاکمء نزدیک خواهد شد و فشارهای
به خاطر قابلیت تغییر و عدم قطعیت اندازه و توزیع بازشوهاء ضرایب فشار داخلی می‌تواند
محدودةٌ وسیعی را در برگیرد. علی رغم این عدم قطعيت‌هاء استفاده از ضرایب داده شده در ادامة
این بخشء برای هر دو روش استاتیکی و دینامیکی» کافی است. ضریب زر به این بستگی دارند که
بازشوهای بزرگ و يا کوچک هوا از آنها عبور می‌کندء به طور یکنواخت توزیع شده باشند. در این‌جاء
یک بازشوی بزرگ يا قابل ملاحظه به معنای یک بازشو منفرد یا ترکیبی از بازشوها روی هر دیواری
است که راهرویی را برای باد فراهم می‌کند که مساحتی معادل دو برابر یا بیشتر از مساحت متناظر
آن در سطوح باقی ماندة ساختمان, شامل بام باشد. چنین بازشوی قابل توجهی, ممکن است توسط
درهای اصلی,ء درهای مخصوص حمل و نقل پنجره‌ها و دریچه‌های تهویه در صورت باز بودن در
زمان طوفان و یا شکستن ایجاد شود.
برای کنترل دامنةٌ شرایطی که می‌تواند موجود باشد. سه گروه اصلی طراحی در زیر ارائه شده
است. برای هر یک از این سه گروه» زو با استفاده از الزامات بند ۴-۶-۱۰-۶-ت محاسبه شده
است:
گروه ۱: صفر تا ۰,۱۵- > و۴
این گروه» شامل ساختمانهای بدون هرگونه بازشوهای بزرگ یا قابل توجه است. اما بازشوهای
کوچک یکنواخت توزیع شده دارای مساحتی کمتر از ۰,۱ درصد مساحت کل سطح می شود. مقدار زگ
باید ۰/۱۵- در نظر گرفته شود. در مواردی که چنین بازشوهایی, بار خارجی را کاهش می‌دهند؛ ضریب
۰ زر اختیار می‌شود. چنین ساختمان‌هایی شامل ساختمانهای بلند مرتبه هستند که اسماً
هوابندی شده‌اند و هیچ پنجره و در توری قابل باز شدن نداشته و به صورت مکانیکی تهویه می‌شوند.
مج
۰-۶ بار باد
برخی ساختمانهای کوتاه مرتبةٌ کمتر متداولء مثل انبارهای بدون پنجره که در آنها سیستم‌های
در معرض خرابی در طوفان نمی‌باشند» نیز در این گروه قرار دارند.
گروه ۲: ۳ تا ۰۱۴۵ > ی
این گروه در بر گيرندةٌ ساختمان‌هایی است که در صورت داشتن بازشوهای بزرگ می‌توان به بسته
شدن آنهاء در طول طوفان‌ها اعتماد کردء لیکن در این ساختمان‌ها نشت هوا از منافذ ممکن است
یکنواخت توزیع نشده باشد. اکثر ساختمانهای کوتاه مرتبه در این گروه جای می‌گیرند مشروط بر
این که تمام اجزای ساختمان مخصوصاً درهای حمل و نقل و پارکینگ در برابر باد کاملاً مقاوم
باشند. اکثر ساختمانهای بلند مرتبه با پنجره‌های قابل بازشو يا درهایی که پشت بالکن باز می
شوند نیز در این گروه واقع می‌شوند.
گروه ۳ ۷ تا ۰۷ > و6
این گروه» ساختمانهای با بازشوهای بزرگ یا قابل توجه را در بر می‌گیرد که از طریق آنها بادهای
جهشی به فضای داخلی انتقال می‌یابند. مثال‌های چنین ساختمان‌هایی شامل پناهگاه‌های با یک
ضلع باز یا بیشتر و نیز ساختمانهای صنعتی با درهای حمل و نقل بزرگ» دستگاه‌های تهویه و
مانند آنها هستند که احتمال باز بودن آنها در طول طوفان‌ها وجود دارد یا کاملاً مقاوم نیستند.
یکی از تهدیدات همیشگی در طوفان‌های شدیدء شکستن سطوح شیشه‌ای بدون حفاظ و دیگر
اجزای آسیب پذیر توسط ذرات و اشیاء کوچک معلق در هوا است. سازه‌هایی که باید قابلیت بهره‌برداری
پس از طوفان را داشته باشند لازم است توانایی مقاومت در برابر كلية پیامدهای شکست شیشه‌ها را
داشته و الزامات گروه ۳ برآورده نماید. برای دیگر سازه‌ها که در آن» شيیشه برای باد طراحی شده و
حفاظت کافی در برابر بلند شدگی بام وجود داردء احتمال وقوع خرابی شیشه به سبب ذرات و اشیاء
معلق در هواء توسط ضرایب معمول بار برای باد لحاظ شده است.
در اکثر موارد» نیازی نیست که فشارهای داخلی غیریکنواخت. جز در طراحی تیغه‌بندی‌های
داخلی در نظر گرفته شود. در نتیجه. برای اکثر طراحی‌های سازه‌ای, دو مقدار حدی فشار داخلی
(در گروه‌های بالا) می‌تواند به طور جداگانه در نظر گرفته شود. مگر اين‌که دیوارهای داخلی
۹۷
ساختمان به خوبی هوابندی شده باشند و خرابی باد و امثال آن بتواند یک سطح از ساختمان را در
شرایط گروه ۳ قرار دهدء در صورتی که بقيةٌ ساختمان در گروه ۱ یا ۲ باقی می‌ماند و منجر به
فشارهای داخلی نامتوازن می‌گردد.
فشارهای داخلی همچنین تحت تأْثیر تهوية مکانیکی و اثر دودکش در اثر تفاضل درجه حرارت
بیرون و داخل قرار می‌گیرند. تحت بهره‌برداری معمول, سیستم‌های تهوية مکانیکی, تفاضلی کمتر
از ۰,۱ کیلو نیوتن بر مترمربع در دیوارها ایجاد می‌کند.ء در حالیکه اثر دودکش به سبب اختلاف
دمای ۴۰۴۲ می‌تواند تفاضلی برابر ۰,۲ کیلو نیوتن بر متر مربع در هر ۱۰۰ متر ارتفاع ساختمان
۱۰-۶-۱۶ بارگذاری جزبی
بارگذاری جزئی بادء در مواردی می‌تواند باعث اثرات شدیدی نسبت به بارگذاری کلی داشته باشد.
الگوهای فشار مشاهده شده در باد متلاطم» بارگذاری کاهش یافته در بخش‌هایی از نمای ساختمان
را نشان می‌دهد که می‌تواند تولید پیچش اضافی دراثر انتقال افقی بردار بار باد نماید. بار باد کاهش
یافته ولی همزمان در امتداد هر دو جهت می‌تواند به وسیله وزش باد به صورت قطری در ساختمان
اعمال شود که تولید تنش‌های بزرگتری در تعدادی از اعضای سازه‌ای ایجاد کند. سازه‌های دیگر
مانند بام‌های قوسی احتمال دارد تنش‌های بزرگتری تحت اثر بارگذاری جزئی تحمل کنند. همه
انواع ساختمان‌ها باید دربرابر بارهای جزئی طراحی و کنترل شوند.
ساختمانهای کوتاه که با روش استاتیکی طرح شده‌اند (شکل ۲-۱۰-۶) نیازی به داشتن بارهای
نامتعادل اضافی ندارند. فشار ساختمانهای بلندتر علاوه بر این که برای بار باد کلی در امتداد هر دو
جهت اصلی که در شکل ۸-۱۰-۶ حالت "الف" نشان داده شده استء طراحی می‌شوند. باید برای
پیچش اضافی حداکثر ناشی از بارگذاری جزیی ایجاد شده توسط اعمال فشار باد به تنها یک
قسمت از وجه ساختمان مطابق شکل ۸-۱۰-۶ حالت "ب"ء برای ساختمانهای با پلان مستطیلی,
برای در نظر گرفتن اثرات شدید ناشی از بار باد قطری و همچنین برای نوسان سازه‌ها در جهت
عمود بر بادء سازه‌های بلند باید برای ۷۵/ فشار باد حداکثر در هریک از جهت‌های اصلی که به‌طور
مج
۱۰-۶ بار باد
همزمان اعمال می‌شود مطابق شکل ۸-۱۰-۶ حالت پ طراحی شوند. به‌علاوه اثر حذف ۵۰/ بارهای
حالت "پ" از قسمت‌هایی از وجه ساختمان که پیچش را حداکثر می‌کند. مطابق شکل ۸-۱۰-۶
حالت "نت" باید بررسی شود.
۷۵۵ 00
1 ۳ 9 0
۵ ۳
بارگذاری پ: 1۷۵ کل فشار باد بر هر بک از جهت ها بطور همزمان بارگذاری الف: تمام فشار باد بر دو جهت بطور جداگانه اعمال شود
۵
۳ ۳ »۸
۱
۳ ۰۷۵0
۷۵ ۳ 0۳ 0
۳۸ ۰1۳۸
ی ۰1۳۸۱ اد
بارگذاری ت: حذف ۵۰ بارگذاری در قسمت هایی از حالت پ بارگذاری ب: بارگذاری جزیی جهت پیچش اضافی حداکثر
شکل ۸-۱-۶ بارگذاری باد کامل و جزئی
(۱) ۳۲ رر۴ : به ترتیب فشار درجهت رو به باد و پشت به باد می‌باشد.
(۲) در حالت "ب" فشار کل باد باید به تنها بخش‌هایی از وجه دیوار اعمال شود که پیچش ناشی از
۹۹
۷-۱-۶ بار باد برروی سازه‌های مختلف
۱-۷-۱-۶ دیوارهای داخلی و تیغه‌بندی‌ها
رو به باد و پشت باد ساختمان می‌تواند در عرض دیوارهای داخلی و تیغه‌بندی‌ها اعمال شود. برای
مثال, هنگامی‌که یک پنجره بزرگ در یک اتاق کوچک در وجه رو به باد شکسته شودء کل فشار
مثبت به دیوارهای آن اتاق اعمال می‌شود. شرایط مشابهی در مورد ساختمانهای آپارتمانی نیز
می‌تواند اتفاق افتد. این اختلاف فشار در صورت وجود سیستم تهویه مکانیکی و یا اثر دودکش در
ساختمانهای بلند در زمستان تشدید می‌یابد. از سوی دیگرء خرابی زیادی در دیوارهای داخلی در
اثر اختلاف فشار تجربی مشاهده نشده است و بنابراین احتمالاً نیازی به طراحی دیوارهای داخلی و
تیغه‌بندی‌ها در برابر اختلاف فشار حداکثر محتمل نمی‌باشد. اختلاف فشار حداقل ۰,۲۵ کیلو نیوتن
بر مترمربع در نظر گرفته می‌شود و یک مقدار ۰,۵ کیلو نیوتن بر مترمربع یا بیشتر برای حالتی که
فشار باد خارجی به دیوارهای داخلی به واسطه بازشوهای بزرگ انتقال می‌یابد الزامی است.
۲-۷-۱-۶ سقف‌های غشابیی محافظت شده
در مورد یک سقف غشایی محافظت شده که در آن عایق ضد آب به عایق حرارتی نچسبیده است
شده بین لایة بیرونی و داخلیء نمی‌باشد. بنابراین فشار خارجی یا بلندشدگی در اثر باد به غشاها
اعمال می‌شود که به صورت یک مانع هوا بین داخل و خارج عمل کرده و از تعادل فشار جلوگیری
می‌کند.
۳-۷-۱-۶ پارکینگ‌های طبقاتی مجزا
برای پارکینگ‌های طبقاتی بازء سطوح خارجی در معرض باد در مقایسه با پارکینگ‌های طبقاتی
بسته کاهش می‌پابد. به هر حال قسمت‌های داخلی سازه و خودروهای پارک شده تحت اثر نیروهای
باد اضافی قرار خواهند گرفت در صورتی‌که به پارکینگ‌های بسته اعمال نمی گردد.
مج
۱۰-۶ بار باد
۴-۷-۱-۶ اعضای قابهای سازه‌ای. سازه‌های گرد
برای تعیین بارهای باد بر روی سازه‌های گرد مانند دودکش‌هاء پوسته‌ها و قابهای سازه‌ای خرپاها
و شبکه‌های ساخته شده از چنین پوسته‌هایی بد راهنمای این مبحث مراجعه گردد. دراعضای قابی
شکل که پشت به پشت یکدیگر در جهت باد قرار می‌گیرند اثر پوششی باید درنظر گرفته شود.
۵-۷-۱-۶ بار باد افزایش یافته در اثر یخ زدگی
در مکان‌هایی که بادهای قوی می‌وزد و یخ زدگی بطور همزمان وجود دارد» نیروهای موثر بر اعضای
سازه‌ای کابل‌ها و طناب‌ها باید با فرض یک پوشش یخی براساس آب و هوا و تجربه محلی تعیین
ح (
ی
۹
و۸ و۲ و6 6۶۰۹۰ > ۴ کل نیرو
ضریب فشار< ۲
]1 > ۸
1
(
۶-۷-۱-۶ اثرات ربزش گردبادی
سازه‌های استوانه‌ای لاغر مانند دودکش‌هاء برج‌ها و در بعضی موارد ساختمانهای بلند باید برای
نسبت ارتفاع به عرض آن بیش از ۵ باشد. زمانی‌که باد درعرض سازه‌های منشوری و استوانه‌ای می‌وزد.
گردبادهایی بطور متناوب در دو طرف پشت سازه و در طول (مانند حرکت یک شناور در دریا)
تشکیل می‌شود و باعث ایجاد نوسان در سازه می‌شود و متعاقباً افزایش نیروی نوسانی در جهت
عمود بر باد می‌گردد. سرعت باد عبر در بالای سازه هنگامی که فرکانس ریزش گردبادی برابر با
فرکانس طبیعی سازه ر/ شد برابر می‌شود با
۱
(۹-۱۰-۶) وچ < میا
5
گ < عدد استروهال که بستگی به شکل سازه دارد
( < عرض یا قطر بر حسب متر
برای حالت استوانه‌ای یا نزدیک بد آن عدد استروهال تقریبا ۰۱۶۷ برای سازه‌های با قطر کوچک
مانند دودکش‌ها و ۲ برای سازه‌های با قطر بزرگ مانند برج‌های دیده‌بانی یا ساختمان می‌باشد.
برای سازه‌های غیراستوانه‌ای عدد استروهال تقریباً برابر با ۰/۱۳۴ در نظر گرفته می‌شود. آزمایش‌های
تونل باد برای اعضای غیر استوانه‌ای ضروری است.
اه
۱۰-۶ بار باد
جدول ۲-۱۰-۶ سرعت و فشار مبتای باد
۱ آبادان ۹ ۴۹۶
۲ آباده ۱۰ ۳
9 آبعلی ۱۰ ۴۱
ً اراک ۹ ۹۶
۵ اردبیل ۱۳ ۱۳۶
/ ارومیه ۹ ۴۹۶
یا آغاجاری ۱۱۰ ۴۱
۸ اصفهان ۱ ۴۱
۹ امیدیه ۱۱۰ ۴۱
یس اهواز ۱۱۰ ۴۱
۱ ایرانشهر ۱۱ ۴۱
۲ باپلسر ۱.۰ ۳
5 بجنورد ۱۳ ۱۳۶
۳ سس ۴۱
۱۵ بندر آنزلی ۱ ۴۱
۱ بندر عباس ۱۰ ۳م
۷ بندر لنگه ۹ ۹۶
۱۸ بوشهر ۱۰ ۳
۹ بپرچند ۹ ۴۹۶
۳ پارس آباد مغان ۱۰ ۳
۳۱ تبریز ۱ ۴۱
۲۳۲ تربت حیدریه ۸ ۳۹
۳ تهران ۱۰ ۳
۲۳۴ جاسک ۱۰ ۶۳
۳۵ جزیره سیری ۱۱۰ ۴۱
۳۶ جزیره کیش ۱۰ ۶۳
۳۷ چابهار :۹ ۳۹۶
۳۸ خرم آباد ۸ ۳۹۲
1 خوی ۹ ۳۹۶
۱۳
ادامه جدول ۲-۱-۶ سرعت و فشار مبنای باد
کیلومتر بر ساعت نیوتن بر متر مربع
۳۰ دزفول ۱۱۰ ۴۱
۲۳۱ رامسر ۹ ۹۶
له رشت ۹ ۴۹۶
۳۳ زابل ۱۳۰ ۸۸۳
۳۴ زاهدان ۱۳ ۱۳۶
۵" زنجان ۸ ۳۹۲
۳۶ سبزوار ۹ ۴۹۶
۳۷ سرخس ۱ ۴۱
۳ سقز ۱۰ ۶۳
۳۹ سمنان ۸ ۳۹۲
5 سنندج ۹ ۴۹۶
ها شاهرود ۸ ۳۹۲
۳۲ شهرکرد ۸ ۳۹۲
۳ شیراز ۸ ۳۹۲
!۲ طبس ۹ ۳۹۶
۳۵ فسا ۹ ۴۹۶
۳۶ قائم شهر ۹ ۴۹۶
۳۷ قزوین ۱۰ ۶۳
۸ قم ۹ ۹۶
۳۹ کاشان ۱ ۳م
۵۰ کرمان ۱۳۰ ۱.۳۶
۵۱ کرمانشاه ۹ ۹۶
۵۲ گرگان ۸ ۳۹۲
۳ مراغه ۱ ۴۱
۵ مشهد ۹ ۹۶
۵۵ منجیل :۱۳ ۱۳۶
۵۶ نوشهر ۹ ۴۹۶
۵۷ همدان ۱۰ ۶۳
۵۸ یزد ۱۱ ۴۱
۱.۴
۱۱-۶ بار زلزله
۱۱-۶ بار زلزله
۱-۱-۶ هدف
هدف این مبحث تعیین حداقل ضوابط و مقررات برای طرح و اجرای ساختمان‌ها در برابر اثرهای
ناشی از زلزله است به طوری که با رعایت آن انتظار می‌رود:
۱- با حفظ ایستایی ساختمان در زلزله‌های خیلی شدید.ء تلفات جانی به حداقل برسد و نیز ساختمان
در برابر زلزله‌های شدیدء بدون وارد شدن آسیب عمده سازه‌ای قادر به مقاومت باشد.
الف: ساختمانهای با گروه خطرپذیری یک» در زمان وقوع زلزله‌های شدید.ء تغییر قابل توجهی در
مقاومت و سختی اجزای سازه‌ای آنها مشاهده نشود و استفاده بی‌وقفه از آن امکان‌پذیر باشد و
در زمان زلزله‌های خیلی شدید خسارات سازه‌ای و غیر سازه‌ای به حداقل برسد. به طوری که
قابل مرمت باشد.
ب: ساختمانهای با گروه خطرپذیری دوء در زمان وقوع زلزله‌های شدید آسیب سازه‌ای و غیر سازه‌ای
در آنها کم و محدود باشد به نحوی که با انجام مرمت بخش‌های آسیب دیده» ادامه بهره‌برداری از
ساختمان میسر باشد و در زلزله‌های خیلی شدید.ء آسیب سازه‌ای و غیرسازه‌ای عمده‌ای را متحمل
نگردد.
پ: ساختمانهای با گروه خطرپذیری سه» در زمان زلزله‌های شدید» خسارات سازه‌ای و غیرسازه‌ای
به حداقل برسد و در زلزله‌های خیلی شدیدء ایستایی خود را حفظ کرده و تلفات جانی به
1۳۵
۲- کلیه ساختمانهای بلندتر از ۵۰ متر و یا بیشتر از ۱۵ طبقه و نیز کلیه ساختمانهای با گروه
خطرپذیری یک و دو با هر تعداد طبقه در برابر زلزله‌های خفیف بدون آسیب چندانی قابلیت
بهره‌برداری خود را حفظ نمایند.
زلزله خیلی شدید.ء زلزله‌ای است که احتمال وقوع آن و یا زلزله‌های بزرگتر از آن در ۵۰ سال عمر
مفید ساختمان دو درصد باشد. این زلزله, حداکثر زلزله محتمل نامیده می‌شود (دوره بازگشت
۵ سال).
زلزله شدید» زلزله‌ای است که احتمال وقوع آن و یا زلزله‌های بزرگتر از آن در ۵۰ سال عمر مفید
ساختمان ده درصد باشد. این زلزله, زلزله طرح نامیده می‌شود (دوره بازگشت ۴۷۵ سال).
زلزله خفیفء زلزله‌ای است که احتمال وقوع آن و یا زلزله‌های بزرگتر از آن در ۵۰ سال عمر مفید
ساختمان ۹۹,۵ درصد است. این زلزلهء زلزله سطح بهره‌برداری نامیده می‌شود (دوره بازگشت حدود
۰ سال).
۲-۱۱۶ حدود کاربرد
این مقررات. شامل انواع ساختمانهای بتن‌آرمه» فولادی» چوبی و با مصالح بنایی می‌باشد. سازه‌های
خاص مانند سدهاء پل‌هاء اسکله‌هاء سازه‌های دریایی و نیروگاه‌های هسته‌ای مشمول ضوابط این
مبحث نمی‌شوند. برای طراحی ساختمانهای با مصالح بنایی غیر مسلح نیز باید ضوابط مندرج در
۳-۱۱۶ ضوابط کلی
۱-۳-۱۱-۶ کلیه عناصر باربر ساختمان باید به نحو مناسبی به هم پیوسته باشند تا در زمان زلزله
عناصر مختلف از یکدیگر جدا نشده و ساختمان به طور یکپارچه عمل کند. در این مورد کف‌ها باید
به عناصر قائُم باربرء قابها و یا دیوارهاء به نحو مناسبی متصل باشند. به طوری که بتوانند به صورت
یک دیافراگم نیروهای ناشی از زلزله را به عناصر باربر جانبی منتقل کنند.
ممشچ
۱۱-۶ بار زلزله
۲-۳-۱۱-۶ ساختمان باید در هر دو امتداد افقی عمود بر هم قادر به تحمل نیروهای افقی ناشی از
زلزله باشد و در هریک از اين امتدادها نیز باید انتقال نیروهای افقی به شالوده به طور مناسب
عضو سازه‌ای اثر هریک که بیشتر باشد. ملاک عمل قرار می گیرد. ولی رعایت ضوابط شکل‌پذیری
طراحی برای زلزله, مندرج در سایر مباحث مقررات ملّی ساختمان و استاندارد ۰۲۸۰۰ مطابق نیاز
سیستم سازه در کلیه اعضاء الزامی است.
۴-۱۱-۶ ملاحظات معماری و پیکربندی سازه‌ای
مشترک با زمینهای مجاور ساخته شوند. برای تامین این منظور باید به بخش ۱۴-۱۱-۶ این
فاصله درز انقطاع را می‌توان با مصالح کم مقاومت که در هنگام وقوع زلزله بر اساس برخورد دو
ساختمان به آسانی خرد می‌شوند. به نحو مناسبی پر نمود. به طوری که پس از زلزله به سادگی
قابل جایگزین کردن و بهسازی باشد.
۲-۴-۱۱-۶ توصیه می‌شود پلان ساختمان به شکل ساده و متقارن در دو امتداد عمود بر هم و
۳-۴-۱۱-۶ توصیه می‌گردد از احداث طره‌های بزرگتر از ۱۸۵ متر احتراز شود.
۴-۴-۱۱-۶ از ایجاد بازشوهای بزرگ و مجاور یکدیگر در دیافراگم‌های کف‌ها خودداری شود.
۱+۰۷
۵-۴-۱۱-۶ از قرار دادن اجزای ساختمانی. تاسیسات و یا کالاهای سنگین بر روی طره‌ها و عناصر
لاغر و دهانه‌های بزرگ پرهیز گردد.
به حداقل رسانده شود.
۷-۴-۱۱-۶ توصیه می‌شود از ایجاد اختلاف سطح در کف‌ها خودداری شود.
۸-۴-۱۱-۶ از کاهش و افزایش مساحت زیر بنای طبقات در ارتفاعء به طوری که تغییرات قابل
۹-۴-۱۱-۶ عناصری که بارهای قائم را تحمل می‌نمایند». توصیه می‌شود در طبقات بر روی هم
قرار داده شوند تا انتقال بار این عناصر به یکدیگر به واسطه عناصر افقی صورت نگیرد.
۱-۴-۱-۶ عناصری که نیروهای افقی ناشی از زلزله را تحمل می‌کنند به صورتی در نظر گرفته
شوند. که انتقال نیروها به سمت شالوده به طور مستقیم انجام شوند و عناصری که با هم کار
۱۱-۴-۱۱-۶ عناصر مقاوم در برابر نیروهای افقی ناشی از زلزله به صورتی در نظر گرفته شوند که
پیچش ناشی از این نیروها در طبقات به حداقل برسد. برای این منظور بهتر است فاصله مرکز جرم
و مرکز سختی در طبقه در هر امتداد» کمتر از ۵ درصد بُعد ساختمان در آن امتداد گردد.
۱۳۸
۱-۶ بار زلزله
۱۴-۴-۱۱۱۶ توصیه می‌شود اعضای غیر سازه‌ای» مانند دیوارهای داخلی و نماها طوری اجرا شوند
که مزاحمتی برای حرکت اعضای سازه‌ای در زمان وقوع زلزله ایجاد نکنند. در غیر این صورت. اثر
اند رکنش این اعضاء با سیستم سازه باید در تحلیل سازه در نظر گرفته شود.
۱۵-۴۳-۱۱-۶ توصیه می‌گردد از ایجاد ستون‌های کوتاه» به خصوص در نورگیرهای زیرزمین‌ها
خودداری شود.
۵-۱-۶ ملاحظات طراحی و ساخت ساختمان در پهنه‌های گسلی
۱-۵-۱۱۱۶ جابجایی ناشی از گسلش در سطح زمین می‌تواند موجب آسیب بد سازه‌ها گردد. در
پهنه‌های گسلی به ویژه گسل‌های اصلی,ء اجتناب از ساخت ساختمان به ویژه ساختمانهای با گروه
خطرپذیری یک اکیداً توصیه می‌شود.
۲-۵-۱-۶ کاربری زمینهای شهری حتی‌المکان باید به نحوی انجام شود که محدوده‌های پهنه‌های
گسلی به ویژه گسل‌های اصلی به کاربری‌های کم خطر و یا کم تراکم نظیر فضای سبزء معابرء
فضاهای ورزشی و تفریحی با سازه‌های سبک اختصاص یابد.
۳-۵-۱۱-۶ اکیداً توصیه می‌شود پی مورد استفاده از نوع گسترده (بدون استفاده از شمع) با
ضخامت کافی (صلب) بوده و در یک تراز اجرا شود.
۴-۵-۱-۶ سازه ساختمان باید از یکپارچگی و انسجام کافی برخوردار باشد.
۱۰۹
۵-۵-۱-۶ اتصالات شریان‌های حیاتی شهری به ویزه برق ۲ گاز به ساختمان باید در مقابل نیروها
و تغییرمکان‌های ناشی از گسلش طراحی شوند.
۶-۵-۱-۶ جدا کردن وجوه جانبی ساختمان از خاک اطراف در بخش‌های واقع در زیرزمین در کلیه
پهنه‌های گسلی توصیه می‌شود.ء منوط به آن که مشکلی برای پایداری کلی ساختمان به‌وجود نیاورد.
گسلی باید با دقت مضاعف انجام شود. از جمله اقدامات ضروری در این ساختمان‌ها عبارت است از:
انجام آزمایشات مورد نیاز مطابق مقرارت ملّی ساختمان.
۶-۱-۶ گروه بندی ساختمان برحسب اهمیت
گروه‌بندی ساختمان برحسب اهمیت در استاندارد ۳۲/۰ مطابق گروه‌بندی خطرپذیری فصل یک
این مبحث می‌باشد. ضریب اهمیت بار لرزه‌ای ,7 در این مبحثء همان ضریب اهمیت آ در استاندارد
۷-۱-۶ گروه بندی ساختمان برحسب نظم سازه ای
ساختمان‌هایی که بد لحاظ سازه‌ای دارای یکی از خصوصیات زبر باشند.ء نامنظم محسوب می‌شوند.
۱-۷-۱۱۱۶ نامنظمی در پلان
الف- نامنظمی هندسی: در مواردی که پیش‌رفتگی يا پس‌رفتگی هم زمان در دو جهت در یک
گوشه از پلان ساختمان بیشتر از ۲۰ درصد طول پلان در آن جهت باشد.
۱۱۰
۱۱-۶ بار زلزله
در مواردی که این اختلاف از ۴۰ درصد تجاوز کندء اثرش نسبناً زیاد بوده و نامنظمی پیچشی
پ- نامنظمی در دیافراگم: در مواردی که تغییر ناگهانی در مساحت دیافراگم» به میزان مجموع
سطح بازشوی بیشتر از ۵۰ درصد سطح طبقه. و یا تغییر ناگهانی در سختی دیافراگم» به میزان
انتقال نیروی جانبی مانند تغییر صفحه اجزاء باربر جانبی در طبقات وجود داشته باشد.
ث- نامنظمی سیستم‌های باربر جانبی غیرموازی: در مواردی که اجزای سیستم باربر جانبی قائم به
موازات محورهای متعامد اصلی ساختمان نبوده و یا نسبت به آنها متقارن نباشد.
درصد آن در طبقات مجاور باشد.
ب- نامنظمی جرمی: در مواردی که توزیع جرم هر طبقه بیشتر از ۵۰ درصد با جرم‌های طبقات
پ- نامنظمی سیستم باربر جانبی: در مواردی که اجزاء سیستم باربر جانبی در ارتفاع جابجایی
درون صفحه‌ای بیشتر از یک دهانه در طبقه داشته باشد و یا با کاهشی در سختی جانبی در طبقه
زیرین روبرو باشد.
۱۱۱
ت- نامنظمی تغییرات سختی: در مواردی که سختی جانبی هر طبقه از ۷۰ درصد سختی جانبی
طبقه روی خود و یا کمتر از ۸۰ درصد متوسط سختی‌های جانبی سه طبقه روی خود باشد. چنین
طبقه‌ای را طبقه نرم نامند.
در مواردی که مقادیر فوق به ترتیب به ۶۰ درصد و ۷۰ درصد کاهش پیدا کنندء آن طبقه را طبقه
خیلی نرم می‌نامند.
ث- نامنظمی تغییرات مقاومت: در مواردی که مقاومت جانبی طبقه از ۸۰ درصد مقاومت جانبی
در مواردی که مقدار فوق به ۶۵ درصد کاهش یابد آن طبقه را طبقه خیلی ضعیف نامند.
مقاومت هر طبقه برابر با مجموع مقاومت جانبی اجزای باربر جانبی در آن طبقه است.
۸-۱-۶ گروه بندی ساختمان برحسب سیستم سازه‌ای
ساختمان‌ها برحسب سیستم سازه‌ای در یکی از گروه‌های زیر طبقه‌بندی می‌شوند:
۱-۸-۱-۶ سیستم دیوارهای باربر
نوعی سیستم سازه‌ای است که فاقد قابهای ساختمانی برای باربری قائم می‌باشد. در این سیستم؛
دیوارهای باربر و یا قابهای مهاربندی شده عمدتاً بارهای قائم را تحمل نموده و مقاومت در برابر
نیروهای جانبی نیز به وسیله دیوارهای باربر که به صورت دیوارهای برشی عمل می‌کنند و پا قابهای
۲-۸-۱-۶ سیستم قاب ساختمانی ساده
نوعی سیستم سازه‌ای است که در آن بارهای قائم عمدتاً توسط قابهای ساختمانی تحمل شده و
مقاومت در برابر نیروهای جانبی توسط دیوارهای برشی يا قابهای مهاربندی شده تأمین می‌شود.
در این سیستم» قابهای مهاربندی شده را می‌توان به صورت هم محور یا برون محور به کار برد.
۱۱۳
۱۱-۶ بار زلزله
۲۳-۸-۱۱-۶ سیستم قاب خمشی
نوعی سیستم سازه‌ای است که در آن بارهای قائم توسط قابهای ساختمانی تحمل شده و مقاومت
در برابر نیروهای جانبی توسط قابهای خمشی تامین می‌گردد. سازه‌های با قابهای خمشی کامل,
و سازه‌های با قابهای خمشی در پیرامون و یا در قسمتی از پلان و قابهای با اتصالات ساده در
سایر قسمت‌های پلان» از این گروه‌اند.
۴-۸-۱-۶ سیستم دوگانه یا ترکیبی
نوعی سیستم سازه‌ای است که در آن:
الف- بارهای قائم عمدتاً توسط قابهای ساختمانی تحمل می‌شوند.
ب- مقاومت در برابر بارهای جانبی توسط مجموعه‌ای از دیوارهای برشی يا قابهای مهاربندی شده
همراه با مجموعه‌ای از قابهای خمشی صورت می‌گیرد. سهم برشگیری هر یک از دو مجموعه با
توجه به سختی جانبی و اندرکنش آن دوء در تمام طبقات تعیین می‌شود.
در این سیستم» قابهای مهاربندی شده و قابهای خمشی را می‌توان به صورت‌هایی که در
سیستم‌های بندهای ۲-۸-۱۱-۶ و ۳-۸-۱۱-۶ عنوان شده» به کار برد و دیوارهای برشی بتن آرمه
را نیز به کار گرفت.
پ- قابهای خمشی مستقلاً قادر به تحمل حداقل ۲۵ درصد نیروی جانبی وارد به ساختمان
تبصره ۱: به کارگیری قابهای خمشی بتنی و فولادی معمولی (بر اساس استاندارد ۲۸۰۰) برای
باربری جانبی در این سیستم مجاز نمی‌باشد و در صورت استفاده از این نوع قاب.
سیستم از نوع قاب ساختمانی ساده, بند ۲-۸-۱۱-۶. محسوب خواهد شد.
تبصره ۲: در صورتی که سیستمی ضابطه ردیف پ را برآورده نکندء سیستم دوگانه محسوب نشده
و جزو سیستم قاب ساختمانی ساده »
بند ۲-۸-۱۱-۶. منظور می‌گردد.
۱۳
۵-۸-۱-۶ سایر سیستم‌های سازه‌ای
نوعی سیستم سازه‌ای است که با سیستم‌های معرفی شده در بندهای ۱-۸-۱۱-۶ تا ۴-۸۱۱۶
متفاوت باشد. ویژگی‌های این سیستم‌ها از نظر باربری قائم و جانبی باید بر مبنای آیین‌نامه‌ها و
تحقیقات فنی و يا آزمایش‌های معتبر تعیین شود.
۹-۱۱۶ زلزله طرح
زلزله طرح» زلزله‌ای است که احتمال وقوع آن و یا زلزله‌ای بزرگتر از آن در دوره ۵۰ سال ده درصد
باشد. مشخصات این زلزله برای مناطق با لرزه‌خیزی مختلف کشور بر اساس استاندارد ۲۸۰۰ تعیین
می‌شود.
ساختمان‌ها و اجزای آنها باید برای زلزله طرح طراحی و ساخته شوند. با توجه به بند ۵-۱۱-۶»
در صورت نیازء لازم است سازه برای زلزله بهره‌برداری نیز کنترل شود. در صورت نیاز به تغییر
مشخصات سازه برای زلزله بهره‌برداری, لازم است این تغییرات با حفظ ضوابط شکل‌پذیری مباحث
طراحی مقررات ملّی ساختمان و استاندارد ۲۸۰۰ انجام شود.
۱۰-۱۱۶ ترکیب بارهای شامل اثرهای زلزله طرح
اثرات زلزله طرح در ترکیب بارهای فصل دوم استفاده می‌شود. این اثرات باید بر اساس تراز نهایی
با استفاده از ضریب رفتار نهایی ساختمان, محاسبه شوند. در صورت استفاده از ویرایش سوم
استاندارد ۲۸۰۰ لازم است نیروهای ناشی از زلزله در ضریب ۱/۴ ضرب شده و سپس در ترکیب
۱۱-۱۱۶ اثرات بار زلزله شامل ضریب اضافه مقاومت
در مواردی که براساس دیگر مباحث مقررات ملّی ساختمان و آیین‌نامه‌های طراحی, استفاده از
نیروی تشدید يافته ناشی از زلزله ضروری است. باید اثرات مولفه‌های افقی زلزله در ضریب اضافه
مقاومت. ,2گ» ضرب شده و سپس در ترکیب بارهای شامل اثر زلزله در فصل دوم به کار رود. مقدار
این نیرو لازم نیست از نیروئی که براساس تحلیل مکانیزم خمیری و یا تحلیل غیرخطی با استفاده
۱۴
۱۱-۶ بار زلزله
از مقادیر مورد انتظار مصالحء امکان ایجاد در عضو را دارد بیشتر در نظر گرفته شود. در موارد
استفاده از ضریب اضافه مقاومت. می‌توان ضریب نامعینی سازه را برابر واحد در نظر گرفت.
۱۳-۱۱۶ تعیین ابعاد شالوده
در تعیین و یا کنترل ابعاد شالوده بر اساس ترکیب بارهای طراحی به روش تنش مجاز فصل دوء با
توجه به استفاده از ضرایب کاهش در ترکیب بارهای شامل بار زلزله طرحء ظرفیت باربری مجاز
خاک نباید افزایش داده شود. برای جزئیات بیشتر بد مبحث هفتم مقررات ملّی ساختمان مراجعه
۱۳-۱۱۶ تغییرمکان جانبی طرح
تغییرمکان جانبی طرح بر اساس زلزله طرح محاسبه می‌شود. در این محاسبه اثر تغییرشکل‌های
را بر اثر زلزله طرح محاسبه کرده و نتیجه را در ضریب بزرگ‌نمایی 0 استاندارد ۳/۰۰ ضرب کرد.
نباید در هر طبقه از مقادیر زیر بیشتر باشد.
برای ساختمانهای تا ۵ طبقه ۵ ارتفاع طبقه
برای سایر ساختمان‌ها ۰ ارتفاع طبقه
در تحلیل سازه‌های بتن آرمه لازم است مقادیر ممان اینرسی مقاطعء مطابق مبحث نهم در نظر
گرفته شده و از ضرایب اصلاح ممان اینرسی [۸ ۵ برای تیر و ۰۷ برای ستون استفاده کرده ۲
۱۳۴۳-۱۱-۶ درز انقطاع
در ساختمانهای با پنج طبقه و کمترء فاصله هر طبقه از مرز زمین مجاور حداقل باید برابر پنج
هزارم ارتفاع آن طبقه از روی تراز پایه باشد. در ساختمانهای با گروه خطرپذیری یک و دو با هر
۱۱۵
تعداد طبقه و در ساختمانهای با بیشتر از پنج طبقهء عرض فاصله هر طبقه از مرز زمین مجاور
نباید کمتر از تغییرمکان جانبی طرح آن طبقهء تغییرمکان غیر ارتجاعی ناشی از زلزله طرح با اعمال
ضریب بزرگ‌نمایی ۵ و لحاظ اثر 3-۸ مندرج در استاندارد ۲۸۰۰ باشد. اگر زمین مجاور معبر
عمومی باشدء رعایت فاصله مزبور ضروری نیست. اگر درز انقطاع از داخل یک ساختمان واقع در
یک ملک عبور نماید می‌توان از جذر مجموع مربعات تغییرمکان‌های جانبی طرح دو ساختمان برای
تعیین عرض درز انقطاع استفاده کرد و یا اینکه فاصله هر سازه از مرز مشترک دو قسمت را به
۱۵-۱۱-۶ کنترل ساختمان برای زلزله سطح بهره‌برداری
تمام ساختمانهای با گروه خطرپذیری یک و دوء و تمام ساختمانهای بلندتر از ۵۰ متر و یا بیشتر
از ۱۵ طبقه باید علاوه بر زلزله طرح برای زلزله سطح بهره‌برداری» طبق استاندارد ۲۸۰۰ نیز
کنترل شوند. ترکیب بارهای زلزله سطح بهره‌برداری مشابه ترکیب بارهای طراحی به روش تنش
مجاز حاوی بار زلزله خواهد بود ولی با این تفاوت که ضرایب تمام بارها واحد درنظر گرفته می‌شود.
نیروهای داخلی ایجاد شده در اعضای سازه نباید از مقاومت اسمی نظیرشان, بدون لحاظ ضرایب
کاهش مقاومت. بیشتر شوند. تغییر مکان جانبی ناشی از زلزله سطح بهره‌برداری در هر طبقه نباید
از ۰,۰۰۵ ارتفاع آن طبقه از تراز پایه بیشتر باشد مگر در موارد اجازه داده شده در استاندارد ۲۸۰۰
که می‌تواند تا ۰,۰۰۸ افزایش یابد. در این محاسبه می‌توان ممان اینرسی مقاطع سازه‌های بتن آرمه
را پنجاه درصد نسبت به مقادیر استفاده شده در زلزله طرح افزایش داد. درنظر گرفتن اثر ۳-۸
برای زلزله بهره‌برداری ضروری نیست. کنترل ابعاد شالوده برای زلزله بهره‌برداری ضرورت ندارد.
در طراحی نهایی اعضای سازه در هر حال باید ضوابط مربوط به شکل‌پذیری بر اساس زلزله طرح
رعایت گردد.
۱۱۶
۱۳-۶ بار انفجار
۱۳-۶ بار انفجار
۱-۱۲-۶ حدود کاربرد
برای سازه‌ها و ساختمانهای با گروه خطرپذیری یک طبق جدول ۱-۱-۶ و سایر سازه‌ها در صورت
درخواست کارفرماء در نظر گرفتن بارهای ناشی از انفجار ضروری است.
۲-۱۲۶ بار بر پوسته ساختمان
وارد از خارج به داخل و یا از داخل به خارج برابر ۲ کیلونیوتن بر مترمربع طرح شوند. برای در نظر
گرفتن اثر این بار» از ترکیب بار ظرفیت بند ۲-۴-۲-۶ با جایگزینی فشار ناشی از انفجار برای پم
استفاده شود. ظرفیت اعضای سازه و مقاومت مصالح را می‌توان براساس مبحث ۳۱ افزایش داد. ضریب
اهمیت به کار رفته برای بارهای ناشی از انفجار مشابه ضریب اهمیت بار زلزله (جدول ۲-۱-۶) خواهد
بود.
۳-۱۲۶ ظرفیت باقی مانده
در مورد سازه‌هایی که برای آنها بارهای ناشی از انفجار در نظر گرفته می‌شود. لازم است ظرفیت
باقیمانده باربری سازه و اعضای آن پس از حذف عضوی از آن؛ طبق بند ۲-۴-۲-۶ بررسی شود.
در این بررسی لازم است پایداری کلی سازه و اعضای آن با لحاظط اثرات مرتبه دوم. طبق بند ۴۳-۴۳-۲۶
۱۱۷
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
پیوست شماره ۱-۶
پیوست شماره ۱-۶
جرم مخصوص مواد و جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان
۱۱۹
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
پیوست شماره ۱-۶
جدول شماره پ ۱-۱-۶ جرم مخصوص مواد
۱- فلزات
آهن خام خاکستری ۷۱۳۳۰
آهن خام سفید ۷۰
چدن ۷۱۳۳۰۰
فولاد نرم ۷۸۵۰
سرب ۱۱۳۰۰
مس ۰ م۸
برنز ۸۵۰
روی ۷۳۱۳۳۰۰
قلع ۷۱۳۰۰
آنتیموان ۶۰
آرسنیک ۵.۰
کرم ۶۰
منیزیم ۱۷/۰۰
جیوه ۱۳۳۰
طلا ۱۹۳۰
۱۳۱
ادامه جدول شماره پ ۱-۱-۶ جرم مخصوص مواد
۲- مایعات
آب ۱.۰
لجن ۱۱۰
اتر ۸۰
الکل ۸۰
روغن دانه ۱.۰
روغن موتور ۱۰
قیر ذغال سنگ ۱۳۳۰
۳- گازها (دمای صفر درجه سانتی گراد و فشار یک اتمسفر)
استیلن ۱۷۷۰
اکسید دو کربن ۱۳۳۵۰
انیدرید کربنیک ۱/۹۴
گاز روشنائی ۳۰
هوای خشک ۱/۳۹۳
هوای مرطوب ۱/۳۰
اکسیژن ۱/۳۳۹
ازت ۱۳۵۴
هیدروژن ۸۹
۱۳۲
پیوست شماره ۱-۶
ادامه جدول شماره پ ۱-۱-۶ جرم مخصوص مواد
۴- چوب‌ها (در حالت خشک **)
زبان گنجشک - ون 5
راش ۶۷۰
داغداغان- تا دانه ۶۵۰
گلابی وحشی- خوج ۷۱۵۰
خرمندی ۷۵۰
توسکا قشلاقی ۴۰
شیردار ۶۴۰
بلوط - بلندمازو ۸۵۰
نارون - اوجا ۶۰
انجیری- چوب آهن ۸۰
آزاد ۷۰۰
زیتون ۸۵۰
سرخدار ۹۰
چنار- سفیدار- عرعر ۵۰
سیاه بید ۴۰
سیب ۶۵۰
گردو ۶۵۰
گلابی ۶۰
گوجه جنگلی ۳۳
۱۳۳
ادامه جدول شماره پ ۱-۱-۶ جرم مخصوص مواد
گیلاس جنگلی ۷۳۰
لرگ ۴۳
کرات- لیلکی ۶۰
ملج ۶۳
مرس - ممرز ۷۳۳۰۰
نمدار ۵۳۰
کاج .۶
صنوبر م۶
۵- سنگ‌های طبیعی
گرانیت ۳۰
دیوریت- گابرو ۳۰
بازالت- ملافیر ۳۰
کفسنگ (توف) ۳۰
سنگ‌های اذرین ماگماتیک ۳
تراورتن ۳۰۰
ماسه سنگ ۳۷۳۰۰
مارل ۳۳۰۰
سنگ آهک آبی ۳۰
دولومیت ۳/۰۰
3333333333333333
ادامه جدول شماره پ ۱-۱-۶ جرم مخصوص مواد
د ارقام مربوط به چوب‌های خشک برای چوب‌های با حداکثر رطوبت ۱۵ درصد در نظر گرفته شده
است. در صورتی‌که چوب از اثر باران و رطوبت حفاظت نشده باشدء مقدار ۸۰ کیلوگرم بر
مترمکعب و چنانچه با آب اشباع شده باشد مقدار ۱۲۰ کیلوگرم بر مترمکعب به مقادیر فوق
در مورد چوب‌های تازه بریده شده مقادیر فوق باید در ضریب ۱/۸۸ ضرب شوند.
۱۳۵
جدول شماره پ ۲-۱-۶ جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان
۱- آجرها و بلوک‌های ساختمانی
آجر توپر پخته رسی معمولی (آجر فشاری) ۱۷۰۰
آجر سوراخدار پخته رسی (آجر سفال) ۱۳۰
آجر ماسه آهکی متخلخل ۱۳۵۰
آجر ماسه آهکی توپر ۰
آجر نسوز ۱۸۵۰
آجر شیشه ای مجوف ۱۳۵۰
آجر مجوف م۶۶
بلوک سیمانی ۰ تا ۱۳۰۰ (بسته به شکل)
۳- ملات‌ها
ملات ماسه آهک ۱۵۰
ملات ماسه سیمان و آهک ( با تارد) ۳
ملات ماسه سیمان ۳
ملات گچ ۱۳۰
ملات خاک نسوز ۱۹
کاهگل ۱۳۰
ملات گچ و خاک ۱
۳- بتن‌ها
بتن با شن و ماسه معمولی ۳۳
بتن آرمه و بتن پیش تنیده با شن و ماسه معمولی ۳۵
بتن با سرباره کوره آهن گدازی ۱۵۰
بتن‌های سبک هوادار و گازی .۶
بتن با سنگ دانه سبک ۰ تا ۱۸۰۰ (بسته به نوع)
بتن اسفنجی ۰ تا ۹۰۰ (بسته به نوع)
بتن با خرده آجر ۱۷۳۳۰
بتن با پوکه صنعتی و سیمان ۰ تا ۱۸۰۰ (بسته به نوع)
۱۳۶
پیوست شماره ۱-۶
ادامه جدول شماره پ ۶- ۲-۱ جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان
۴- سنگ دانه‌ها و پر کننده‌ها
ماسه خیس ۱۸۰
ماسه خشک ۱۵۰
ماسه بادی ۱۰
خاک- ماسه- گل رس خیس ۳۱۰
خاک- ماسه - گل رس مرطوب (۵/ رطوبت) ۱/۸۰
خاک نسوز ۸۰
لاشه سنگ ۱۳۰۰
سرباره کوره آهنگدازی ۱۵۰
سرباره کوره آهنگدازی دانه به دانه ۱
پوزولان‌ها ۱.۰
پوکه معدنی م۶
جوش زغال ۱.۰
زغال چوب (از چوب نرم و سبک) ۱۵۰
زغال چوب (از چوب سفت و سنگین) هه
خرده آخر ۱۵۰
پودر سیمان توده شده و بطور آزاد ۱۳۰
پودر سیمان در کیسه و جابجا شده ۱۸۰
رو
ادامه جدول شماره پ ۲-۱-۶ جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان
گرانیت. پورفیت ۳/۸۰
لاشه آذرین (تراشیت) :۳
ماسه سنگ, لایه سنگ ۳۳۰۰
سنگ آهکی فشرده» دولومیت» مرمرء گل سنگ آهکی ۳۳۰
«شیل) ۳۴۰
تراورتن ۳۸۰
۶- بنائی با آجر و بلوک *
آجرکاری با آجر فشاری و ملات ماسه سیمان ۱۵
آجرکاری با آجر فشاری و ملات ماسه آهک ۱۸
آجر کاری با آجر فشاری و ملات گچ و خاک (طاق ۱۵۰
ضربی)
آجرکاری با آجر سفال و ملات ماسه سیمان (سوراخ‌ها
با ملات پر شود) ۳۱۰۰
آجرکاری با آجر سفال و ملات ماسه آهک (سوراخ‌ها
آجرکاری با آجر مجوف و ملات ماسه سیمان ۸۵۰
آجرکاری با جر نسوز و ملات نسوز ۳۰
آجرکاری با آجر ضد اسید و ملات قیری ۱۹۰
#* در محاسبه وزن دیوار با مصالح بنایی می‌توان ۷۰ درصد وزن هر متر مکعب دیوار را مصالح
آجری يا بلوکی و ۳۰ درصد بقیه را ملات به حساب آورد.
۱۳۸
پیوست شماره ۱-۶
ادامه جدول شماره پ ۲-۱-۶ جرم واحد حجم مصالح و اجزای ساختمان
۷- پوشش‌ها و مواد متفرقه ساختمانی
آسفالت :۳۳
تخته‌های سقف پوش آزبستی (آردواز) ۳۰۰
ورق‌های موجدار آزبست ۱۳۰
لوله‌های سیمان آزبست ۱۸۰
موزائیک سیمانی ۲۱۳۵۰
سنگ موزائیک ۳۱۴۰۰
آجر فرش با آجر سوراخدار ۱۳۵۰
آجر فرش با جر توپر ۱۳۰
رزین اپوکسی بدون فیلر (افزودنی) ۱۱۵۰
رزین با مواد معدنی ۳۰
رزین با فایبر گلاس ۱/۸۰
ورق پی وی سی ۱۳۰
کف پوش پی وی سی ۱۷۰۰
شيیشه جام ۳۵۰۰
کاشی سرامیکی دیواری ۱۷۳۰۰
کاشی سرامیکی کفی ۳۱
مج
ادامه جدول شماره پ ۲-۱-۶ جرم واحد سطح اجزای ساختمان
۸- پوشش‌های سقف
پوشش شیروانی‌ها با سفال ۷۰
گونی قیراندود یک لا ۱۰
گونی قیراندود دو لا ۱۵
سقف کاذب با اندود سیمانی ۷۵
سقف کاذب با اندود گچی ۵۰
۱۳۰
روش دینامیکی محاسبه بار باد
۱۳۱
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
پ-۲-۶ روش دینامیکی
کاربرد:
استفاده از روش آزمایشگاهی يا دینامیکی برای ساختمانهای بلندتر از ۴ برایر عرض موثر حداقل
یا بزرگتر از ۶۰ متر ارتفاع و دیگر سازه‌هایی که کوچکترین فرکانس طبیعی آن ۱>,/ > ۰۱۳۵
۷۷
(پ-۱-۲-۶) 25 ۷۷
۳
روشهای تجربی برای ساختمان‌هایی که فرکانس طبیعی آنها "7" کمتر از ۰/۲۵هرتز است با
کوتاه‌ترین فرکانس طبیعی "ٍ/" را می‌توان از روش رایلی بشرح ذیل بدست آورد:
هر تراز یا طبقه دارای نیروی باد "ز/" را داشته که می‌توان آن را از روشهای استاتیکی بدست
آورد.
هر تراز دارای جرم ",3" می‌باشد.
تغییر مکان هر طبقه *ر٩۸" که با اعمال نیروی "۳۴۱" بوجود می‌آید از روشهای مناسب تحلیل‌های
استاتیکی بدست می‌آید. همچنین تغییر مکان بالاترین تراز "(6(" در 7 ام تراز از همین روش‌ها
کوتاه‌ترین فرکانس طبیعی برحسب هرتز از رابطه ذیل تخمین زده می‌شود.
۱
۲ 5
لس ند
(پ-۲-۲-۶) ۳ سم
َ ۲ 710
کر ۲7۲
(عچ) رل( 2 رل
7
۱۳۳
رابطه بالا صرفاً برای تخمین فرکانس طبیعی سازه در روشهای دینامیکی تحت بار باد استفاده
می گردد و نمی‌توان آن را در محاسبه بارهای زلزله استفاده نمود.
در روش دینامیکی برای محاسبه بار باد در سازه‌های ساختمانی. ضریب بادگیری 0۳ و ضریب
مورد سازه‌هایی که باید با روش دینامیکی طراحی شوند.ء مهم بوده و باید در نظر گرفته شوند.
پ-۱-۲-۶ ضریب باد گیری ,۲
در روش دینامیکی ضریب بادگیری براساس پروفیل سرعت متوسط باد تعیین می‌شود که به طور
قابل ملاحظه‌ای با ناهمواری‌های زمین قبل از اینکه باد به ساختمان برسد. تغییر می‌کند. برای
تعیین ضریب بادگیری» زمین به دو گروه طبقه‌بندی می‌شود.
ناحیه ۱: نواحی باز با ساختمانهای پراکنده» درختان يا موانع دیگرء ساحل دریا. این ناحیه ای است
که سرعت‌های باد مینا در آن اندازه گیری می‌شوند. ضریب بادگیری برابر است با:
۸ ۸
(پ-۳-۲-۶) 4( < ,6 برای ۲/۵ گم > 7
۵ 1
(پ-۴-۲-۶) () ۰/۵ _ برای ۳/۵ ک ک ۰/۵
متفاوت باشد ضریب بادگیری باید دوباره محاسبه گردد.
۱۳۴
ضریب بادگیری به غیر محاسبه فشار روی سطح ساختمان, برای محاسبه سرعت میانگین باد در
بالای ساختمان. بر و ضریب اثر جهشی باد. 9 نیز استفاده می‌شود.
پ-۲-۲-۶ خیز سرعت در تیه‌ها و بالا آمدگی‌ها
دینامیکی اصلاح شود. از اين رو اساسا زمانی که خیز سرعت» سرعت متوسط باد را تحت تأثیر قرار
می‌دهد. اصلاحی را بر روی ضریب جهش مطابق بند ۳-۶-۱۰-۶ باید اعمال گردد.
پ-۳-۲-۶ ضریب جهشی باد و۴
کلیات مربوط به ضریب جهشی باد در بند ۴-۶-۱۰-۶الف در روش استاتیکی گردید که در روش
پ-۴-۲-۶ ضریب جهشی خارجی و۲
رابطه عمومی برای اثر بارگذاری بیشینه که با ر/ معرفی می‌شود به صورت زیر می‌باشد:
(پ-۵-۲-۶) 6 + ۲ > را
- اثر بارگذاری میانگین
90 < ضریب بیشینه آماری برای اثر بارگذاری
ع :
ی : : رل :
بود:
60
(پ-۶-۲-۶) :( 90 +۱ * و6
۳
۰ 3 ۰ س ۰۰ ۰۰ ۰۰ 3
مقدار ۳ ضریب تغییرات است و با رابطه زیر تعیین می‌شود.
۱۳۵
5 6
(پ-۷-۳-۶) (+واتا --
6 بر لا
4 تسا ضریبی مربوط بد ناهمواری‌های زمین که براساس ناحیه‌بندی تعریف شده در بند ۱-۶-۱۰۰۶ بد
0 حضریب بادگیری در بالای ساختمان که بر اساس بند پ-۱-۲-۶ و یا از شکل پ-۱-۲-۶
۷ < عرض موثر وجه رو به باد ساختمان
7[ < ارتفاع وجه رو به باد ساختمان
5 < ضریب کاهش اندازه که از شکل پ-۳-۲-۶ تعیین می شود و تابعمی از - و فرکانس کاهش
دافته 7
ِ پر
«رمر < فرکانس طبیعی ارتعاش سازه در جهت باد بر حسب هرتز 12[
پر7 < سرعت میانگین باد بر حسب متر بر ثانیه در بالای سازه» ال که از طریق رابطه پ-۸-۲-۶
نسبت انرژی جهشی در فرکانس طبیعی سازه که از شکل پ-۴-۲-۶ بر حسب عدد موج
سرعت میانگین باد در بالای سازه» پر/ً در شکل های پ-۳-۲-۶ و پ-۴-۲-۶ از رابطه زیر بدست
۱۳۶
پیوست شماره ۲-۶
در رابطه ۱۶-۱۰-۶ 7 سرعت مبنای باد در ارتفاع ۱۰ متری که بر اساس فشار مبنای باد به صورت
(پ-۹-۲-۶) 7
نسبت میرایی 8 عمدتاً براساس آزمایشات بر روی سازه‌های واقعی بدست می‌آید. معمولاً در طراحی
سازه‌های فولادی و بتنی درصدی از میرایی استفاده می‌شود که به ترتیب مقادیر ۱/ و ۲/ تعیین
در امتداد باد در سرعت‌های بالا مهم است. لیکن نقش مهمی در محدود کردن نوسانات سازه در
جهت عمود بر باد در اثر ریزش گردبادی ندارد. شالوده‌های گسترده روی خاک نرم پا سختی
متوسطء میرایی‌های بزرگتری در مقایسه با شالوده با شمع یا فونداسیون گسترده برروی خاک
سخت و یا سنگ دارد. کاهش لگاریتمی ۲1۲ برابر نسبت میرایی بحرانی می‌باشد. همچنین یک
محدوده ۰,۲/ الی ۰,۸/ برای نسبت میرایی کل برای دودکش‌های فلزی دایره‌ای بدون روکش
لحاظ می‌گردد. که مقادیر حداقل باید در طراحی استفاده گردد. محدوده مشابهی برای دودکش‌های
فولادی جوش شده با روکش و دودکش‌های بتنی بدون روکش به ترتیب به صورت ۰,۵/ الی ۱/ و
۱الی ۲/ می‌باشد.
ضریب بیشینه 9 در رابطه پ-۵-۲-۶ تعداد انحراف معیارها در اثر بار بیشینه را که انتظار
می‌رود از مقدار اثر بار متوسط تجاوز کندء نشان می‌دهد. و در شکل پ-۵-۲-۶ ارائه شده است که
تابعی از نرخ متوسط نوسان می‌باشد. این ضریب از رابطه زیر تعیین می‌گردد.
5
(پ-۱۰-۲-۶) یپ 8 ۷
پ-۵-۲-۶ توضیحات مربوط به 67۳ و م9
پاسخ یک ساختمان بلند و باریک به نیروی نوسانی تصادفی را می‌توان با مدل کردن سازه به صورت
جسم صلب طره‌ای با یک فنر و میرائی مناسب که رفتاری مشابه سازه واقعی از خود نشان دهد.
تخمین زد. پراکندگی کمیت خروجی يا اثر بارگذاری برابر با مساحت زیر نمودار طیف کمیت
۱۳۷
ورودی (تابع بارگذاری) پس از ضرب آن در یک تابع انتقال می‌باشد. تابع انتقال مربع ضریب تشدید
بار دینامیکی برای یک سازه یک درجه آزادی می‌باشد.
در حالتی که باد به صورت نیروی نوسانی تصادفی باشدء طیف سرعت باد باید ابتدا در تابع انتقال
امپدانس آیرودینامیکی ضرب شود تا چگونگی تغییرات تلاطم را پس از برخورد با ساختمان در بر
برای محاسبه ی طیف سرعت باد به وسیله رابطةٌ جبری که از مشاهدات باد واقعی به دست
آمده است. تعریف می‌شود. تابع امپدانس آیرودینامیکی نیز براساس رابطه جبری بیان می‌شود که از
طریق فرض‌های ساده شده‌ای بدست آمده است لیکن اين فرض‌ها انطباق خوبی با مشاهدات
آزمایشگاهی دارند. طیف سرعت باد تابعی از فرکانس می‌باشد که شکل طیف شبیه به یک کوهان
را به طرف راست کوهان هدایت می‌کند. این پدیده بخشی از انعکاس تأثیر کاهش یافته بادهای
مکانیکی» یک بیشینه جدید یا کوهان در مرکز در فرکانس طبیعی سازه ایجاد می‌کند که نشان
دهنده چگالی حداکثر نیروی نوسانی باد می‌باشد.
مساحت زیر نمودار طیف اثر بارگذاری» ريشه دوم ضریب تغییرات می‌باشد که به صورت
مجموع دو مولفه تعیین می‌شود. مساحت زیر نمودار کوهان پهن که باید به صورت عددی برای هر
این مولفه‌ها در رابطه پ-۸-۲-۶ به وسیله َ و ال ارائه شده‌اند. ضریب ٍ نیز از طریق مقیاس
کردن نتیجه برای تراز ورودی تلاطم تعیین می‌شود. اگر اثر تشدید کوچک باشد نسبت لد در
مقایسه با تَل کوچک می‌گردد و بالعکس.
ضریب بیشینه رر بستگی به متوسط تعداد دفعاتی دارد که مقدار میانگین اثر بارگذاری در
طول زمان میانگین‌گیری یک ساعته از آن عبور می‌کند.
۱۳۸
پ-۶-۲-۶ اصلاح ون برای افزایش سرعت در بالای تیه‌ها و یا بالا آمدگی‌ها
اصلاح اعمال شده در روش استاتیکی برای پل) که در بند ۴-۶-۱۰-۶-پ آمده است. باید در مورد
روش دینامیکی نیز اعمال گردد.
۱۳۹
۴۰
الا الا
,3333333333333333
اام7ملنتاتبللتللنتشیم.م +
یی ره
یی
ال 7 شاه ۹9
و
[[[1 ۳818111 1 0 1 0
۱
الا ۱۳۳
اااااانالالل بل ۸
الا زا با
تلا از شا و
ال ابا ۵
بت
۱ ۳ سا
الا
۵۶۰ ۳۴ ۲ ۹ ۰/۸ ۰/۶ ۰/۳۰/۴۴ ۰/۲ ۰/۹
شکل پ-۱-۲-۶ ضریب بادگیری بعنوان تابع ناهمواری زمین و ارتفاع بالای زمین
۱۳۰
پیوست شماره ۲-۶
۳۰
۳
ی جح
لب لب لب بح نات ی
بل نمجنا را
_چجججچ نمچ یت ار
00
ی ۹
کتک نکب
1 که اه ها اجه هه ی
یاو
آ 8 خن من هس 0
همکد کت کت
اب لا
ای اسلا ۵ مرو ۲
۸ ۴/ ۱/۱/۷۲ 8/۸ ال
ضریب تلاطم زمینه 5
شکل پ-۲-۲-۶ ضریب تلاطم زمینه بعنوان تابعی از عرض و ارتفاع سازه
۱۳۱
لب نان نا ابا
لب نان نا ابا
سمل 1
جح جح بسح
برس جح جج ی
سس اک ۳
لب جح رح بح ای ات
سار س
۹ 5
۹1۸۹11111 11۹
جح ان کت اک هه که ی که که که که هه که که هه هه هه ات
از بح مج جبجیجتشچسشششسسشسششششننننللننسسشسسس ام ۹
یچ اک با ی سا
لاح خن جح سس ۵
ند کح --
نج تج ۱ ۱ ۲ ۱
بااکحت نتسش اس ات وونل ام
لبککا متخاس ۱.177 77( ۳ ۱
ج سا + ام + بل ار
تج ال ۳ ار ام
۱1 ۵ ارو / ۵ ۲/۴ ال ع نله ال 4۱
ضریب کاهش بعد 5
شکل پ-۳-۲-۶ ضریب کاهش ابعادی بعنوان تابع عرض به ارتفاع و کاهش فرکانس سازه
۱۳۲
پیوست شماره ۲-۶
۳+۳۳ و۳ سس ۱
سا سس ور
تن با لح زا م۴
اا ا ل لبیک کصطضا با
ج را ۲
کم 1
امک ۲ و
لبلب ها شمه جرب ۰
للبب ججب ۲ بر +0 سا ۴./.د
لب خن ا لب | 2.۳
شک نک
را / سا
۱/۰ ,۰ و و وم
,] شماره موج, موج برمتر
شکل پ-۴-۲-۶ نسبت انرژی جهشی باد بعنوان تابع تعداد موج
یلا۲"
بل سس لام
333 333
1 سس رو با ۳
لبلب سرا هه
لا نا نام(
لب یسب نبا 1
13 ی لام
1.8 - 3
18 ۳1 لس لام
1 را
۴ ۲ ۸۹ ۶ ۰/۴ 1۲ ۰/۸ ۴ پا
میانگین نرخ نوسانی» لا برحسب سیکل بر ثانیه
پ-۵-۲-۶ ضریب بیشینه بعنوان میانگین نرخ نوسانی
۱۳۳
پ-۷-۲-۶ ضرایب فشار 20
مطالب مندرج در بند ۵-۶-۱۰-۶ در روش استاتیکی کماکان در مورد روش دینامیکی قابل کاربرد
پ-۹-۳-۶ بارگذاری جزیی
مطالب مندرج در بند ۱۰-۶-۱۰-۶ در این حالت نیز به‌کار می‌رود.
تغییرشکل‌های جانبی سازه‌های بلند تحت بار باد از نظر راحتی و خدمت رسانی باید مورد توجه
قرار گیرد. به دلیل انعطاف پذیری سازه‌های بلند با استفاده از مصالح با مقاومت بالا برای تأمین
مقاومت لازم» امکان دارد سختی سازه متناسب با آن افزایش پیدا نکند.
یکی از نشانه‌های عدم خدمت رسانی سازه» ترک خوردگی در اندودهای داخلی و مصالح بنایی
می‌باشد. برای جلوگیری از آسیب به تیغه‌بندی‌های داخلی, حداکثر تغییرشکل جانبی به ۰,۰۰۲
ارتفاع ساختمان محدود می‌گردد.
پ-۱۱-۲-۶ ارتعاش ساختمان
درحالیکه بار جانبی و تغییر مکان حداکثر باد درجهت موازی با جهت باد می‌باشدء شتاب حداکثر
یک ساختمان که منجر به احساس وجود حرکت در ساکنین یا حتی ناراحتی آنها شودء ممکن است
1/7
۱۳۴
می‌افتد. دراینجاء ۷۷ عرض موثر در جهت عمود بر باد و (1 عرض موثر در جهت باد و 11 ارتفاع
شتاب در یک ساختمان بستگی زیادی به شکل آنء جهت ساختمان و نوسانات نامنظم از سازه‌های
باد ارائه می‌شود.
0۳ / ۲
(پ-۱۱-۲-۶) اس ۸/0 1 > بربه
,6۷۶ /9۰«م
در سازه‌های با لاغری کمتر یا برای سرعت‌های کمتر بادء شتاب حداکثر ممکن است در جهت باد
رخ دهد که از رابطه زیر به دست می‌آید.
۸ 15۳7
(پ-۱۲-۳-۶) سب | وروم ۴۲۲ > مه
9 9 بر ۳
۷ و 1 < عرض موثر در جهت عمود بر باد و در جهت باد بر حسب متر
۳۳ 0
آ/ شا ۷۸۵۴ > به
(۲۹/۷/۵) / 7
ور < چگالی متوسط ساختمان بر حسب کیلوگرم بر مترمکعب
و «6 < کسری از میرایی بحرانی به ترتیب در جهت عمود بر باد و در جهت باد
0 و <- فرکانس طبیعی اصلی سازه در جهت عمود بر باد و در جهت باد بر حسب هرتز
8 ۳/۹۲۶ ۹۸۱ برابر با شتاب جاذبه زمین
متغیرهای ون «بری) ر ۳۲ رک ,کل ریق در قسمت‌های قبلی تعریف شده‌اند. (روابط پ-۲-۲-۶ الی
پ-۴-۲-۶)
۱۳۵
اگرچه بسیاری از عوامل جنبی مثل علائم بصری» مختصات و جهت و حالت ذهن,ء درک بشر از
حرکت را تحت تأثیر قرار می‌دهد» حرکت ساختمان برای بسیاری از مردم زمانی که دامنه شتاب در
محدوده ۵ الی ۱/۵ درصد شتاب جاذبه زمین است. قابل احساس خواهد بود.
معادله پ-۱۱-۲-۶ و پ-۱۳-۲-۶ با حدود ۱ الی ۲ درصد شتاب جاذبه زمین در هر ده سال
یک بار برای ارزیابی اولیه ساختمانهای بلند استفاده می‌شوند. معمولاً حد پایین این محدوده برای
معادله پ-۱۳-۲-۶ به سختی متناظر ساختمان» این مشخصات باید با استفاده از روشهای مناسب
تعیین گردد. برای مثال, استفاده از رابطه -د برای محاسبه فرکانس طبیعی با فرض اینکه
ساختمان را نشان می‌دهد.
۱۳۶
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
بحث شنت
نس (ق3
مرکز تعقیقات ساختمان ومسکن سازمان‌هواشناسی کشور
ی ون دریای خزر - 5۷9
۸ ای کی ای کش سس
2 ار ۴ ی
وه ی :
۳ بدررگ چسی خودوابانت چا ۴
یرجه ربا پشد یام ارپتان ن
این ی« ه
۳۳ 3 ی یهار
مان پس ی نی
و ی ۵ :
برد ان و
بس رس
ام رن سس
دریای عغمان
شکل ۱-۷-۶ تقسیم بندی مناطق کشور برای بار برف
() منطله ۱-مناطق با برف نادر منطقه ۲- مناطق با برف زیاد
() منطقه ۲- مناطق با برف کم (79) منطقه ۵- مناطق با برف سنگین
2 منطقه ۳- متاطق با برف متوسط منطقه ۶- مناطق با برف لوق سنگین
۱۳۸
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
5۱۵9۳۱۵۹۵۱۲
5۳۵۵۱۱۵۵۷۰۷۲